ەكونوميكالىق ساراپشى ايبار ولجاي اقشا ايىرباس ورىندارى دوللار باعامىن قايدا قاراپ, ٶسٸرٸپ جاتقاندارىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ارادا پسيحو-ەموتسيونالدى ەسەر باسىم. سوندىقتان ول "دوللار قىمباتتاپ جاتىر" دەپ اقشا ايىرباس ورنىنا تۇرا جٷگٸرمەۋگە كەڭەس بەرەدٸ, دەپ جازادى Dalanews.kz.
"استانا ۋاقىتىمەن ساعات 15:12 كەزٸندە فورەكستەگٸ تەڭگەنٸڭ دوللارعا شاققانداعى كروسس-قۇنى 515-كە جەتتٸ. نەگٸزٸ بٸز قازاقستان قور بيرجاسىنداعى (KASE) ساۋدا-ساتتىق نەتيجەلەرٸنە كٶبٸرەك كٶڭٸل بٶلۋٸمٸز كەرەك. بٸراق KASE-دەگٸ ساۋدا سەسسيياسى اياقتالماعاندىقتان بٷگٸنگٸ ناقتى نارىقتىق كۋرس بويىنشا اقپارات شىققان جوق. سوندىقتان دەل قازٸر ۆاليۋتا ايىرباستاۋ بەكەتتەرٸ ٶز كۋرسىن فورەكستەگٸ باعامعا سٷيەنٸپ وتىرىپ قويۋدا. كەشكە اقىرعى كۋرس 515-تەن تٶمەن بولادى دەپ سەنەمٸن. 510 تٶڭٸرەگٸنە جايعاسۋى عاجاپ ەمەس", دەپ جازادى ايبار ولجاي Facebook-تەگٸ پاراقشاسىندا.
ول قازٸر مىنا ەكٸ مەسەلەنٸڭ باسىن اشىپ الۋ كەرەكتٸگٸن ايتادى:
- بٸرٸشٸسٸ - تەڭگەمەن دەپوزيت ۇستاپ وتىرعاندار ۇتتى ما, ەلدە ۇتىلدى ما?
- ەكٸنشٸسٸ – باعامنىڭ جىلدام قۇبىلۋىنا نە سەبەپ بولدى? دوللار كٷشەيدٸ مە, ەلدە تەڭگە ەلسٸرەدٸ مە?
"وسىلارعا رەت-رەتٸمەن جاۋاپ بەرە كەتسەم. ەڭ الدىمەن بٸزگە, وسى 2024 جىل باستالا سالعاندا كۋرس قانداي بولدى, سونى انىقتاپ الۋ كەرەك. قور بيرجاسى ٶز جۇمىسىن باستاعان 3 قاڭتاردا, ياعني 2024 جىلدىڭ العاشقى جۇمىس كٷنٸندەگٸ ساۋدا-ساتتىق نەتيجەسٸندە تەڭگە كۋرسى بٸر دوللارعا 457,06 كٶرسەتكەن. بٷگٸن باعام 510 بولادى دەپ توپشىلاساق, وندا تەڭگەنٸڭ 11 اي ٸشٸندە دوللارعا شاققاندا 11,6 پايىزعا ارزانداعانىن بايقايمىز. بيىل بانك دەپوزيتتەرٸندەگٸ ورتاشا سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ 13,6% بولعانىن ەسكەرسەك, وندا تەڭگەلٸك دەپوزيت ۇستاعاندار قازٸر 2 پايىز پليۋستە. دوللارلى دەپوزيتتٸڭ ورتاشا سىياقىسى 0,9-1% دەڭگەيٸندە بولدى. وندا دوللار ۇستاعاندار 1% پليۋستە دەپ ايتا الامىز. دەمەك, ينفلياتسييا فاكتورىن ەسكەرمەسەك, وندا تەڭگەلٸك دەپوزيت كٸرٸستٸلٸگٸ بويىنشا دوللارلى دەپوزيتكە قاراعاندا تيٸمدٸرەك بولدى. بٸراق بۇل ينفلياتسيياسىز ەسەپ قانا", - دەيدٸ ساراپشى.
ال ينفلياتسييانى قوسساق, وندا كارتينا ٶزگەرٸپ شىعا كەلەدٸ ەكەن.
"بيىلعى تەڭگەدەگٸ ينفلياتسييانىڭ قازٸرگٸ جىلدىق مەنٸ - 8,5%. وندا 11,6+8,5 = 20,1. 20,1-13,6 = 6,5. تەڭگەدەگٸ ينفلياتسييا فاكتورىمەن ەسەپتەسەك, بيىل تەڭگەلەي دەپوزيت ۇستاعاندار 6,5 پايىزعا مينۋسقا كەتتٸ. ال قازٸر اقش-تا دوللاردىڭ ورتاشا ينفلياتسيياسى 3% دەڭگەيٸندە. 3-1 = 2. سوندا دوللارمەن دەپوزيت ۇستاعاندار 2% مينۋستا".
