«ماعان قوڭىراۋ شالعان كەزٸندە,تەلەفونىم سٶنٸپ قالدى.ەلەمدە جارىق سٶنگەندەي. سەزٸم پايدا بولدى-اۋ. جاياۋ كٶشەنٸڭ بويىمەن مەن جٷرٸپ كەلەم. كٷتپەشٸ جانىم تەك قوڭىراۋ مەنەن» – مٸنە, «ەن» مەتٸنٸنٸڭ «مەنٸ» وسى!…
ٶلەڭ مەتٸنٸنە ۇقساسىن, ەل سولاي ويلاپ قالسىن دەپ, ەن اۆتورلارى بۇل ەڭگٸمەنٸ جول-جولعا بٶلٸپ جازىپتى. «ەجەپتەۋٸر ٶلەڭٸمٸزدٸ بٷلدٸرٸپ, دۇرىس جازبادى»-دەپ كٸنەلاماۋ ٷشٸن بٸز دە سولاردىڭ فورماسىنا سالىپ جازىپ كٶرەيٸك:
ماعان قوڭىراۋ شالعان كەزٸندە
تەلەفونىم سٶنٸپ قالدى
ەلەمدە جارىق سٶنگەندەي
سەزٸم پايدا بولدى-اۋ
جاياۋ كٶشەنٸڭ بويىمەن مەن جٷرٸپ كەلەم
كٷتپەشٸ جانىم تەك قوڭىراۋ مەنەن»
ەشقانداي ٶلەڭنٸڭ يٸسٸ دە جوق, كەدٸمگٸ اۋىزەكٸ قارابايىر جاتتاندى جاۋىر سٶز. ەن سٶزٸنٸڭ اۆتورىن ٸزدەپ, ينتەرنەتتەن ٸزدەپ ەدٸم, ەدەتتەگٸدەي ەنشٸلەرٸمٸز ەننٸڭ ەۋەنٸن دە, ٶلەڭٸن دە ٶزدەرٸ جازعانداي اۆتورلاردىڭ اتى –جٶنٸ جوق ەكەن. يۋتۋبتان «قوڭىراۋ» ەنٸن ٸزدەپ ەدٸم, بٸر بالا شوشىتاتىن دٷبارا كليپ شىقتى دا, جابا سالدىم…
كەشە عانا ارمان سقابىلۇلى باۋىرىم فەيسبۋك پاراقشاسىندا «قازاقستان» ارناسىنداعى جاڭا جىلدىق حاباردا ەيگٸلٸ بولىپ قالعان ەنشٸمٸز ەيگەرٸم قالاۋباەۆانىڭ ورىنداعان:
«Əكەمە ايتشى ماما,
جٸبەرسٸن ۆەچەرگە!
جاس ەمەسپٸن مەن ەندٸ,
قورقادى نەسٸنە? –
دەگەن «ەڭگٸمەسٸن» سىناعانىن وقىپ ەدٸم. ەندٸ, مٸنە, «ەندٸجاندا بٸر ەپكەم بار, بۇدان دا ٶتكەن سوراقى» دەگەننٸڭ ناعىز ٶزٸ بولىپ, «حابار» ودان دا اسىپ تٷستٸ…
وسىدان ٷش جىل بۇرىن كەنتال دەگەننٸڭ ٷشەۋٸ ٷش جاققا قاراپ تۇرعان ۇيقاسسىز ٷش سٶيلەمنەن تۇراتىن ٶلەڭٸن «استانا» ارناسىنان تىڭداپ, قورلانىپ ەدٸم. «ەن ەلەمٸندە, ەفيرلەردە تالعام دەگەن بار ما?!.» دەگەن ماقالا دا جازعان بولاتىنمىن. ول ەنشٸ دە ەكٸ اۋىز سٶزٸن ەننٸڭ اياعىنا دەيٸن جٷيكە بۇزىپ, جٷز رەت قايتالاي بەرەدٸ ەكەن. مەن دە سول ماقالادان ەرٸنبەي, ٷزٸندٸ قايتالاي كەتەيٸن.
«ەنە بٸر “بٸرلٸك بولسىن ەلەمدە, امان بول, حالقىم!”-دەگەندٸ جٷز رەت قايتالايتىن, ودان باسقا بٸر سٶزٸ جوق بٸر ەنشٸ بار ەكەن عوي, كەنتال دەدٸ مە, سول شىققاندا امالسىزدان ارنانى اۋىستىرۋعا تۋرا كەلدٸ… سونى كٸم ەفيرگە جٸبەرٸپ جٷرگەن? سوندا بۇل قانداي ەن? قانداي سٶز? وۋ, ەن ەلەمٸنٸڭ اينالاسىندا جٷرگەندەردە تالعام دەگەن بار ما, جوق نٶلگە تٷسكەن بە? مىناداي “ەنسىماقتى”, ال مەتٸنٸن ايتساڭ, اقىندار عانا ەمەس, قازاقشا بٸلەتٸن كەز–كەلگەن ادام ينفاركت بولاتىن بۇنداي “ٶلەڭ مەتٸنٸن” كٸم ەفيرگە جٸبەرٸپ جٷر? قۇداي–اۋ, مىناداي “ەندٸ” تىڭداپ وتىرۋ, “ەنشٸنٸڭ” بار بٸتٸرگەنٸ زالدى شاپقىلاپ, كٶرەرمەنمەن ەربەڭدەپ بيلەۋٸن كٶرٸپ وتىرۋ نە دەگەن قورلىق ەدٸ?!. جازىعى جوق, بٸراق تالعامى بار كٶرەرمەندٸ اياپ كەتەسٸڭ…
بٸزدٸڭ اۋىلدا, شالعايداعى شاردارانىڭ قيىرداعى قىزىلقۇمىندا عانا ەمەس, ەلٸمٸزدٸڭ كەز–كەلگەن اۋىلىندا بۇدان جٷز ەسە ەدەمٸ ەن جازاتىن, جٷز ەسە سٶز جازاتىن, جٷز ەسە ورىنداي الاتىن ەنشٸلەر تولىپ جاتىر. ودان دا, سولاردى شاقىرايىق تا? ٶنەردٸ قورلامايىق! ٶنەرگە تالانتسىز, تالعامسىز قۇر جانكەشتٸ ٶلەرمەندٸك جٷرمەيدٸ!
