23 قازاندا ۇلتتىق بانك بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 16,25%-دان 15,75%-عا دەيٸن تٶمەندەتتٸ. 2026 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا ساقتالعان 18% دەڭگەيٸمەن سالىستىرعاندا, بازالىق مٶلشەرلەمە 2,25 پايىزدىق تارماققا تٶمەندەدٸ. سوعان قاراماستان اقشا-كرەديت ساياساتى ەلٸ دە بٸرشاما قاتاڭ كٷيٸندە قالىپ وتىر. QazExpertClub ساراپشىسى, قارجىگەر ۆەنەرا جانالينا بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ تٶمەندەۋٸ تەڭگە باعامىنا قالاي ەسەر ەتەتٸنٸن تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
بازالىق مٶلشەرلەمە تٶمەندەگەن سايىن تەڭگەمەن سالىناتىن جاڭا ينۆەستيتسييالاردىڭ كٸرٸستٸلٸگٸ دە ازايۋى مٷمكٸن. ونىڭ ٷستٸنە قازٸرگٸ سىرتقى پايىزدىق جاعداي تەڭگەنٸڭ پايداسىنا شەشٸلٸپ وتىرعان جوق: قىركٷيەكتە اقش فەدەرالدىق رەزەرۆ جٷيەسٸ مەن ەۋروپالىق ورتالىق بانك مٶلشەرلەمەلەردٸ 25 بازيستٸك تارماققا كٶتەردٸ, ال قازاقستان ۇلتتىق بانكٸ ولاردى تٶمەندەتۋدٸ جالعاستىرىپ جاتىر.
بۇل تەڭگەلٸك اكتيۆتەردٸڭ پايىزدىق ارتىقشىلىعىن ازايتادى جەنە باسقا جاعدايلار ٶزگەرمەگەندە شەتەلدٸك پورتفەلدٸك ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تٶمەندەتۋٸ مٷمكٸن. سونىڭ نەتيجەسٸندە ۇلتتىق ۆاليۋتاعا كٶرسەتٸلەتٸن قولداۋ ەلسٸرەيدٸ.
2026 جىلعى قىركٷيەكتە جىلدىق ينفلياتسييا 9,3% بولعان جاعدايدا 15,75% بازالىق مٶلشەرلەمە ودان 6,45 پايىزدىق تارماققا جوعارى. بۇل بازالىق مٶلشەرلەمە تٶمەندەگەنٸنە قاراماستان, ونىڭ ناقتى ينفلياتسييادان ايتارلىقتاي جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ وتىرعانىن كٶرسەتەدٸ. مۇنداي ايىرماشىلىق تەڭگەلٸك ينۆەستيتسييالارعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى قولداۋى مٷمكٸن.
الايدا بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ ٶزٸ ينۆەستيتسييالىق قۇرالداردىڭ كٸرٸستٸلٸگٸنە تەڭ ەمەس, ال ناقتى ينفلياتسييا بولاشاقتا باعالاردىڭ قانشالىقتى ٶسەتٸنٸن كٶرسەتپەيدٸ. سوندىقتان ينۆەستورلار ٷشٸن ينفلياتسييالىق, كرەديتتٸك جەنە ۆاليۋتالىق تەۋەكەلدەردٸ ەسكەرگەندەگٸ كٷتٸلەتٸن ناقتى كٸرٸستٸلٸك ماڭىزدىراق.
بازالىق مٶلشەرلەمە ودان ەرٸ, سونىڭ ٸشٸندە 14–15%-عا دەيٸن تٶمەندەگەن جاعدايدا دا تەڭگەلٸك قارجى قۇرالدارى شەتەلدٸك ينۆەستورلار ٷشٸن تارتىمدىلىعىن ساقتاي الادى. ول ٷشٸن ينفلياتسييا مەن ۆاليۋتالىق تەۋەكەلدەر ازايىپ, ولاردىڭ كٸرٸستٸلٸگٸ شەتەلدٸك بالامالارمەن سالىستىرعاندا جەتكٸلٸكتٸ جوعارى بولۋى قاجەت.
الايدا تەڭگەلٸك قۇرالداردىڭ پايىزدىق ارتىقشىلىعى ازايىپ, تەۋەكەلدەر سوعان سەيكەس تٶمەندەمەسە, بەيرەزيدەنتتەردٸڭ جاڭا ينۆەستيتسييالارعا قىزىعۋشىلىعى بەسەڭدەۋٸ مٷمكٸن.
بۇل شەتەلدٸك ينۆەستورلار تاراپىنان تەڭگەگە دەگەن قوسىمشا سۇرانىستىڭ ازايۋىنا ەكەلەدٸ. ال ەگەر بەيرەزيدەنتتەر قازاقستاندىق اكتيۆتەردٸ ساتىپ, تٷسكەن قاراجاتتى دوللارعا ايىرباستاي باستاسا, ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنا قىسىم كٷشەيەدٸ.
سونىمەن بٸرگە بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ تٶمەندەۋٸ تەڭگەنٸڭ مٸندەتتٸ تٷردە ەلسٸرەيتٸنٸن بٸلدٸرمەيدٸ. ەكسپورتتاۋشىلار, ۇلتتىق قور جەنە نارىقتىڭ باسقا قاتىسۋشىلارى تاراپىنان شەتەل ۆاليۋتاسى ۇسىنىسىنىڭ ارتۋى پورتفەلدٸك ينۆەستيتسييالار اعىنىنىڭ قىسقارۋىن ٶتەي الادى.
