سوڭعى جىلدارى ەلدٸڭ تۇرمىستىق ەلەۋەتٸن ارتتىرىپ, تابىسىن كٶتەرۋگە باعىتتالعان تٷرلٸ باعدارلامالار قولعا الىنىپ جاتىر, ەلبەتتە مەملەكەت تاراپىنان. ولاردىڭ دەنٸندە ەكونوميكاداعى, ەلەۋمەتتٸك سالاداعى جەنە ٸشكٸ ساياساتتاعى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەردٸڭ جوسپارلارى كٶرسەتٸلگەن. بۇل رەفورمالار مەملەكەت ٶمٸرٸنٸڭ ودان ەرٸ باعىتتارىن ايقىندايتىن ەلدٸڭ دامۋىنداعى ٸرگەلٸ جەنە نەگٸزگٸ پروبلەمالاردى شەشۋدٸ كٶزدەيدٸ. سولاردىڭ باستىسى رەتٸندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن اتاۋعا بولادى. ول 132 تارماقتان تۇراتىن ٸس-شارالار جوسپارىنا سەيكەس جٷزەگە اسۋدا.
پرەزيدەنتتٸڭ مەملەكەت بايلىعىنىڭ باسىم بٶلٸگٸن يەلەنەتٸن ادامداردىڭ شوعىرى جايىندا ايتقانى بار. بۇل فاكت ەلدەگٸ ەلەۋمەتتٸك تەڭسٸزدٸكتٸ تۋدىراتىنى راس. 2023 جىلدىڭ شٸلدەسٸندە قاسىم-جومارت توقاەۆ «زاڭسىز الىنعان مٷلٸكتٸ مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, 2022 جىلدان باستاپ بيۋدجەتكە جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸنە مٷلٸكتٸك اكتيۆتەر مەن قاراجاتتىڭ قايتارىلۋى شامامەن 857 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. ايتپاقشى, 2022 جىلدىڭ اقپانىندا پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتتارى سوڭعى 25 جىلدا قازاقستاننان شەتەلدٸك وففشورلارعا شامامەن 140-160 ميلليارد دوللار اۋدارىلعانى تۋرالى مەلٸمەتتەردٸ كەلتٸرگەن بولاتىن.
سونىمەن قاتار, «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق ەلەۋمەتتٸك قورى پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىمەن 2022 جىلعى قاڭتاردا ەل حالقىنا دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم بەرۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك قولداۋ, مەدەنيەت جەنە سپورت سالالارىندا قايىرىمدىلىق كٶمەك كٶرسەتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان. بۇعان تٶتەنشە جاعدايلاردا زارداپ شەككەن حالىققا كٶمەك كٶرسەتۋ دە كٸرەدٸ. قور جەكە كٶزدەردەن, سونداي-اق حالىقارالىق قايىرىمدىلىق ۇيىمدارىنان قارجىلاندىرىلادى. 2022 جىلى قور 132 ميلليارد تەڭگە جينادى, بىلتىرعى تٷسٸمدەر 26,5 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. 2023 جىلعى سەۋٸردە ٷكٸمەت قاۋلىسى قابىلداندى, وعان سەيكەس «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورى جىل سايىن «قازاقستان حالقىنا» قورىنا تازا كٸرٸستٸڭ كەمٸندە 7 پايىزىن اۋدارادى. بٷگٸندە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورى – «قازاقستان حالىقىنا» قورىنا اۋدارىمدارى رەتتەلەتٸن جالعىز قور.