مەن بارلىق جۇمىسىمدى جيىپ قويىپ, ەن مەتٸنٸ نە ەكەنٸنەن حابارى جوقتارعا تٷسٸندٸرمە جۇمىسىن جاساپ كٶرەيٸن: «بiرلik بولسىن ەلەمدە
بٸرلٸك بولسىن ەلٸمٸزدە!
امان بول حالقىم!
حالقىم مەنٸڭ!!!» دەگەن ەن مەتٸنٸنە ٷش قايناسا سورپاسى قوسىلمايدى. ول جاي بٸر ادامنىڭ جاقسى تٸلەگٸ... … اۋىلداعى بولسىن, قالاداعى بولسىن, كەز-كەلگەن ادام ونداي تٸلەكتٸڭ ون ەسە جاقسىسىن ايتىپ بەرەدٸ عوي. ال سولاردىڭ بەرٸ تٸلەكتەرٸن «ەن» دەپ جارييالاپ قويىپ, ساحنادا سەكٸرە بەرسە نە بولادى? ودان سوڭ ٶلەڭ قانشاما اعىمعا تٷسكەنمەن, ونىڭ ٶزگەرمەيتٸن شارتى – «ۇيقاسى» بار بولۋى تيٸس. سوندىقتان ول ٶلەڭ, قاراسٶز ەمەس...
شاماسى, بٸرٸنشٸ سىنىپتىڭ بالاسىنا تٷسٸندٸرگەندەي تٷسٸندٸردٸم دەپ ٷمٸتتەنەمٸن. ەن مەتٸنٸنەن حابارى جوقتاردىڭ ەن مەتٸنٸ تۋرالى بٸردەڭە بٸلەتٸندەي سٶيلەۋٸ ادامنىڭ اياۋشىلىعىن تۋدىرادى, باسقا ەشنەرسە ەمەس… ال كەنتالدىڭ «اتاقتى» ٷش جولىندا (ەڭ بولماسا تٶرت جول دا ەمەس) بٸر دە بٸر ۇيقاس ەمگە جوق!!! ياعني, ەن مەتٸنٸ دەگەن اۋزىنا نە كەلسە,سونى ايتا سالىپ, سەكٸرٸپ بيلەي بەرۋ ەمەس!
ەركٸم ٶز ورنىن, ايتار سٶزٸن, ارالاساتىن جەرٸن بٸلۋٸ كەرەك. كەنتال سيياقتى بازار ارالاپ , توي ارالاپ ەن ايتا بەرسٸن, ەكٸ جىل بولىپتى عوي… مەن بۇعان ارالاسپاس ەدٸم, بۇل «ەن» ەلدٸڭ ەفيرٸنە, كيەلٸ ساحناعا شىعىپ وتىر عوي,!..سوندىقتان ارالاسامىن, ەرٸ بۇل مەسەلە مايدا-شٷيدە دەپ ويلامايمىن, مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ مەنٸ – قازاقتىڭ ەنٸ دەپ بٸلەمٸن. سٶز ۇعاتىن, ٶلەڭنٸڭ مەن-ماعىناسىن تٷيسٸنەتٸن ادام بولسا, تٷسٸنەرلٸكتەي ايتتىم عوي دەپ ويلايمىن.»
ٶلەڭگە ٷش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىن وسىنداي مەنسٸز مەتٸنسىماقتار ٶرشٸمەسە, ٶشەتٸن تٷرٸ جوق. بۇل ەن مەتٸندەرٸنە بايلانىستى سىنىمىز تەك اتالمىش بەلگٸلٸ ارنالارعا عانا ارنالعان ەمەس, بارلىق تەلەارنالارعا, راديولارعا دا قاتىستى سىن.
«قازاقستان» دا, «حابار» دا, مەملەكەت قارجىلاندىراتىن ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ ٷلكەن ەكٸ ارنا. ياعني, قازىنادان, بٸزدٸڭ سالىقتان تٶلەگەن اقشامىزعا شىعىپ جاتقان ەكٸ ارناداعى ەنسىماقتاردى ەستٸپ وتىرىپ, بٸز ٶز قارجىمىزعا ٶزٸمٸز «ينفاركت» بولۋىمىز كەرەك ەكەن….
قازىبەك يسا
دەرەككٶزٸ: Qazaquni.kz
