نۇرعالي نۇرتاي, تٷركييا
[caption id="attachment_10465" align="alignright" width="445"]
انا تٸلٸندە سٶيلەمەي, ٶزگە ٶركەنيەتتٸڭ ٶڭەشٸنە جۇتىلىپ كەتكەن ەلدە كٸم اراعا جىلدار سالىپ, دومبىرا ٷنٸن ەستي قالسا, الپىس ەكٸ تامىرىنداعى قانى كەنەتتەن تۋلاپ الا جٶنەلەدٸ. بۇنداي جاعداي بولاتىنىن انا تٸلٸن بٸلمەي, اتا دەستٷرٸنەن ۇزاق كەتكەن تالاي قانداستىڭ اۋزىنان ەستٸدٸك.
بٷگٸندە قازاق قانا ەمەس, كٶكتٷرٸكتٸڭ قاي بالاسى بولسا دا جيٸ تىڭداپ جٷرگەن «دومبىرا» اتتى بٸر ەن بار. تىڭداي قالساڭ تۇلا بويىڭدى مىڭ-ميلليون قۇمىرسقا جٷرٸپ ٶتكەندەي شىمىرلاتادى. اۋىزدىعىن قارش-قارش شايناعان دٷلدٷل مٸنٸپ, قۇرىش ساۋىت كيٸنٸپ, بولات ساداق اسىنىپ اپايتٶس قىپشاق دالاسىن ەندەي شاپقىڭ كەلەدٸ. تٸپتٸ ول ەندٸ التى عاسىردان بەرٸ وتىرىقشىلىققا ەبدەن ٷيرەنگەن تٷرٸك حالقىنىڭ بيلٸك پارتيياسى - اق پارتييا (ەدٸلەت جەنە دامۋ) 2014 جىلعى سايلاۋداعى پارتييالىق ناسيحاتىنا دا قولداندى. سەبەبٸ دومبىرا ٷنٸ دە, ەننٸڭ سٶزٸ دە قۇدٸرەتتٸ ەدٸ.
دومبىرا ەنٸن تٷركييادا قازاقستاندىق رەتٸندە تانىستىرىلىپ جٷرگەن نوعاي قاندى ارسلانبەك سۇلتانبەكوۆ شىعاردى جەنە ٶزٸ بەس جىلدان بەرٸ ورىنداپ جٷر.
ارسلانبەك سۇلتانبەك – 1965 جىلى, 23 سەۋٸردە قاراشاي-چەركەس رەسپۋبليكاسىنىڭ نوعاي اۋدانى, ەركٸن-حالىق (ەركين-حالك) اۋىلىندا تۋعان. كلاسسيكالىق گيتارا بويىنشا ارناۋلى مۋزىكالىق بٸلٸمٸ بار. 1989 جىلى نوعاي تٷندەر (“Nogay Keşeler”) اتتى العاشقى CD البومىن شىعارعان. وسى جىلى باردوۆسكيي فەستيۆالٸندە بٸرٸنشٸلٸك الىپ, قاراشاي-چەركەس رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەنشٸسٸ بولدى. 1994 جىلى «رەسپۋبليكانىڭ ەڭ تاماشا داۋىسى» داڭقىن الدى. 1997 جىلى پەتەربۋرگتا «نوعاي ەلٸ» اتتى ەكٸنشٸ CD البومىن شىعاردى. وسى جىلى مەسكەۋدە ٶتكەن تٷرٸك حالىقتارىنىڭ فەستيۆالٸندە «فەستيۆال ەنٸ» نوميناتسيياسىن يەلەندٸ. ول, اسان قايعىنىڭ, ورتا عاسىرلارداعى قازاق-نوعاي جىراۋلارى – قازتۋعان سٷيٸنٸشۇلىنىڭ, دوسپامبەت ازاۋلىنىڭ, شالكيٸز تٸلەنشٸۇلىنىڭ كەيبٸر شىعارمالارىنا كٷي قوسىپ, رۋحىن قايتا تٸرٸلتتٸ. ارسلانبەك قايدا جٷرسە دە «مەن نوعاي حالقىنىڭ بالاسىمىن» دەگەن سٶزدٸ اۋزىنان تاستاعان ەمەس.