«قازاقستان حالقىنا» قورى تٶراعاسى بولات جەمٸشەۆ بٷگٸندە جالپى سوماسى 146,5 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 40-تان استام قايىرىمدىلىق باعدارلامالارى مەن جوبالارىن قارجىلاندىراتىنىن ايتتى. قور باعدارلامالارى ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ايماقتارىندا اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەر مەن شاعىن قالالارعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ ٸسكە اسىپ جاتىر. «قوردىڭ ەڭ ٷلكەن باعدارلاماسى – ٶمٸرٸنە قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن جەنە سيرەك كەزدەسەتٸن اۋرۋلارى بار ناۋقاستارعا دەرٸ-دەرمەك ساتىپ الۋ. 324 قازاقستاندىققا 24,9 ملرد تەڭگەگە 36 دەرٸ-دەرمەك تٷرٸن ساتىپ الۋ قامتاماسىز ەتٸلدٸ, ونىڭ 243-ٸ بالالار. قازاقستانعا العاش رەت جەتٸ دەرٸ, ونىڭ ٸشٸندە ەلەمدەگٸ ەڭ قىمبات «زولگەنسما» دەرٸسٸ ساتىپ الىندى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ بولات جەمٸشەۆ 2023 جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قابىلداۋىندا.
ەل بايلىعىن ەدٸل بٶلۋ مەسەلەسٸن كٶتەرگەن مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندىق بالالاردىڭ بولاشاعىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ارنايى قور قۇرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. «ەربٸر وتباسى ەلدٸڭ ۇلتتىق بايلىعىن پايدالانۋدان ناقتى تابىس الۋى كەرەك. سوندىقتان مەن جارييالاعان بالالار جىلى اياسىندا ٸرگەلٸ جاڭا «بالالارعا ارنالعان ۇلتتىق قور» باعدارلاماسىنا سەرپٸن بەرۋدٸ اسا ماڭىزدى دەپ سانايمىن», - دەگەن-دٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ. باعدارلامانىڭ مەنٸ - ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسييالىق كٸرٸسٸنٸڭ 50 پايىزى 18 جاسقا دەيٸنگٸ بارلىق جاستاعى بالالارعا جىل سايىن بٶلٸنەتٸندٸگٸندە. ترانسفەرتتەر بالالاردىڭ ارنايى شوتتارىنا تٷسەدٸ. ترانسفەرتتەردٸ تەك كەمەلەتكە تولعان كەزدە ەكٸ ماقساتتا عانا قولدانۋعا بولادى: بٸلٸم الۋ جەنە تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ. بالالاردىڭ شوتتارىنا اۋدارىمدار 2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستالادى.
ال «تەۋەلسٸزدٸك ۇرپاقتارى» گرانتىن مەملەكەت باسشىسى بەلسەندٸ شىعارماشىل جاستار قاۋىمداستىعىن قۇرۋعا باعىتتالعان جاستاردىڭ جاڭا جەنە بۇرىننان بار باستامالارىنا مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋ ماقساتىندا تاعايىندادى. وعان 14 پەن 35 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتار قاتىسا الادى. مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, گرانتتار 5 باعىت بويىنشا بەرٸلەدٸ: عىلىمنىڭ باسىم سەكتورلارى, مەدەني مۇرا مەن حالىقتىق مەدەني دەستٷرلەردٸ ناسيحاتتاۋ, اقپاراتتىق تەحنولوگييالار, ونىڭ ٸشٸندە ستارتاپتار, ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىنداعى بيزنەس جەنە مەديا-جوبالار, ونىڭ ٸشٸندە جاستارعا ارنالعان تانىمدىق, پايدالى, قىزىقتى كونتەنت قۇرۋ جوبالارى.
بىلتىرعى 1 قاڭتاردان باستاپ بالا كٷتٸمٸ بويىنشا جەردەماقى تٶلەۋ مەرزٸمٸ 1,5 جىلعا دەيٸن ۇزارتىلدى. بۇرىن بالا كٷتٸمٸ بويىنشا اي سايىنعى جەردەماقى بالا 1 جاسقا تولعانعا دەيٸن تٶلەنەتٸن. بۇل جەردەماقى مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنە كٸرمەيتٸن, بالالارىن كٷتەتٸن جۇمىسسىز ەيەلدەر مەن ەر ادامدارعا تاعايىندالادى. بوسانعانعا دەيٸن جۇمىس ٸستەگەن ەيەلدەردٸڭ بالا كٷتٸمٸنە بايلانىستى الاتىن اي سايىنعى ەلەۋمەتتٸك جەردەماقىسى بٶلەك ەسەپتەلەدٸ. ونىڭ مٶلشەرٸ بالا تۋعانعا دەيٸنگٸ سوڭعى ەكٸ جىلداعى ورتاشا ايلىق تابىستىڭ 40 پايىزىن قۇرايدى.
