بۇل پايىمدى قازاقستان دٷنگەندەرٸ رەسپۋبليكالىق ەتنومەدەني ورتالىعىنىڭ تٶراعاسى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ زاينۋددين ماحۋسەەۆ ايتتى. «تاياۋ تاريحقا كٶز جٷگٸرتسەك تە, دالاعا قونىس اۋدارىلىپ جٸبەرٸلگەن كٶپتەگەن حالىقتار قازاق حالقىنىڭ كەڭ پەيٸلدٸلٸگٸنٸڭ ارقاسىندا امان قالعانىن كٶرەمٸز. بۇل قاسيەتتەردٸ قازاقستاندى مەكەندەگەن بارلىق ەتنوستار ودان كەيٸن بويىنا سٸڭٸردٸ», - دەيدٸ ول.
ورتالىق تٶراعاسى ٶزدەرٸن ٷلكەندەر بالا كەزدەرٸنەن كٶمەك قولىن سوزۋعا ٷيرەتكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ. قازاقستانعا كەلگەن ەربٸر ادام جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ مەيٸرٸمدٸلٸگٸ مەن قوناقجايلىلىعىنا تەنتٸ بولۋى بەكەر ەمەس.
زاينۋددين ماحۋسەەۆ ەكٸ جىل بۇرىن جامبىل وبلىسىندا ورىن العان قورداي وقيعاسى بارشا ەلٸمٸز ٷشٸن قاسٸرەت بولعانىن ەسكە الدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ زارداپ شەككەن اۋىلداردى ٶزٸ ارالاپ, تۇرعىندارمەن كەزدەستٸ. پرەزيدەنتتٸڭ مۇنداي كٶڭٸلٸ ەلدەگٸ ۇلتارالىق تۇراقتىلىقتىڭ ماڭىزدىلىعىن تاعى بٸر پاش ەتتٸ.
«ەرينە, بۇل تراگەدييا كٷردەلٸ مەسەلەلەردٸڭ بەتٸن اشتى, سونىڭ بٸرٸ – ەتنيكالىق توپتاردىڭ شەكارالاس ٶڭٸرلەردە قونىستانۋى. ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, قاقتىعىستىڭ ٶرشۋٸنە دٸني فاكتور, ولاردىڭ مەدەني وقشاۋلانۋى ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن ەدٸ, بٸراق ونىڭ نەگٸزگٸ سەبەبٸ بولعان جوق. مۇنىڭ بەرٸنٸڭ نەگٸزٸندە ارانداتۋشىلار ۇلتارالىق ارازدىققا اينالدىرۋعا تىرىسقان تۇرمىستىق جانجال جاتىر», - دەدٸ دٷنگەن ۇلتىنىڭ ٶكٸلٸ.
سول قورداي وقيعاسى ەتنوسارالىق سالادا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستارعا ٶزٸندٸك تٷزەتۋلەر ەنگٸزگەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن, بٸزدٸڭ الدىمىزعا جاڭا مٸندەتتەر قويدى. بۇل باعىتتا بٷگٸندە بارلىق مەملەكەتتٸك قۇرىلىمدار مەن قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر بٸرتۇتاس كٷش بولىپ جۇمىس ٸستەۋدە. ەتنوسارالىق قاتىناستاردى باسقارۋدىڭ بٷكٸل جٷيەسٸندە تەرەڭ رەفورما جٷرگٸزٸلدٸ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتٸ قايتا قۇرىلدى, اقپارات مينيسترلٸگٸ جانىنان ەتنوسارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك دامۋ كوميتەتٸ مەن قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ٸرگە قالادى. ەتنوسارالىق سالادا ٸرگەلٸ قولدانبالى ەلەۋمەتتٸك ساۋالنامالارعا ەنگەن زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ بويىنشا دا كٶپ جۇمىستار اتقارىلدى. بۇل شارالارعا ساراپشىلار, اسسامبلەيانىڭ عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸ تارتىلدى.
«نەتيجەسٸندە ەتنوستار جيناقى تۇراتىن بارلىق ٶڭٸرلەر زەرتتەلٸپ, ۇلتارالىق قاقتىعىستاردىڭ بولۋى مٷمكٸن وشاقتارى انىقتالىپ, قۇزىرلى ورگاندارعا ناقتى ۇسىنىستار بەرٸلدٸ. وسى سالاداعى قاقتىعىستاردان كەيٸنگٸ تۇراقتاندىرۋدى ەسكەرە وتىرىپ, ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى جۇمىستى ودان ەرٸ ٷيلەستٸرۋگە باسا نازار اۋدارىلدى. وسى تاقىرىپ بويىنشا بٸرقاتار اناليتيكالىق ماتەريالدار مەن ەدٸستەمەلٸك قۇرالدار دايىندالدى.
سونىمەن قاتار, قازٸر ەتنومەدياتسييا ينستيتۋتىن دامىتۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. مەسەلەن, قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى وتاندىق جەتەكشٸ ساراپشىلارمەن جەنە مەدياتورلارمەن بٸرلەسٸپ, ەتنومەدياتورلاردى, كەلٸسسٶزدەردٸ جٷرگٸزۋشٸلەردٸ, داۋلار مەن ۇلتارالىق قاقتىعىستاردى رەتتەۋ بويىنشا مامانداردى دايىنداۋعا ارنالعان ارنايى كۋرس ەزٸرلەدٸ. وقىتۋ كۋرسىنىڭ پيلوتتىق جوباسى جامبىل وبلىسىندا قازٸردٸڭ ٶزٸندە جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اعىمداعى جىلى وسىنداي جۇمىستاردى ەلٸمٸزدٸڭ ٶزگە ٶڭٸرلەرٸندە دە جٷرگٸزۋ جوسپارلانۋدا», - دەدٸ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ.
زاينۋددين ماحۋسەەۆ پايىمىنشا, ەڭ دۇرىسى, قازاقستانداعى ەتنوسارالىق قاتىناستار ازاماتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ نىعايتا وتىرىپ, «ەرتٷرلٸلٸكتەگٸ بٸرلٸك» قاعيداسىنا نەگٸزدەلۋٸ كەرەك. اسسامبلەيا قوعامدىق كەلٸسٸم مەن جالپىۇلتتىق بٸرلٸكتٸڭ قازاقستاندىق مودەلٸن جٷزەگە اسىرۋ بارىسىندا بٸرٸكتٸرۋشٸ فاكتورلاردى بٸرٸنشٸ ورىنعا قويۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس. بۇل رەتتە بارلىق ەتنوستاردىڭ مەملەكەتتٸك تٸلدٸ مەڭگەرۋ مەسەلەسٸنە ەرەكشە مەن بەرٸلٸپ, ٶسكەلەڭ ۇرپاققا باسا نازار اۋدارىلعانى ابزال.
تاتۋ-تەتتٸ, بٸرلٸگٸ بەكەم حالىق بولعاندىقتان, بەرٸمٸز دە دوستىقتى جوعارى باعالايمىز جەنە ەرقاشان بەيبٸتشٸلٸكتە ٶمٸر سٷرۋگە شاقىرامىز. بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقستاندا تٷرلٸ ەتنوستار بٸرتۇتاس وتباسى بولىپ ٶمٸر سٷرەدٸ جەنە بۇل قاعيدا ۇلى دالا تۇرعىندارىنىڭ ەربٸر جٷرەگٸندە ماڭىزدى قۇرامداس بولىپ قالۋى تيٸس.