بيىل, 23-25 سەۋٸر كٷندەرٸ ىستامبۇلدا ٶتكەن IV دٷنيەجٷزٸلٸك تٷرٸك فورۋمى قارساڭىندا ارسلانبەك سۇلتانبەكوۆكە «قىزىل الما» ٶنەر سىيلىعى تابىستالدى. وسى ورايدا فورۋمعا ارنايى قوناق بولىپ كەلگەن, ەلۋ جاسقا تولعان ارسلانبەك جىراۋدان سۇحبات الۋدىڭ سەتٸ تٷسٸپ ەدٸ:
بٸز كاۆكازدا ٶستٸك. حالىقتى جٷگەندەي المايسىڭ. ەلٸمٸز, جەرٸمٸز عانا بودان ەمەس, مەدەنيەتٸمٸز, تٸلٸمٸز دە جۇتىلىپ بارا جاتىر. كاۆكازيزاتسييالاندىق. تويلارىمىزدا لەزگينكا بيلەپ كەتتٸك. ەندەرٸمٸزگە دە لەزگينكانىڭ ىقپالى بار. تٷسٸنبەگەن ادامعا ول ەشتەڭە ەمەس. تٷسٸنگەن ادامعا بۇلار جىلايتىن جاعداي.
– الىپ جاتقان ماراپاتىڭىز قۇتتى بولسىن, اعا, تٷركييادا جيٸ بولاسىز با? مۇنداعى ەلدٸڭ سٸزگە دەگەن قۇرمەتٸ قالاي?
– تٷركيياعا العاش رەت داعىستان نوعايلارىمەن بٸرگە 1998 جىلى كەلدٸم. كەلۋدەگٸ ماقساتىمىز – جەرگٸلٸكتٸ نوعايلاردى كٶرۋ ەدٸ. ولارمەن تانىسىپ, تەگٸ بٸزدەن شىققان نوعاي ما, قايدان كەلگەن نوعايلار ەكەنٸن زەرتتەۋ بولاتىن. بٸز العاش كەلگەندە بٸلگەنٸمٸز, جەرگٸلٸكتٸ نوعايلار رەسەيدەگٸ نوعايلارداي ەمەس, رۋلارىن بٸلمەيدٸ. بٸراق, كٸم قاي ورداعا كٸرەتٸنٸن بٸلەدٸ. مۇنداعى نوعايلار – جەمبويلىق ورداسى, جەتٸسان ورداسى, جەتٸشكٶل (جەتٸسكٶل) ورداسى دەپ, شىققان وردالارىن بٸلەدٸ ەكەن. مىسالى, جەمبويلىق ورداسى جەم ٶزەنٸ بويىنان كەتكەن نوعايلار. قاي جەردە تانىسساڭ دا شىققان ورداسىن سۇراسادى ەكەن. اراسىندا تاڭبا بويىنشا بٶلٸنەتٸندەر دە بولدى. بٸزدٸ بابالارىنىڭ مازارلارىنا اپارىپ, ونداعى تاڭبانى دا كٶرسەتتٸ.
تٷركييادا جيٸ بولامىن, تٷرٸك ەلٸنە راحمەت, قاشاندا تٷبٸ بٸر تۋعان تٷرٸك ەلٸمٸز دەپ ىستىق ىقىلاس كٶرسەتەدٸ. تٷرٸكشٸلدٸك, جاۋىنگەرلٸك رۋحتارىڭ مىقتى دەپ جوعارى باعالاپ جاتادى. پارتييالارىندا, سپورتتا ەسٸرە فاناتيزمٸ بولسا دا, انادولىداعى اعايىن بٸزدەرگە ەشقاشان جات قۇشاق كٶرسەتكەن ەمەس.
– قازاق دەسەڭ, مەن اللاعا شٷكٸر دەيمٸن. بٸز ەلٸ ايىرىلعان بٸر حالىقپىز. مەن قازاقستانعا 2003 جىلى بٸرٸنشٸ رەت باردىم. ول كەزدە نوعاي تاعدىرىنا قاتتى الاڭداعان, ەلدٸڭ ەرتەڭٸنەن ٷمٸتٸم بولماي جٷرگەن ادام ەدٸم. سەبەبٸ, زامان قىسىپ بارا جاتتى. الماتىعا كەلگەن كٷنٸمدە قۇرمانعازى وركەسترٸنٸڭ كونتسەرتٸ بولىپ جاتىر ەكەن. سٷيٸنگەننەن كٶزٸمنەن جاسىم ىرشىدى. حالىق بار, قازاق بار دەپ ەڭسەم كٶتەرٸلٸپ, جەڭٸلدەپ قالدىم. مۋزەي ارالادىق, مۋزەيدەن قازاق-نوعاي تاريحى تۋرالى جازۋلاردى كٶرٸپ, تٸپتەن رۋحتاندىم. تۋعان ەلٸمە كەلگەندەي بولدىم. تابان تٸرەر جەرٸم وسى عوي دەپ ارقالانىپ الدىم. قاتتى قۋاندىم. ەلٸ دە نوعايدىڭ ەرتەڭٸنەن ٷمٸت بار عوي دەپ, جاساي بەرەمٸز عوي دەپ ٶشكەنٸم جاندى.
