الماتىداعى اتىس تٷرلٸ تالقىلاۋعا سەبەپ بولدى. «تٶرت پوليتسەيدٸ ٶلتٸرگەن قىلمىسكەردٸ ەرتەرەك اۋىزدىقتاۋعا بولمادى ما?», «بٸر ادام بٷتٸن دەپارتامەنتتٸ تٶڭكەرٸپ كەتتٸ, كٷلٸكباەۆ سيياقتىلاردىڭ ون-شاقتىسى شابۋىلداسا نە بولار ەدٸ?» دەيدٸ كٶڭٸلٸ الاڭ كٶپشٸلٸك. مۇنداي ساۋالدىڭ قويىلۋى زاڭدى. بٸز سٶزگە تارتقان ساراپشىلار ٶز كەزەگٸندە «پوليتسييانى كٸنەلاۋدىڭ قاجەتٸ جوق. انىعىندا ولارعا ايرىقشا مەرتەبە بەرۋ كەرەك» دەيدٸ. نەگە?
جاقسىلىق مىرزاحان, الماتى وبلىسى بويىنشا مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر دەپارتامەنتٸ ەكونوميكالىق تەرگەۋ قىزمەتٸنٸڭ باس مامانى:
پوليتسيياعا قاراتا ايتىلعان سىننىڭ اراسىندا ورىندىسى دا, ورىنسىزى دا بار
وقىرمان بٸلمەۋٸ مٷمكٸن. اقپارات قۇرالدارىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا قاتىستى جارييالانعان ماقالالاردى مونيتورينگٸلەۋدٸ تەك باسپاسٶز قىزمەتكەرلەرٸ عانا ەمەس, سول ورگاندارىنىڭ باسشىلارى دا جٷرگٸزەدٸ. نەگە?
ناقتى زاڭدا «باق-تا جارييالانعان ماتەريالدار قىلمىستىق ٸس قوزعاۋعا نەگٸز بولىپ تابىلادى» دەلٸنگەن.
سوڭعى جىلداردا قوعامدا ورىن العان رەزونانستى جاعدايلارعا دەرەۋ ەرەكەت ەتۋ, سونىڭ بٸر مىسالى.
سولاي بولسا وسى پوليتسەيلەردٸڭ كەمشٸلٸكتەرٸن جٸپكە تٸزۋ — سوڭعى جىلدارى جالپىحالىقتىق لوزۋنگكە اينالعانداي. قوعامدىق وي قالىپتاستىراتىن, سٶزٸنٸڭ سالماعى بار ازاماتتار بۇل مەسەلەنٸ بارىنشا بايىپتى قاراستىرىپ, ٶز ويلارىن جازىپ, ايتىپ وتىرسا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا دەگەن سەنٸم باسقاشا بولار ەدٸ. بۇل ٷلكەن جٷيە. تۇتاس ورگان.
بٸراق, سوعان ساي تەرتٸبٸ دە قاتال. بٸر قىزمەتكەردٸڭ زاڭسىزدىعىنان كەلەتٸن زالال ٶتە ٷلكەن, قابىلداناتىن شارالار دا ٶتە قاتال, ولاردى تەك جۇمىستان عانا شىعارمايدى, ولارعا قاتىستى قىلمىستىق ٸس قوزعالىپ جاتىر. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, قۇقىق قورعاۋ سالاسى — جۇمىسىڭدى جاساعانىڭ ٷشٸن دە, جاساماعىنىڭ ٷشٸن دە, ەردايىم سىن ساداعىنا ٸلٸنەتٸن ماماندىقتىڭ بٸرٸ.
قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى جاقسى جاڭالىقتىڭ بٸرٸ – بيىلدان باستاپ قوعامدىق كەڭەستەر تۋرالى زاڭ كٷشٸنە ەندٸ. ياعني, ەندٸگٸ جەردە ەربٸر قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا قوعامدىق كەڭەستەر تۇراقتى جۇمىس ٸستەيتٸن بولادى. ٷلەسٸن قوسام دەيتٸندەر وسىنداي كەڭەستەردٸڭ ٸشٸندە جٷر. بۇل بٸزگە كەرەك, بٸلسەڭٸز. حالىقتىڭ پوليتسييا تۋراسىنداعى پسيحولوگيياسىن ٶزگەرتكەن ماڭىزدى.
«پوليتسييا كەلەدٸ» دەگەندٸ ٷرەيمەن ەمەس, ٷمٸتپەن ايتۋ كەرەك. پوليتسەي — ول قورعاۋشى, كٶمەكشٸ دەگەن تٷسٸنٸك قالىپتاسقاندا عانا تەرتٸپ ورنايدى.
ەزٸمباي عالي, ساياساتتانۋشى:
AZIMBAI-GALI-1 ەزٸمباي عالي
پوليتسەيلەر قىزمەتٸندە ەكٸ ٷلكەن ولقىلىق بار
بٸرٸنشٸدەن, ولاردىڭ ٸشٸندە قازاق تٸلٸن بٸلمەيتٸن, ونى بٸلۋگە تىرىسپايتىندار بار. ال پوليتسييا دەگەن بٷتٸن مەملەكەت.
مەملەكەت حالقىنىڭ 70 پايىزى قازاق. دەمەك, ولار قۇقىق سالاسىندا ٸستەسە دە وسىنشا ادامنىڭ قۇقىعىن تاپتاپ جٷر.