تەڭگەنٸ قۇلاپ بارا جاتقان رۋبل ٶزٸمەن بٸرگە تٶمەن تارتۋدا
"سەبەبٸ, فورەكستەگٸ رۋبلدٸڭ كروسس-كۋرسى گازپرومبانككا سانكتسييا سالىنعالى بەرٸ كٷرت قۇلادى. قازٸر فورەكستەگٸ باعامى 109,9. رۋبل/تەڭگە پاريتەتٸن 5 دەپ ساناعاندا ول 549,5 كروسس-كۋرسىنا, ال 4,7 دەپ ساناعاندا ول 516,53 كروسس-كۋرسىنا تٸرەپ تۇر. دەمەك, فورەكس قازٸر تەڭگە رۋبل پاريتەتٸن 4,7 دەڭگەيٸندە قابىلداعانىن انىقتاي الامىز. گازپرومبانك گاز كونتراكتتارى بويىنشا ەۋروپا جەنە باسقا دا ەلدەردەن ۆاليۋتا ەكەلٸپ تۇرعان رەسەيدەگٸ جالعىز رەسمي كانال بولاتىن. ونىڭ بۇعاتتالۋى نارىقتا اجيوتاج تۋعىزدى جەنە ينۆەستورلاردىڭ رۋبلدان تەزٸرەك قۇتىلا باستاۋىنا الىپ كەتتٸ. قازٸر بيرجالاردا بارلىعى جاپپاي رۋبل ساتۋدا جەنە رەسەيدە باسقا ۆاليۋتالاردى ايتپاعاندا, تٸپتٸ يۋان تاپشىلىعى قاتتى سەزٸلەدٸ", - دەيدٸ ايبار ولجاي.
دوللار بارلىق ەلەمدٸك ۆاليۋتالاردىڭ "مۇرنىن قاناتىپ جاتىر"
دەل وسىنداي جاعدايدا اقش كەرٸسٸنشە دوللاردى كٷشەيتۋگە بارىن سالدى.
"DXY يندەكسٸ 106,2-گە جەتٸپ وتىر. بۇل دوللار بارلىق ەلەمدٸك ۆاليۋتالاردىڭ "مۇرنىن قاناتىپ جاتىر" دەگەن سٶز. ترامپ انتيگلوباليست جەنە ول دوللار ينفلياتسيياسىن بولدىرماۋعا ۋەدە بەرگەن. بۇل ينۆەستورلاردىڭ ەلسٸز ۆاليۋتالاردان كەتٸپ, دوللاردىڭ اينالاسىنا قايتا توپتاسا باستاۋىنا جول اشادى. شىندىعىن ايتساق, تەڭگەگە اۋىرلاۋ زامان كەلە جاتىر. ونى وسى قاراشا ايىنداعى كاSە-دەگٸ ساۋدا-ساتتىق كٶلەمٸنەن بايقاۋعا بولادى. بٸر كٷندٸك ورتاشا ساۋدا كٶلەمٸ رەكوردتىق 240 ميلليون دوللارعا جەتەيٸن دەپ قالدى. دەمەك ينۆەستورلار تەڭگەدەن دوللارعا جاپپاي اۋىسۋدا".
ال ەندٸ مۇنداي جاعدايدا كٶپ نەرسەدەن تارتىپ ۇستاپ, از-ماز جيناقتاعان جيناعى بار قاراپايىم ازاماتتارعا قايتكەن دۇرىس?
"ەڭ بولمايتىن ٸس – دەل قازٸر ايىرباستاۋ بەكەتٸنە جٷگٸرۋ. قازٸر دوللاردىڭ سپەكۋلياتيۆتٸ, ەموتسيونالدى تولقىندا ٶسٸپ تۇرعان كەزٸ. ەرتەڭ سپەكۋلياتسييا كٶبٸگٸ باسىلعاندا سٸز ۇتىلىپ قالاسىز. 2022 جىلى رەسەي سوعىس اشقاندا دوللاردى 512 تەڭگەگە ساتىپ العان ادامداردى جەكە تانيمىن. ولار ەكٸ جىل كٷتٸپ, سول كۋرسقا ەندٸ عانا كەلٸپ وتىر. ۇلتتىق بانكتٸڭ كونۆەرتاتسييالى جەنە ينتەرۆەنتسييالىق جۇمىسىنىڭ ەسەرٸ كەلەسٸ اپتادا انىق بايقالاتىن بولادى. قاتتى دوللار العىڭىز كەلٸپ بارا جاتسا, قۇرىعىندا كەلەسٸ اپتانى كٷتٸڭٸزدەر دەپ ايتار ەدٸم", - دەيدٸ ساراپشى ايبار ولجاي.
ايتا كەتسەك,بٷگٸندەرٸ, مەسەلەن الماتىداعى كەيبٸر اقشا ايىرباس ورىندارىندا 1 اقش دوللارى 526 تەڭگەدەن ساتىلۋدا. ال ۇلتتىق بانك ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييا جٷرگٸزٸپ جاتقانىن مويىندادى.