بٸز كاۆكازدا ٶستٸك. حالىقتى جٷگەندەي المايسىڭ. ەلٸمٸز, جەرٸمٸز عانا بودان ەمەس, مەدەنيەتٸمٸز, تٸلٸمٸز دە جۇتىلىپ بارا جاتىر. كاۆكازيزاتسييالاندىق. تويلارىمىزدا لەزگينكا بيلەپ كەتتٸك. ەندەرٸمٸزگە دە لەزگينكانىڭ ىقپالى بار. تٷسٸنبەگەن ادامعا ول ەشتەڭە ەمەس. تٷسٸنگەن ادامعا بۇلار جىلايتىن جاعداي.
https://www.youtube.com/watch?v=NcvYmDLac3c
الماتىدا جٷرگەنٸمدە كٶپ يگٸ-جاقسىمەن جولىقتىم. عالىم كٸسٸلەر ەلدٸڭ ٶزٸم ەلٸ بٸلمەيتٸن تاريحىن, نوعايدىڭ ٶتكەنٸن سٶيلەدٸ. بۇعان جٷرەگٸم ٶرەكپي تٷستٸ. «جاس الاش» گازەتٸنە نوعايلار تۋرالى «قازاق تٸرٸ بولعاندا نوعاي ٶلمەس» دەگەن ماقالا جازدىم. سٶيتٸپ ٷيگە قايتتىم.
اۋىلىما كەلگەندە ماعان مەدەنيەت مينيسترلٸگٸنەن «مينيستر مۇحتار قۇلمۇحامەد ماقالاڭىزدى وقىدى» دەپ قوڭىراۋ شالدى. قالدىرىپ كەتكەن البوم ديسكتەرٸم بولعان ەدٸ. ونى دا تىڭداپتى. سٶيتٸپ ول كٸسٸ مەنٸ شاقىرتتى. مەن 2004 جىلى قازاقستانعا قايتا ورالدىم. قازاقستاندا «بٸزدە نوعايمىز» دەپ جٷرگەن تاتارلار دا بار ەكەن. مينيستر ماعان وسىندا تۇرىڭىز دەپ, پرەزيدەنت وركەسترٸنە جۇمىسقا الدى. مەن سوندا جەتٸ جىل جۇمىس ٸستەدٸم. كونتسەرتتەردە مەن ايتاتىن ەدٸم: «ماعان گونورار كەرەك ەمەس, مەنٸ تانىستىرعاندا نوعاي دەپ تانىستىرىڭدارشى» دەپ. ٶيتكەنٸ, نوعاي دا ٷلكەن حالىق. باي مەدەنيەتكە يە. ماعان قازاقستاندا كٶپ قولداۋ كٶرسەتٸلدٸ. ەلدٸڭ اياق الىسى ٶتە جاقسى. كٶپ ەلدٸڭ الدىنداعى ەلمٸز. ەلدەگٸ ساياسي تۇراقتىلىقتى جاقسى باعالايمىن.
– قازٸر رەسەيدەگٸ نوعاي دياسپوراسىنىڭ جاعدايى قالاي? ۇلت رەتٸندە قالاي ٶمٸر سٷرٸپ جاتىر?
