بالانىڭ دۇرىس دامۋى ءۇشىن ساپالى ۇيقىنىڭ ماڭىزى زور. الايدا سوڭعى جىلدارى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا ۇيقى بۇزىلىستارى ءجيى كەزدەسىپ ءجۇر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، ۇيقىسىزدىق (ينسومنيا) — جەكە اۋرۋ ەمەس، ول اعزاداعى پسيحولوگيالىق نەمەسە فيزيكالىق ماسەلەلەردىڭ بەلگىسى بولۋى مۇمكىن، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ۇيقىسىزدىق دەگەن نە؟
ۇيقىسىزدىق — بالانىڭ ۋاقىتىندا ۇيىقتاي الماۋى، تۇندە ءجيى ويانۋى نەمەسە جەتكىلىكتى ۇيىقتاسا دا، شارشاڭقى كۇيدە ءجۇرۋى.
ول ءارتۇرلى جولمەن بايقالادى:
-
ۇيىقتاي الماۋ — بالا ۇزاق ۋاقىتقا دەيىن كوز ىلە المايدى؛
-
تۇندە ءجيى ويانۋ — قايتا ۇيىقتاۋ قيىنعا سوعادى؛
-
كۇندىزگى ۇيقىشىلدىق — تۇنگى ۇيقى جەتكىلىكتى بولسا دا، بالا ءالسىز بولادى؛
-
ۇيقى كەزىندە مازاسىزدىق — تۇسىندە سويلەۋ، ءجۇرىپ كەتۋ (ايكەزبە).
بالالارداعى ۇيقىسىزدىق نەسىمەن ءقاۋىپتى؟
ۇيقىنىڭ جەتىسپەۋى بالانىڭ دەنساۋلىعىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى:
-
مي قىزمەتى باياۋلاپ، وقۋ ۇلگەرىمى تومەندەيدى؛
-
تەز شارشاعىشتىق پايدا بولادى؛
-
اشۋلانشاق جانە جىلاۋىق بولا تۇسەدى؛
-
كۇيزەلىس پەن مازاسىزدىق ارتادى؛
-
يممۋنيتەت السىرەيدى؛
-
ءوسۋ گورمونىنىڭ ءبولىنۋى بۇزىلىپ، فيزيكالىق دامۋى كەشەۋىلدەۋى مۇمكىن.
سونىمەن قاتار، ساپاسىز ۇيقى جۇرەك-قانتامىر جۇيەسىنە دە كەرى اسەر ەتۋى ىقتيمال.
ۇيقىسىزدىقتىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى
بالالارداعى ۇيقى بۇزىلىستارى بىرنەشە فاكتورعا بايلانىستى:
1. پسيحولوگيالىق سەبەپتەر:
-
قورقىنىش (قاراڭعىلىقتان، جامان تۇستەن قورقۋ)؛
-
سترەسس، ۋايىم؛
-
شامادان تىس ەموسيالىق جۇكتەمە.
2. تۇرمىستىق سەبەپتەر:
-
ۇيقى رەجيمىنىڭ ساقتالماۋى؛
-
ۇيىقتار الدىندا تەلەفون، تەلەديدار قاراۋ؛
-
بولمەدەگى ىڭعايسىز جاعداي (ىستىق، شۋ، جارىق)؛
-
تىم تويىپ نەمەسە اش ۇيىقتاۋ.
3. دەنساۋلىققا بايلانىستى:
-
قىزۋ، اۋىرسىنۋ؛
-
تىنىس الۋ جولدارىنىڭ ماسەلەلەرى؛
-
جۇيكە جۇيەسىنىڭ بۇزىلىستارى.
4. دارى-دارمەك اسەرى: كەيبىر پرەپاراتتار (اسىرەسە جۇيكە جۇيەسىنە اسەر ەتەتىن) ۇيقىنى بۇزۋى مۇمكىن.
بالا قانشا ساعات ۇيىقتاۋى كەرەك؟
جاس ەرەكشەلىگىنە قاراي ۇيقى نورماسى ءارتۇرلى:
-
4 اي – 1 جاس: 12–16 ساعات
-
1–2 جاس: 11–14 ساعات
-
3–5 جاس: 10–13 ساعات
-
6–12 جاس: 9–12 ساعات
-
13–17 جاس: 8–10 ساعات
ۇيقى جەتىسپەۋشىلىگىنىڭ بەلگىلەرى
اتا-انالار مىنا بەلگىلەرگە ءمان بەرۋى كەرەك:
-
بالا تەز شارشايدى؛
-
ساباققا زەيىنى تومەندەيدى؛
-
اشۋلانشاق نەمەسە كوڭىل-كۇيى تۇراقسىز؛
-
كوزى قىزارىپ، ءىسىنۋى مۇمكىن؛
-
بەلسەندىلىگى تومەندەيدى.
بالا دۇرىس ۇيىقتاۋى ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟
1. تۇراقتى رەجيم قالىپتاستىرىڭىز. بالا كۇن سايىن ءبىر ۋاقىتتا ۇيىقتاپ، ءبىر ۋاقىتتا ويانۋى كەرەك.
2. ۇيقى گيگيەناسىن ساقتاڭىز. بولمەنى جەلدەتىڭىز، تىنىش، قاراڭعى ورتا جاساڭىز جانە ىڭعايلى توسەك قولدانىڭىز.
3. دۇرىس تاماقتانۋ. كەشكە بالانىڭ اۋىر تاماق ىشپەۋىن قاداعالاپ، ونىڭ ورنىنا جەڭىل تاعامدار (ايران، يوگۋرت) بەرىڭىز.
4. گادجەتتەردى شەكتەۋ. ۇيىقتار الدىندا تەلەفون، پلانشەت قولدانۋعا بولمايدى.
5. جاعىمدى اتموسفەرا قۇرۋ. ۇيىقتار الدىندا كىتاپ وقۋدى، جىلى ۆاننا قابىلداۋدى نەمەسە جاعىمدى اڭگىمە ايتۋدى ادەتكە اينالدىرىڭىز.
6. سترەستى ازايتۋ. بالا ءوزىن ءقاۋىپسىز سەزىنۋى كەرەك.
قانداي جاعدايدا دارىگەرگە قارالۋ كەرەك؟
ەگەر ۇيقىسىزدىق ۇزاق ۋاقىت ساقتالسا، بالا تۇندە تىنىس الۋى توقتاپ قالسا، ءجيى قورقىنىشتى تۇستەر كورسە نەمەسە جاعدايى ناشارلاسا — مىندەتتى تۇردە مامانعا جۇگىنگەن ءجون.
بالانىڭ ساپالى ۇيقىسى — ونىڭ دەنساۋلىعى مەن دامۋىنىڭ نەگىزى. سوندىقتان ۇيقى رەجيمىن قالىپتاستىرۋ، دۇرىس ورتا جاساۋ جانە بالانىڭ ەموسيونالدىق جاعدايىنا كوڭىل ءبولۋ — ءار اتا-انانىڭ ماڭىزدى مىندەتى.
