اقىن جىرى – جاس ۇرپاقپەن قاۋىشتى
شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ, تارباعاتاي اۋدانىنىڭ ورتالىعى اقجار اۋىلىنداعى مەدەنيەت ٷيٸندە, قازاق باسپا سٶزٸنٸن ارداگەرٸ, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مٷشەسٸ, بەلگٸلٸ كالامگەر باقىت يحسانۇلىنىڭ 90 جىلدىعىنا ارنالعان «عاسىر داۋىسى كەلەدٸ قۇلاعىما » پوەتيكالىق ەسكە الۋ كەشٸ ٶتتٸ. قالامگەر باقىت يحسانوۆ وقىرمان قاۋىمعا «سىرىمدى ايتام», «جىرلا جٷرەك سىرلاسىم», «تامىرىم مەنٸڭ تەرەڭدە», «ۇيقىم كەلمەيدٸ», «قاناتتى جىلدار», «تاڭدامالى» سىندى ەڭبەكتەردٸ رۋحاني ازىق ەتٸپ قالدىردى. اقجار مەدەنيەت ٷيٸندە اقىننىڭ 90 جىلدىعىنا ارنالعان «عاسىر داۋىسى كەلەدٸ قۇلاعىما» اتتى ەسكە الۋ كەشٸ ٶتتٸ. كەش قالەمگەر شىعارماشىلىعىنا ارنالعان تەاترالدى پوەتيكالىق قويىلىممەن باستالىپ, اقىننىڭ «سەزٸم سىرلارى» اتتى كٸتابىنىڭ تۇساۋكەسەرٸسمەن جالعاستى.
“ٶمٸردەگٸ بولمىسى تىم قاراپايىم قازاق باسپاسٶزٸنٸڭ قۇرمەتتٸ ارداگەرٸ اتانعان باقىت اعامىز تابيعات بەرگەن دارىنى بار اقىن, كٸلەڭ قوعام ساناسىنا ەسەر ەتەتٸن تانىمدىق ماقالالارى, ەدەبي پۋبليتسيستيكالىق ەڭبەكتەرٸمەن بەلگٸلٸ, ەل مەن جەر شەجٸرەسٸن, تارباعاتاي ٶڭٸرٸنٸڭ جىلناماسىن جازعان قالامگەر ەدٸ. سوناۋ كەڭەستٸك كەزەڭنٸڭ قىزىل يدەولوگيياسىنىڭ جەلٸ وڭىنان سوعىپ تۇرعان, سول زاماننىڭ قىل بۇراۋىمەن بايلانعان تۇستا باقىت اعامىز ٶزٸنٸڭ ۇرپاق الدىنداعى سالماقتى جٷگٸن بٸلٸگٸمەن, زامان سۇرىن سەزٸنۋٸمەن, پاراساتپەن پايىمداي بٸلدٸ”, – دەيدٸ تارباعاتاي اۋدانى اقجار مەدەنيەت ٷيٸنٸڭ ديرەكتورى شەكەن كٶپشٸكباەۆا.
تارباعاتاي ٶڭٸرٸندەگٸ بەلگٸلٸ قالامگەر, تانىمال جۋرناليست, وبلىستىق, جەرگٸلٸكتٸ باسپاسٶزدٸڭ ارداگەرٸ اتانعان ب.يحسانۇلى 1934 جىلدىڭ 31 مامىرىندا تارباعاتاي اۋدانىنىڭ بوزشا اۋىلىندا دٷنيەگە كەلگەن. جاسىنان ٶلەڭ-جىرعا ٷيٸر ول العاشقى ٶلەندەرٸن مەكتەپ قابىرعاسىندا-اق جازا باستاعان. 1954 جىلى زايسان قالاسىنداعى پەداگوگيكالىق ۋچيليششەسٸن بٸتٸرٸپ, ەڭبەك جولىن وقىتۋشىلىق قىزمەتتەن باستايدى. سوناۋ 1964 جىلى قازاقتىڭ كٶپتەگەن قابىرعالى قالامگەرلەرٸ وقىعان س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸن فيلولوگييا فاكۋلتەتٸن جۋرناليست ماماندىعى بويىنشا تەمەمداعان. باقىت اعامىز وبلىستىق باسپاسٶزگە سانالى عۇمىرىنىڭ 33 جىلىن ارنادى. 1965-1985 جىلدارى اتتاي جيىرما جىل وبلىستىق «كوممۋنيزم تۋى» قازٸر (ديدار) گازەتٸنٸڭ تارباعاتاي اۋدانى بويىنشا مەنشٸكتٸ تٸلشٸسٸ بولىپ, اۋداننىڭ تىنىس تٸرشٸلٸگٸن وبلىس جۇرتشىلىعىنا جارييالاپ وتىردى. اۋداندىق گازەتتە رەداكتوردىڭ ورىنباسارى قىزمەتٸن اتقارىپ اۋدان باسپاسٶزٸنٸڭ دامىنا ايرىقشا ٷلەس قوستى.
