بٷگٸن قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ كەشە ٶزدەرٸنە ٶزگەرٸستەر مەن تٷزەتۋلەر ەنگٸزگەن جاڭا سالىق كودەكسٸنٸڭ جوباسىن ماقۇلداپ, قول قويۋ ٷشٸن ونى مەملەكەت باسشىسىنا جولداعاننى بەلگٸلٸ. سونىمەن قۇجاتتا تاعى قانداي ٶزگەرٸستەر قامتىلدى? بۇل جايىنان مەجٸلٸس دەپۋتاتى اسحات ايماعامبەتوۆ تىڭ اقپاراتتارمەن بٶلٸستٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"بٷگٸن قابىلدانعان سالىق كودەكسٸندە بٸزدٸڭ ۇسىنىستارىمىزدىڭ ارقاسىندا بٸرقاتار ماڭىزدى ٶزگەرٸستەر ورىن الدى. بۇل اۆتورلىق تٷزەتۋلەر حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان", دەپ جازدى اسحات ايماعامبەتوۆ Telegram-داعى ارناسىندا.
سٶيتٸپ ول تٶمەندەگٸ تٸزبەكتٸ العا تارتتى:
- ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار دەرٸ-دەرمەكتەر ققس-تان بوساتىلادى.
ەندٸ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار اۋرۋلاردى ەمدەۋگە ارنالعان دەرٸ-دەرمەكتەرگە ققس 0% مٶلشەرلەمەسٸ قولدانىلادى. بۇل شەشٸم – ەڭ قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەكتەردٸڭ باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنا جول بەرمەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ول مىسالى ونكولوگييا, ورفاندىق اۋرۋلار, پسيحيكالىق, ديابەت, سيرەك كەزدەسەتٸن نەمەسە اۋتويممۋندىق جەنە باسقا دا كٶپتەگەن اۋرۋلار بويىنشا باعا ٶسپەۋ ٷشٸن ماڭىزدى شەشٸم بولدى.
2. ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار مەديتسينالىق قىزمەتتەر دە ققس-تان بوساتىلادى.
بۇل نەنٸ بٸلدٸرەدٸ? دەرٸگەرگە اقىلى قىزمەت الۋ ٷشٸن جازىلساڭىز, جاسىراتىنى جوق, مەمس-تٸڭ پروبلەمالارىنا بايلانىستى بٸز كٶبٸنەسە ٶز قالتامىزدان تٶلەپ دەرٸگەرلەرگە بارۋعا مەجبٷرمٸز. ەگەر وسى باستاما بولماعاندا, قىمباتتار ەدٸ. ەندٸ ارنايى تٸزٸم بويىنشا ەلەۋمەتتٸك اۋرۋلارعا شالدىققاندار ٷشٸن بۇل قىزمەتتەر سالىققا بايلانىستى قىمباتتامايدى. جاسىراتىنى جوق, باستاپقىدا بٸز بارلىق مەديتسينالىق قىزمەتتەر مەن بارلىق دەرٸ-دەرمەكتەردٸ ققس-تان تولىق بوساتۋدى ۇسىندىق. سول شەشٸم تيٸمدٸرەك ەدٸ. الايدا, تالقىلاۋدان كەيٸن وسىنداي شەشٸمگە قول جەتكٸزدٸك.
3. تاعى بٸر جاقسى جاڭالىق: گوبمپ جەنە وسمس اياسىنداعى بارلىق مەديتسينالىق قىزمەتتەر مەن دەرٸ-دەرمەكتەر دە تولىقتاي ققس-تان بوساتىلادى.
4. قالعان ەلەۋمەتتٸك تٸزٸمگە كٸرمەگەن دەرٸلەرگە سالىناتىن سالىقتىڭ ٶزٸ وسى دەرٸلەردٸ ەلگە كٸرگٸزگەندە قانشا سومماعا ساتىپ الدى, سوسىن قالاي قىمباتتاتىپ ساتىپ جاتىر دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ وسى باعالاردى كٶرٸپ, اسىرا قىمباتتاتپاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ٶيتكەنٸ بٸز ونى قازٸر كٶرمەيمٸز; سوندىقتان وسى باعالاردى باقىلاۋ دا قيىن. وسى تۇرعىدان دا تيٸمدٸلٸگٸ بولادى, دەرٸلەردٸڭ باعاسىن باقىلاۋعا كٶمەكتەسەدٸ دەپ ويلايمىن.
5. كٸتاپتار ەندٸ ققس-تان بوساتىلادى. بۇل دا ماڭىزدى شەشٸم. بۇل جاي عانا تەحنيكالىق جەڭٸلدٸك ەمەس. بۇل — مەملەكەتتٸڭ رۋحانيياتقا دەگەن قۇرمەتٸنٸڭ بەلگٸسٸ.
ەگەر بالالار وقىسىن دەسەك, قازاق تٸلدٸ ەدەبيەت دامىسىن دەسەك, باسپا ٸسٸ العا جىلجىسىن دەسەك — كٸتاپقا سالىق سالماۋىمىز كەرەك. ەندٸ كٸتاپپەن شەكتەلٸپ قالماي, قازاقشا مۋلتفيلم, بالالار ٷيٸرمەسٸ, تەاتر مەن مەدەنيەت سالاسىنا دا ەدٸلەتتٸ سالىق ساياساتىن جالعاستىرۋىمىز قاجەت. ول ۇسىنىسىمىز ٶتپەدٸ. ەلٸ دە جۇمىس ٸستەيمٸز وسى باعىتتا.