پرەزيدەنت جانىنداعى ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ بٶلٸم باسشىسى ەرمەك توقتاروۆتىڭ ايتۋىنشا, كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى بٷكٸل مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸن تولىقتاي قايتا ٸسكە قوسۋدىڭ العاشقى قادامى بولدى. بۇل ٶزگەرٸستەر مەن رەفورمالارعا دەگەن ەلەۋمەتتٸك سۇرانىسقا بايلانىستى. ال مەملەكەت حالىقتىڭ ٶتٸنٸشٸنە دەر كەزٸندە جاۋاپ بەردٸ. «مىسالى, جىل باسىنان بەرٸ ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى 85 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ. بۇل شارا جۇمىس ٸستەيتٸن 1,8 ميلليون قازاقستاندىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ساراپشى.
ول ەلدە حالىقتىڭ ناقتى كٸرٸستەرٸن ارتتىرۋ باعدارلاماسى بار ەكەنٸن, وعان سەيكەس جالپى ەل بويىنشا ورتاشا جالاقى ٶسٸپ جاتقانىن ەسكە سالدى. مەسەلەن, دەرٸگەرلەردٸڭ ورتاشا جالاقىسىن 30 پايىزعا, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ جالاقىسىن 20 پايىزعا ارتتىرۋ جٷزەگە استى. سونداي-اق, 2023 جىلدىڭ 1 قىركٷيەگٸنەن باستاپ گرانتقا يە بولعان بارلىق ستۋدەنتتەردٸڭ شەكٸرتاقىسى 20 پايىزعا, ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرانىڭ شەكٸرتاقىسى 15 پايىزعا ٶستٸ. بۇل وقيتىن جاستاردىڭ تابىسىنا ايتارلىقتاي قوسىمشا بولدى.
ەلەۋمەتتٸك سالاداعى ٶزگەرٸستەر تەك جاستار مەن جۇمىس ٸستەيتٸن قازاقستاندىقتارعا عانا ەمەس, زەينەتكەرلەرگە دە ەسەر ەتتٸ. 2023 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ىنتىماقتى زەينەتاقى مٶلشەرٸ 10,5 پايىزعا ٶستٸ. جالپى, زەينەتاقى مەن جەردەماقىلاردىڭ بارلىق تٷرلەرٸنٸڭ مٶلشەرٸن ۇلعايتۋ شارالارى 4,4 ميلليون ازاماتتى قامتىدى, وعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 4,6 تريلليون تەڭگە بٶلٸندٸ. ەرمەك توقتاروۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل شارالار قازٸرگٸ كەزەڭدەگٸ مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ ەلەۋمەتتٸك سيپاتىن راستايدى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, قازاقستاندا جىلدىق ينفلياتسييا 2 ەسەگە تٶمەندەپ, 10,8 پايىزدى قۇرادى. ال ساراپشىلار پرەزيدەنتتٸڭ ازاماتتاردىڭ ەل-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ەكونوميكالىق, ساياسي جەنە يدەولوگييالىق سالانى سينحروندى رەفورمالاۋعا باعىتتالعان ستراتەگييالىق باعىتتى دەيەكتٸ تٷردە جٷزەگە اسىرىپ جاتقانىن ايتادى. بۇل رەتتە مەملەكەت قوعامنىڭ سۇرانىسىن ەسكەرۋ ٷستٸندە. بۇل قاعيدا پرەزيدەنتتٸڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ جوسپارىندا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بٷكٸل مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸندە بەلگٸلەنگەن.