باقىت يحسانۇلى-ٶتكەن عاسىر باسىندا دٷنيەگە كەلٸپ, اۋدانىمىزداعى ەدەبي پوەزييانىڭ ٶرەسٸنٸڭ ٶرلەۋٸنە اقىندىق دارىنىمەن ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوسقان قالامگەر. باكىت اعامىزدىڭ جٷرەگٸنەن تۋعان جىرلارى سوناۋ بالا كەزدەن بوزششانىڭ جەلٸنەن, وبالى كەزەڭنٸڭ قىراتىنان, قاتايدىڭ سۋىنان نەر السا كەرەك. ٶلەڭدەرٸ وقىعان ادامدى ويعا جەتەلەپ, ەرەكشە شابىت بەرەر تابيعي دارىن يەسٸ. ٶلەڭدەرٸ اۋداندىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق باسپاسٶزدە جارييالانعان. اۋدانىمىزدىڭ ەلەۋمەتتٸك مەدەني رۋحاني شەجٸرەسٸندە ٶزگەشە ورنى بار باكىت يحسانۇلى ٶمٸردەن ٶتكەنگە دەيٸن قولىنان «قارۋ قالامى» تٷسپەگەن دارىن يەسٸ بولدى. قازاقتىڭ كارا ٶلەڭٸن كيە تۇتقان جٷرەگٸنٸڭ تٷبٸنەن قايناپ شىققان اسىل جىرلارى ٶز وقىرماندارىنىڭ كٶڭٸل كٶكجيەگٸنەن ورىن الدى. اقجارداعى كەشتە اقىننىڭ ٶلەڭدەرٸ وقىلىپ, سٶزٸنە جازىلعان ەندەر شىرقالدى. شارا باسىندا تارباعاتايلىق اقىندار س.ساعدولدين, ت.قاليماجان, ە,ەدٸلبەكوۆ, م.مۇقانعاليەۆ, س.ەسەنقىزى تاعى دا باسقا اقىندارىمىز ٶلەڭ جولدارىن شاشۋ ەتتٸ. ەلٸنە ادال قىزمەت ەتكەن ۇستاز, اقىن, جۋرناليست باقىت يحسانۇلىن ەسكە الىپ, ەسٸمٸن ۇلىقتاۋ, ٶنەگەلٸ ٶمٸر جولى مەن شىعارماشىلىعىن ناسيحاتتاپ, ۇرپاققا ٷلگٸ ەتۋ ماقساتىندا ٶتكەن شارادا اقىن تۋرالى ەستەلٸكتەر دە ايتىلدى.
“باقىت اعامىز ٶتە قاراپايىم ادام ەدٸ. ٷيٸنە بارعاندا بالالاردىڭ شۋلاعان داۋىسىن دا ەستٸمەيتٸن ەدٸم. ٶتە اقكٶڭٸل, جاناشىر جان ەدٸ. ۋاقىت ٶتە مەن سول وتباسىندا 16 پەرزەنت بارىن بٸلدٸم. ودان بۇرىن 3-4 بالا عانا بار دەپ كەلٸپپٸن. شۋلاعان بالانىڭ ٷنٸ دە شىقپايتىن, كيٸمدەرٸ تاپ-تازا جٷرەتٸن. بۇنىڭ بەرٸ اپايمىز بەن باقىت اعانىڭ ىم-جىمىن شىعارماي تەربيەلەپ, جاقسى جولعا سالۋىنان دەپ بٸلەمٸن. قاراپايىم تەربيەنٸڭ ارقاسىندا بٷگٸندە بالالارى ەكە جولىن قۋىپ اقىن, جازۋشى, تٸلشٸ بولدى”, - دەپ ەستەلٸگٸمەن بٶلٸستٸ تٶلەگەن اعامىز.
سونىمەن قاتار «عاسىر داۋىسى كەلەدٸ قۇلاعىما» اتتى وبلىستىق اقىندار مٷشايراسىنىڭ جٷلدەگەرلەرٸ انىقتالدى. توپ جارعان اقىندارعا سىياقى تابىستالدى. جىر سايىسىنا 40-قا جۋىق اقىن قاتىسىپ, 10 اقىن جٷلدەگەر اتاندى. رۋحاني كەش بارىسىندا تارباعاتاي اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى بولاتبەك مامىرباەۆ قۇتتىقتاۋ سٶز سٶيلەپ, قازاقستان باس رەداكتورلار كلۋبىنىڭ پرەزيدەنتٸ بيبيگٷل جەكسەنبايدىڭ جەنە قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ارنايى حاتىن اقىننىڭ بالالارىنا تابىس ەتتٸ. رۋحاني شاراعا جينالعان جۇرت اقىن جايلى ەستەلٸكتەر لەگٸنە قۇلاق تٷرٸپ, ەن مەن جىر تىڭداپ قايتتى. ٶلەڭ ٶمٸر دٷنيەسٸنە جوعالماس قازىناداي جىرلارىن قالدىرعان باقىت اعامىزدىڭ قىزى گٷلجانات باقىتقىزى اقىننىڭ جاڭا كٸتابىن كەش قوناقتارىنا سىيعا تارتىپ, اۋدان كٸتاپحانالارىنا تابىس ەتتٸ.
ايتا كەتەيٸك, بٷگٸندە ەكە جولىن قۋىپ, اقىندىق پەن تٸلشٸلٸكتٸ قولعا العان. الماتىنىڭ تٶرٸندە مىقتى تٸلشٸ گٷلجانات, ال ەكٸنشٸ قىزى اقىن, جازۋشى نۇرجانات يحسانوۆا جەنە وبلىستىق “ديدار” گازەتٸنٸڭ بەلدٸ جۋرناليسٸ, وسى باسىلىمدا 20 جىلدان ارتىق جەمٸستٸ قىزمەت ەتٸپ كەلە جاتقان ايجانات باقىتقىزى ماماندىقتارىنا ادال بولىپ, ەكە اماناتىنا ادالدىق تانىتۋدا.