وسىلايشا, تەڭگە باعامى ٷشٸن بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ ناقتى دەڭگەيٸنەن گٶرٸ ونىڭ شەتەلدٸك پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەرمەن اراقاتىناسى, ينفلياتسييالىق جەنە ۆاليۋتالىق كٷتۋلەر, سونداي-اق شەتەل ۆاليۋتاسىنا دەگەن سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ تەڭگەرٸمٸ ماڭىزدىراق.
تەڭگە باعامىنا تاعى قانداي فاكتورلار ەسەر ەتەدٸ?
قازاقستان ٷشٸن مۇنايدىڭ ەلەمدٸك باعاسى, ەكسپورتتاۋشىلار تاراپىنان ۆاليۋتا ۇسىنىسى, سالىق تٶلەۋ كەزەڭدەرٸ, ۇلتتىق قور مەن بجزق وپەراتسييالارى, سونداي-اق حالىقارالىق قارجى نارىقتارىنداعى جاعداي دا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. بۇعان 2026 جىلعى قىركٷيەكتەگٸ جاعداي ايقىن مىسال بولا الادى. بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتۋ جالعاسىپ جاتقانىنا قاراماستان, تەڭگە بٸر ايدا 4,6%-عا نىعايىپ, دوللار باعامى 440,49 تەڭگەگە دەيٸن تٷستٸ.
قىركٷيەكتە ۇلتتىق قوردان شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتۋ جەنە التىن ساتىپ الۋ وپەراتسييالارىن تەڭەستٸرۋ اياسىنداعى ۆاليۋتا ساتىلىمدارى بجزق ٷشٸن ۆاليۋتا ساتىپ الۋ كٶلەمٸن ٸس جٷزٸندە تەڭەستٸردٸ. Halyk Finance ەسەپتەۋلەرٸنە سەيكەس, ايىرماشىلىق نەبەرٸ 46 ملن دوللار شاماسىندا بولدى.
الايدا بٸر اي ٸشٸندە تەڭگە 4,6%-عا نىعايدى. بۇل ۆاليۋتا باعامىنىڭ ٶزگەرٸسٸن تەك ۇلتتىق بانكتٸڭ اتالعان وپەراتسييالارىمەن تٷسٸندٸرۋگە بولمايتىنىن كٶرسەتەدٸ. ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ, بانكتەردٸڭ, شەتەلدٸك ينۆەستورلاردىڭ جەنە نارىقتىڭ باسقا قاتىسۋشىلارىنىڭ ۆاليۋتالىق اعىندارى دا ماڭىزدى رٶل اتقارادى.
ۇلتتىق بانكتٸڭ 1 قازاندا جارييالانعان جوسپارلارىنا سەيكەس, تٶرتٸنشٸ توقساندا التىن ساتىپ الۋ وپەراتسييالارىن تەڭەستٸرۋ اياسىندا شامامەن 907 ملرد تەڭگەگە بالاما شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتۋ كٶزدەلگەن. بۇل وپەراتسييالار نارىقتاعى شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ ۇسىنىسىن ارتتىرادى. الايدا ولاردىڭ باعامعا ەسەرٸ نارىقتاعى جالپى سۇرانىسقا جەنە باسقا دا ۆاليۋتالىق اعىندارعا بايلانىستى بولادى.
الداعى ايلاردا تەڭگە باعامىنان نە كٷتۋگە بولادى?
مەنٸڭ ويىمشا, ەگەر ەكسپورتتاۋشىلار مەن نارىقتىڭ باسقا قاتىسۋشىلارى تاراپىنان شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ ۇسىنىسى جەتكٸلٸكتٸ بولىپ, بەيرەزيدەنتتەردٸڭ تەڭگەلٸك قارجى قۇرالدارىنا قىزىعۋشىلىعى ساقتالسا, جىل سوڭىنا دەيٸن تەڭگە سالىستىرمالى تٷردە تۇراقتى بولۋى مٷمكٸن.
سونىمەن قاتار ۆاليۋتالىق تٷسٸمدەردٸڭ ازايۋى, دوللارعا سۇرانىستىڭ ارتۋى جەنە سىرتقى ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋى تەڭگەگە قىسىمدى كٷشەيتۋٸ ىقتيمال. قازاقستاندا ينفلياتسييانىڭ جەدەلدەۋٸ دە قوسىمشا تەۋەكەلگە اينالادى. ەسٸرەسە بۇل تەڭگەلٸك اكتيۆتەردٸڭ كٷتٸلەتٸن ناقتى كٸرٸستٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندەۋٸنە جەنە دەۆالۆاتسييالىق كٷتۋلەردٸڭ كٷشەيۋٸنە ەكەلسە, تەۋەكەل ارتا تٷسەدٸ.
سوندىقتان بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ 16,25%-دان 15,75%-عا دەيٸن تٶمەندەۋٸ ٶزدٸگٸنەن تەڭگەنٸڭ ايتارلىقتاي قۇنسىزداناتىنىن بولجاۋعا نەگٸز بولا المايدى. تەڭگە باعامىنىڭ الداعى ٶزگەرٸسٸ, ەڭ الدىمەن, ۆاليۋتالىق اعىنداردىڭ تەڭگەرٸمٸنە, ينفلياتسييالىق كٷتۋلەرگە جەنە تەڭگەلٸك اكتيۆتەردٸڭ شەتەلدٸك قارجى قۇرالدارىمەن سالىستىرعانداعى كٸرٸستٸلٸگٸنە بايلانىستى بولادى