– بٸز وندا دياسپورا ەمەسپٸز. دياسپورا بولساق, اۆتونومييامىز بولار ەدٸ. قازاقتىڭ تاريح عالىمدارى بٸزدەن كەتتٸڭٸز دەپ ايتىپ جاتادى. نوعايدا قازاقتىڭ نايمان, كەرەي سيياقتى رۋلارى بار. قاراساڭىز, نوعاي مەن قازاق اراسىندا حازار تەڭٸزٸ بار. ەسكٸ كارتادا بٸز جاساپ جاتقان ايماق تٷگەل دەشتٸ قىپشاق دالاسىنا كٸرگەن. كوممۋنيستەر كەلمەي تۇرىپ مەدەنيەتٸمٸز جويىلماعان, ايرانداي ۇيىعان ەل ەدٸك. مەنٸڭ 18 جاسىمدا, كاردەنوۆا دەگەن كٸسٸ فولكلور جيىپ اۋىلعا كەلدٸ. ونى ەرتٸپ, پاشا كەرەي دەگەن ادامعا باردىق. ول كٸسٸ 90 جاسقا جۋىقتاعان, زاڭ سالاسىندا جۇمىس ٸستەگەن كٶپ بٸلەتٸن قارت ەدٸ. ەڭگٸمەسٸن ايتىپ وتىرىپ, ەدٸگە جىرىنا كەلگەندە كەمسەڭدەپ, بٸزگە قولىمەن شىعىڭدار دەپ يشارات جاسادى, كٶز جاسىن كٶرسەتكٸسٸ كەلمەدٸ بٸلەم, پٸشەسٸ (قازاق بەيبٸشە دەيدٸ, بٸز پٸشە دەيمٸز) بٸزدٸ سىرتقا ىڭعايلادى. سەلدەن سوڭ بٸزدٸ قايتا شاقىرىپ: «مەنٸڭ نەگە جىلاعانىمدى بٸلەسٸز بە?», - دەپ سۇرادى? ول كٸسٸ: «مەن قاراس رۋىنىڭ بالاسىمىن (بۇل رۋ تۇقىمىمەن جىراۋلار بولىپ كەلەتٸن), 1937 جىلى ەدٸگە جىرىن, باسقا دا حالىقتىق جىرلاردى جىرلايتىن ادامداردى بٸر تٷندە جيىپ الىپ, جوق ەتتٸ. سۋعا اعىزدى, اتتى, شاپتى», - دەدٸ. وعان دەيٸن تويلاردا, نەكە وقىلعان كەزدە مٸندەتتٸ تٷردە ەدٸگە جىرى وقىلاتىن بولعان ەكەن. ەدٸگەسٸز توي باستاماپتى. 1937 جىلعى جاعدايدان كەيٸن جۇرتتىڭ جٷرەگٸ ەدٸگە جىرىن ايتۋعا داۋالامايتىن بولىپتى.
https://www.youtube.com/watch?v=CpC90kL-Xqs
– نوعاي تٸلٸنٸڭ بٷگٸنگٸ كٷيٸ قالاي? تٸلگە لينگۆيستيكالىق تۇرعىدان قانداي قامقورلىق جاسالىپ جاتىر?
– نوعاي تٸلٸنٸڭ حالى مەز ەمەس. ستاۆروپولسكيي كراي مەن استراحاندا قيىن. قاراشاي-چەركەستە تٶرت بايىرعى ۇلت بار. سونىڭ بٸرٸ رەتٸندە نوعاي تٸلٸ مەكتەپتەردە وقىتىلادى. شەشەنستاندا دا بٸراز قامقورلىق بار.
بىلتىر تٷركييا پرەزيدەنتٸ مەنٸ قابىلداپ, نە قالايسىز دەپ تٸلەگٸمدٸ سۇرادى. مەن سول مەشٸتتٸڭ ورنىنا قايتا جاڭعىرتىپ مەشٸت سالىپ بەرۋٸن سۇرادىم. ول كٸسٸ تاعى دا, بٸر مەشٸتتٸڭ شارۋاسى جەڭٸل, باسقا بٸر ٶتٸنٸشٸڭٸز بار ما دەگەن سوڭ, سول مەشٸتتٸڭ جانىنا كيەلٸ جەر دەپ الىستان ٸزدەپ كەلەتٸن قوناقتارعا قوناق ٷي بولسا دەدٸم. ول كٸسٸلەر سالىپ بەرەمٸز دەدٸ. مەن التى ايدان بەرٸ وسى قۇرىلىسقا رۇقسات الۋ ٷشٸن مەسكەۋگە شاپقىلاپ جٷرمٸن.