ەكٸنشٸدەن, ولاردىڭ اراسىندا ٸشٸمدٸككە ٷيٸر كەلەتٸندەرٸ بار. ەرينە, جۇمىس پسيحولوگييالىق تۇرعىدا ٶتە اۋىر. سوندىقتان مۇندايدىڭ بولۋى دا بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە ورىندى شىعار.
قالاي دەگەنمەن دە تەرتٸپ ساقشىلارىنا ايرىقشا مەرتەبە بەرۋ كەرەك. سوندا ولار ەربٸر پاترون ٷشٸن ەبٸرجٸپ, شالا بٷلٸنبەيدٸ. ٶزدەرٸن وققا قارسى قويىپ, قۇرباندىققا شالمايدى.
تاپانشا ەمەس, يزرايلداعىداي اۆتومات ۇستاۋعا قۇقىق بەرٸلۋٸ تيٸس. اراسىندا قازاق تٸلدٸ, ەسكەري دايىندىعى جاقسىلارى الدىن الا ٸرٸكتەلۋٸ تيٸس دەپ ويلايمىن.
ولار پوليتسييا ٸشٸندەگٸ شۇعىل شارالارعا جۇمىلدىراتىن ارنايى بەيرەسمي توپ بولا الار ەدٸ. مەسەلەن, بٸزدٸڭ پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ تاپانشاسىن ٷيگە الىپ كەتۋگە قۇقىلى ەمەس. مۇنى دا بٸرجاقتى ەتۋ كەرەك سەكٸلدٸ. تەرتٸپ ساقشىسىنىڭ جانىندا قارۋ ەردايىم مٸندەتتٸ جٷرەتٸندەي بولۋى تيٸس.
تالعات قاليەۆ, ساياساتتانۋشى:
قازا تاپقان پوليتسەيلەردٸ ەرتەڭ ەل دە, ٷكٸمەت تە ۇمىتادى
– الماتىداعى سويقان كەزٸندە التى ادامنان ايىرىلدىق. التاۋى دا جاس ەدٸ. مەملەكەتكە بەرەرٸ مول ەدٸ. ارتىندا بالا-شاعاسى قالدى. ايىرىلىپ قالدىق.
قوعام مەن زاڭدى, مەملەكەتتٸ قورعاعان پوليتسەيلەر قىلمىسكەردٸڭ قۇربانى بولدى. ەرينە, ٷكٸمەت ەسكەرەدٸ ولاردى. ٶزدەرٸنە تيٸستٸ ٶتەماقىسىن الار. بٸراق ۋاقىت ٶتە كەلە ولاردى ۇمىتىپ كەتەدٸ. ەل دە, ٷكٸمەت تە. ٶمٸر سونداي ٶيتكەنٸ.
قىزمەت بارىسىندا قازا تاپقان پوليتسەيلەردٸڭ ەرلٸك جاساعانىن ەشكٸم جوققا شىعارا المايدى. ولاردىڭ ەرلٸگٸن ەسكەرۋ زاڭ جٷزٸندە قابىلدانسا, مۇنى قوعامنىڭ دا قۇپتارىنا سەنٸمدٸمٸن. ايتالىق, «وتان الدىنداعى ەرەكشە ەڭبەگٸ ٷشٸن» زاڭىن قابىلداساق, ۇتىلماس ەدٸك. بۇل بەيبٸت كٷندە بٷلٸك شىعارعانعاندارعا قارسى شىققان جەنە سول جولدا قۇربان بولعاندارعا كٶرسەتكەن قۇرمەتٸمٸز بولار ەدٸ.
كەشەگٸ الماتىدا اتىستا قازا تاپقان پوليتسەيلەردٸڭ جاعدايىنا قاراڭىز. باسپاناسى جوق. بار بولعاننىڭ ٶزٸندە قۋىقتاي. وسى قۋىقتاي بٶلمەدە تۇراتىن وتباسى ازاماتىنان, اسىراۋشىسىنان ايىرىلدى. ولاردىڭ ەرتەڭگٸ كٷنٸ نە بولماق?
دەمەك, اتالعان زاڭ (ەرينە, ەگەر مۇنى بيلٸك ەسكەرەر بولسا) الدىمەن قازا تاپقان پوليتسەيلەردٸڭ وتباسىلارىن باسپانامەن قامتۋ مەسەلەسٸن شەشۋٸ كەرەك. بۇدان سىرت, ازاماتتىڭ ارتىندا قالعان بالا-شاعاسىنا اي سايىن ونىڭ جالاقاسىنان كەم ەمەس جەردەماقى تٶلەنسە, سونىمەن قاتار مەملەكەتتٸك وقۋ گرانتى بەرٸلسە. يە, مۇنىڭ بەرٸ كەرەك. بۇل قازا تاپقان پوليتسەيلەرگە ايتقان العىسىمىز, كٶرسەتكەن قۇرمەتٸمٸز بولار ەدٸ.
سايىپ كەلگەندە, مۇنداي زاڭ قابىلدار بولساق, بۇل ٶز كەزەگٸندە قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەرگە دە قوسىمشا كٷش بەرەدٸ. ال قوعام بٸزدٸڭ تىنىشتىعىمىزدى كٷزەتەم دەپ كٶز جۇمعان پوليتسەيلەردٸڭ ەيەل, بالا-شاعاسىنىڭ كٶزٸنە ۇيالماي, تٸك قاراي الادى.
دەرەككٶز: kaz.365info.kz