6. قارجىلىق قىزمەتتەرگە سالىق سالىنبايدى. ەگەر بانكتٸك اۋدارىمدار مەن كارتوچكا ارقىلى تٶلەمدەرگە ققس ەنگٸزٸلسە — حالىق كٷندەلٸكتٸ قولدانىپ جٷرگەن قاراپايىم قىزمەتتەر قىمباتتاپ كەتۋٸ مٷمكٸن ەدٸ. مىسالى, سٸز حالىق بانكتەگٸ كارتاڭىزدان Kaspi-گە اقشا اۋداردىڭىز — 200 تەڭگە كوميسسييا تٶلەدٸڭٸز. ەگەر وعان ققس قوسىلسا, تاعى 32 تەڭگەگە دەيٸن قوسىلۋى ەبدەن مٷمكٸن. بۇل, ەسٸرەسە, جيٸ اۋدارىم جاسايتىندار ٷشٸن اۋىر بولار ەدٸ.
7. ەنداۋمەنت قورلارى بويىنشا 100 پايىز سالىقتىق الىمدار. ەنداۋمەنت قورلارى ەلەۋمەتتٸك جەنە بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى ۇزاق مەرزٸمدٸ جوبالاردى قارجىلاندىرۋدا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. بٸز قايىرىمدىلىققا جۇمسالعان سومالاردى سالىقتان بوساتۋدى ۇسىندىق. بۇل ازاماتتار مەن كومپانييالاردى قايىرىمدىلىققا قاتىسۋعا ىنتالاندىرادى.
8. ازاماتتاردىڭ ينۆەستيتسييادان تٷسەتٸن ديۆيدەندتەرگە سالىق سالماۋ. بٸر جاعىنان, مەملەكەت حالىقتى "IPO-عا قاتىسىڭدار", "KEGOC", "ەير استانا" سيياقتى كومپانييالاردىڭ اكتسييالارىن الىڭىزدار دەپ شاقىرىپ جاتىر. ەكٸنشٸ جاعىنان – سول اكتسييالاردان تٷسكەن شاعىن تابىستى سالىققا بايلاپ قويماق بولدى. بۇل قيسىنسىز. بٸز قارسى بولدىق.
ەگەر بۇل نورما ٶتكەندە, جاڭا باستاماسىمەن اكتسييا ساتىپ الىپ جاتقان ادامداردىڭ ٶزٸنە بۇل كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزەر ەدٸ. ەندٸ بۇل جەڭٸلدٸك ساقتالادى.
9. باسپا باسىلىمدارىنا 16 پايىز سالىق سالدىرماي, ونى 10% ققس-قا ازايتۋ.
وتاندىق باسپا باسىلىمدارىنا جەڭٸلدٸكتەر بولادى, ققس مٶلشەرلەمەسٸ ازايادى. ەندٸ باسپا ٶنٸمدەرٸنە ققس تەك 10%. بۇل دەگەنٸمٸز – مەكتەپ گازەتتەرٸنەن باستاپ, اۋداندىق جەنە رەسپۋبليكالىق جۋرنالدارعا دەيٸنگٸ بارلىق باسپا باسىلىمدارىنا ناقتى كٶمەك.
مەجٸلٸس دەپۋتاتى قابىلدانباعان تٷزەتۋلەر دە بارىن, ەلٸ دە بۇل باعىتتا جۇمىستى جالعاستىراتىندارىن ايتادى. اتاپ ايتقاندا:
- بۋكمەكەرلٸك كەڭسەلەر مەن كازينولارعا سالىقتى كٶتەرۋ;
- ترانسماي قوسىلعان ٶنٸمدەرگە اكتسيز ەنگٸزۋ;
- مەدەنيەت, تاريحي-مەدەني مۇرا جەنە ارنايى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر سالاسىنداعى ۇيىمداردى كتس-تەن تولىق بوساتۋ;
- دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى ٷشٸن كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعىن تٶمەندەتۋ;
- ەدەبي, كٶركەم جەنە عىلىمي شىعارمالار ٷشٸن اۆتورلىق الىمدارعا سالىق جەڭٸلدٸكتەرٸن بەرۋ;
- كٶپتەگەن مونوپولييالارعا ارنالعان سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەردٸ جويۋ.
"بۇعان قوسا مەجٸلٸستە كٶپتەگەن باسقا دا ٶتە ماڭىزدى ٶزگەرٸستەردٸ امانات فراكتسيياسىنداعى ەرٸپتەستەرٸم ەنگٸزدٸ. فراكتسييانىڭ قولداۋىمەن ٷلكەن ٶزگەرٸستەر ورىن الدى. وسى ورايدا, ەكونوميكا مينيسترلٸگٸنٸڭ جوعارى كەسٸبيلٸكپەن جٷرگٸزگەن جۇمىسىن ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. س. جۇمانعارين مىرزا باستاعان ەرٸپتەستەر قيىن شەشٸمدەر قابىلداي الاتىندىقتارىن, ٶز كەسٸبيلٸكتەرٸن دە كٶرسەتتٸ. ناقتى پوزيتسيياسىن قورعاي الاتىن مينيسترلەردٸڭ جۇمىسى ماڭىزدى. سوندىقتان بٸزدٸڭ بٸرشاما تٷزەتۋلەرٸمٸزدٸ قولداماسا دا, بٸراز مەسەلەلەرمەن كەلٸسپەسەك تە, ەرٸپتەستەرٸمٸز قۇرمەتكە لايىق", دەپ جازدى اسحات ايماعامبەتوۆ.
بۇعان دەيٸن