– «قازاقستان ارنايى باعدارلاما قابىلداپ, نوعايدى, قاراقالپاقتى ەلگە كٶشٸرٸپ الۋى كەرەك. بۇل مەملەكەتتٸڭ نىعايۋىنا جاقسى. نوعايدىڭ, قاراقالپاقتىڭ جوعالىپ كەتپەۋٸن ساقتايدى» دەگەن قوعامدىق پٸكٸر بار? بۇعان نە دەيسٸز?
– ەرينە, بۇل پٸكٸر جاقسى نيەتتەن تۋعان عوي. بٸراق, نوعايلار ەشقاشان, التىن بەرسە دە اتامەكەنٸنەن ەشقايدا كەتپەيدٸ. بٸر جاققا كٶشۋ كەرەك دەگەندٸ نوعايلار ەستٸسە ٷرەيٸ ۇشادى. بٸز زامانىندا نوعاي ورداسى بولدىق قوي. كارتاعا قارايتىن بولساڭىز, رەسەيدٸڭ ستاۆروپولسكيي كراي, كراسنودارسكيي كراي سيياقتى جەرلەرٸندەگٸ توپونيميكالىق جەر اتتارى نەگٸزٸنەن نوعايشا. سوندىقتان نوعايلار باباسىنىڭ مازارى بار جەردەن ەشقايدا الىستاپ كەتپەك ەمەس. پۋتين جاقىندا ۆورونەج قالاسىنا باتىر قالا اتاعىن بەرٸپتٸ. ونىڭ سەبەبٸ تۋرالى: «1585 جىلى نوعاي ورداسىنىڭ شابۋىلىنان ۆورونەج بەن كۋرسك قالاسى قورعانا بٸلدٸ» دەپ تٷسٸندٸرٸپتٸ. ولار تاريحتى ۇمىتپاۋ كەرەك دەپ ۆورونەجدٸ باتىر قالا اتادى. ۆورونەج قايدا, كارتانى اشىپ كٶرٸڭٸز. مەسكەۋدٸڭ تٷبٸ عوي. بۇل نوعايلاردى مويىنداعانى. رەسەي العاش مەملەكەت بولعاندا ولاردا تەك ەكٸ ەلدٸڭ ەلشٸلٸگٸ بولىپتى. بٸرەۋٸ نوعاي ەلشٸلٸگٸ, ەكٸنشٸسٸ پولشا ەلشٸلٸگٸ. باسقا ەلشٸلٸك بولماعان. بۇل رەسمي قۇجاتتاردا ساقتاۋلى. جايىقتاعى سارايشىق نوعاي ورداسىنىڭ رەسمي استاناسى بولعان. ساراي بەركە مەن ساراي باتۋدى ەمٸر تەمٸر بۇزىپ, جەرمەن جەكسەن ەتتٸ دە, ورنى ساقتالماي قالدى. ولار قالعاندا تاريح بٸر باسقا بولار ەدٸ.
https://www.youtube.com/watch?v=JxexRxYC0yE
– قازٸر ٶنەرٸڭٸزدە نەندەي جاڭالىق بار, بٷگٸنگٸ تاڭدا نەمەن اينالىسىپ جٷرسٸز?
– شىعارماشىلىعىمدى باعالايتىندار ٷشٸن تٷرٸك دٷنيەسٸ تىڭدايتىن بٸرنەشە جاڭا ەندەر بار قورجىندا. مەن تەك نوعايشا جىرلايمىن. استانادا جۇمىس ٸستەپ جٷرگەنٸمدە, 2005 جىلى بٸر قازاقشا ەن ايتتىم, پاتريوت ەندەر نوميناتسيياسى بويىنشا ٶتكەن كونكۋرستا ەكٸ نوميناتسييا ۇتتىم. سول كەزدە ماعان مينيستر قۇلمۇحامەد: «سەن نوعايشا ايتا بەر, مۇندا قازاقشا ايتاتىندار جەتەرلٸك» دەدٸ. قازاق پەن نوعايدىڭ تٸلٸندە كٶپ ايىرماشىلىق جوق. كٶپ سٶزدە «ي» مەن «ج» ەرٸپتەرٸنٸڭ ورنى اۋىسىپ كەلٸپ وتىرادى.
نوعايدا مىرزا دەگەن بولادى. ولار قازاقتاعى تٶرەلەر سيياقتى. قازاق حاندىعىمەن دە, استراحان حاندىعىمەن دە, قىرىم حاندىعىمەن دە سولار ساياسات جٷرگٸزٸپ وتىرعان. مىرزادان قىز الا المايسىز. ولارعا نوعايدان ەڭ جاقىن جٷرگەنٸ قوبان نوعايلارى. مەن سول قوبان نوعايىمىن. ەۋليە چەلەبيدٸڭ جازۋىنشا, قوبان ٶزەنٸنٸڭ بويىندا, ەەلەنچيك سۋىمەن قوسىلعان جەردەگٸ تەكشە ٷستٸندە اجى قالا (اجى كالە) بولعان ەكەن. چەلەبي: «بۇل جەردە ٷلكەن اق مەشٸت بولدى, جانىندا مەدرەسە, مونشا بولعان. بۇل قالادان شىققان عالىمدار كٶپ بولىپتى. اينالاسىندا يسلام شەيحتارى مازارلارى بار» دەپ جازادى. رەسەي پاتشالىعى زامانىندا سول مەشٸتتٸ بۇزىپ, كٸرپٸشٸنەن ودان 300 مەتر تٶمەن جەرگە شٸركەۋ سالىپتى. 200 جىلداي تۇرعان شٸركەۋدٸ كوممۋنيزم كەلگەندە بۇزىپ, قاراشاي-چەركەستٸڭ پارلامەنت ٷيٸنە ٸرگە تاس ەتٸپ قالاپتى. بىلتىر تٷركييا پرەزيدەنتٸ مەنٸ قابىلداپ, نە قالايسىز دەپ تٸلەگٸمدٸ سۇرادى. مەن سول مەشٸتتٸڭ ورنىنا قايتا جاڭعىرتىپ مەشٸت سالىپ بەرۋٸن سۇرادىم. ول كٸسٸ تاعى دا, بٸر مەشٸتتٸڭ شارۋاسى جەڭٸل, باسقا بٸر ٶتٸنٸشٸڭٸز بار ما دەگەن سوڭ, سول مەشٸتتٸڭ جانىنا كيەلٸ جەر دەپ الىستان ٸزدەپ كەلەتٸن قوناقتارعا قوناق ٷي بولسا دەدٸم. ول كٸسٸلەر سالىپ بەرەمٸز دەدٸ. مەن التى ايدان بەرٸ وسى قۇرىلىسقا رۇقسات الۋ ٷشٸن مەسكەۋگە شاپقىلاپ جٷرمٸن. ۋاقىتىمنىڭ كٶبٸ جولعا كەتٸپ جاتىر. بۇيىرسا جاقىندا قۇرىلىسى باستالماق. سٸزدەردٸ وسى نوعاي توپىراعىنا قوناققا شاقىرامىن. مٸندەتتٸ تٷردە كەلٸڭٸزدەر.
– ۋاقىت بٶلگەنٸڭٸزگە كٶپ راحمەت! اق مەشٸتپەن قۋاناتىن كٷنگە تەزٸرەك جەتەيٸك.
***
بٸر عانا «Youtube» ۆيدەو جەلٸسٸندە «دومبىرا» ەنٸ تٷرلٸ كانالدارمەن جالپى سانى 15 ميلليوننان استام قارالىپتى. «دومبىرا» ەنٸندە ايتىلعانداي, كيەلٸ دومبىرا ٷنٸ «ەستٸگەنگە وي بەرٸپ, جٷرەكتەرگە دەس بەرٸپ» تاريحتى جالعاي بەرسە دەيمٸز.
https://www.youtube.com/watch?v=yPsUxLLeV1E
«دومبىرا» ەنٸنٸڭ سٶزٸ:
قارا قىس اۋىلىما كەلگەندە,
ٷلپٸلدەگەن قارى جەرگە تٷسكەندە,
دومبىرامدى الارمىن,
جٷرەك سازىن شالارمىن
قايعىرعاندى ەش ايتپاي.
دومبىرا سازىن ەسكەن اتالار,
ماعىناسىن ەسكەرگەن انالار,
ەستٸگەنگە وي بەرٸپ,
جٷرەكتەرگە دەس بەرٸپ,
كٶز جاستارىن اياماي!
نوعايدىڭ قايعىسى سانسىز كٷندە
باتىرلار ۇيىقتاماعان كٷندەردە.
جٷرەكتەرٸن كٶتەرگەن,
سوعىستارعا كٷش بەرگەن
كٶپتٸ كٶرگەن دومبىرا.
https://www.youtube.com/watch?v=Ngb-AXICFmA
