اق ٷي باسشىسى دجو بايدەنمەن ناتو سامميتٸندە جەكە جٷزدەسكەن ەردوعان كەزدەسۋدٸڭ نەتيجەلٸ بولعانىن ايتتى, ەرٸ ەكٸ ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا بۇدان بىلاي سىزات تٷسپەسٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
“تٷركييا مەن امەريكا ەرٸپتەستٸكتٸڭ جاڭا ساتىسىنا اياق باستى. بۇدان بىلايعى ديالوگ ەكٸ تاراپقا دا تيٸمدٸ ارنادا ٶربيدٸ دەپ سەنەمٸن. بۇعان دەيٸنگٸ ٶكپە-رەنٸشتٸڭ بەرٸ ارتتا قالدى. بايدەنمەن كەلٸسسٶز نەتيجەسٸندە ۋاعدالاسقان دٷنيەلەردٸڭ بەرٸن رەت-رەتٸمەن ٸسكە اسىرىپ, بۇل كەزدەسۋدەن بارىنشا پايدا الۋعا تىرىسامىز. بۇدان بىلاي تٷركييا مەن اقش-تىڭ اراسىنداعى ەرٸپتەستٸك بايلانىس بەكي تٷسەتٸن بولادى”, – دەدٸ ەردوعان.
تٷركييا پرەزيدەنتٸ تاراپتاردىڭ پٸكٸرٸ توقايلاسا بەرمەيتٸن تٷيتكٸلدٸ تۇستار بار ەكەنٸن مويىندادى. الايدا ۋاقىت ٶتە بۇلاردىڭ تٸگٸسٸ جاتقىزىلىپ, مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناس قالىپتى ارناعا تٷسەرٸنە كٷمەندانبايدى.
ەردوعان تٸلگە تيەك ەتكەن جايت – بايدەننٸڭ ارمياندارعا قاتىستى مەلٸمدەمەسٸ.
اق ٷي باسشىسى ٶتكەن عاسىردىڭ باسىندا وسمان يمپەريياسىنىڭ قولىنان قازا بولعان ارميان ۇلتىنىڭ تراگەديياسىنا توقتالىپ, مۇنى گەنوتسيد دەپ تانىعان ەدٸ.
ارتىنشا تٷركييا سٸم-ٸ اقش ەلشٸسٸن شۇعىل تٷردە انكارا شاقىرىپ, وعان بايدەننىڭ مەلٸمدەمەسٸنە وراي نارازالىق نوتاسىن تابىستاعان.
ەردوعان امەريكا پرەزيدەنتٸنٸڭ اسىعىس تۇجىرىم جاساعانىن ەرٸ مۇنىڭ شىندىققا سەيكەس ەمەستٸگٸن ايتقان. عاسىر بۇرىنعى وقيعاعا ەدٸلەتتٸ باعا بەرٸلمەگەنٸن, سونىڭ نەتيجەسٸندە تٷرٸك ۇلتىنا جازىقسىز جالا جابىلعانىن مەلٸمدەگەن.
بايدەنمەن كەزدەسۋدەن دە كەيٸن دە تٷرٸك باسشىسى وسى تۇجىرىمنان اينىعان جوق.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە تٷركييانىڭ اقش-قا جاۋلىعى جوق, الايدا كٸمنەن بولسا دا ٶزٸنٸڭ ساياسي ھەم ەكونوميكالىق پوزيتسيياسىن قۇرمەتتەۋدٸ تالاپ ەتەدٸ.
“تٷركييانىڭ گەوساياسي مٷددەسٸ مەن وسى باعىتتاعى بەتالىسىنا قۇرمەتپەن قاراۋدى سۇرايمىز, بار تالابىمىز وسى عانا. بۇدان بٶلەك ەلدٸڭ ٶز ٸشٸندەگٸ جەنە سىرتتاعى تەررورلىق ۇيىمدارعا قارسى كٷرەسٸندە ەرٸپتەستەر تاراپىنان كٶمەك كٶرسەتٸلسە ارتىق بولماسا ەدٸ”, – دەدٸ ەردوعان.
بايدەنمەن كەزدەسۋدەن كٶڭٸلٸ توق ورالعان ەردوعان جەرگٸلٸكتٸ اقپارات قۇرالدارىنا بەرگەن سۇحباتىندا تٷركييانىڭ اقش-پەن اراداعى وداقتاستىقتى ودان ەرٸ ارتتىرا تٷسۋگە ەزٸر ەكەندٸگٸن مەلٸمدەدٸ.
…
وداقتاسۋعا ەزٸرمٸز! تٷركييا پرەزيدەنتٸنٸڭ وسى پٸكٸرٸ كرەملدٸڭ جاندى جەرٸنە تيگەنگە ۇقسايدى. سوڭعى بٸر اپتا بويىنا مەسكەۋدٸڭ پروپاگاندا قۇرالدارى ەردوعاننىڭ جەر-جەبٸرٸنە جەتٸپ, “ساتقىندىق” جاساعانىن كەشٸرە الماي جاتىر.
مەسەلەن, كرەملدٸڭ سويىلىن سوعاتىن ساراپشىلار پۋلىنداعى انتيتٷرٸكشٸل ساياساتتانۋشى گەۆورگ ميرزايان:
“تٷركييا اقش-تىڭ ارقاسٷيەرٸ. اق ٷي ەردوعاننىڭ كٶمەگٸمەن مەسكەۋدٸ تەجەپ وتىر” دەيدٸ.
ايتۋىنشا, تٷرٸكتەرسٸز ناتو-نىڭ قاۋقارى جوق, تٷرٸكتەرسٸز رەسەيدٸڭ الدىندا باتىستىڭ تٸزەسٸ قالتىراپ كەتەدٸ ەكەن.
“رەسەيدٸ تەجەپ وتىرۋ ٷشٸن اقش-قا تٷركييانىڭ ازۋلى بولعانى كەرەك. تٷرٸكتەردٸڭ كٶمەگٸمەن وڭتٷستٸك قاپقازدا دٷربەلەڭ تۋعىزىپ, مەسكەۋدٸڭ نازارىن باتىستان باسقا ارناعا بۇرۋ قاجەت.
تٷركييانىڭ كٶمەگٸمەن ورتا ازييانى كرەملدٸڭ ىقپالىنان بوساتىپ العىسى كەلەدٸ. قىرىمدى كەرٸ قايتارىپ, سٸبٸردٸ بٶلٸس-تارتىسقا سالۋدى كٶزدەيدٸ.
قىتايعا تٶتەپ بەرۋ ٷشٸن دە اقش ٷشٸن تٷركييانىڭ ايبىندى, ادۋىندى ەلگە اينالعانى قاجەت. وسى ارقىلى بەيجٸڭنٸڭ ورتا ازيياداعى امبيتسيياسىن تەجەپ, اتالعان ايماقتا قىتايلاردىڭ ساۋدا جاساۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرمەك. تٷركييانى تٷگەل مۇسىلماننىڭ قورعاۋشىسى رەتٸندە كٶرسەتٸپ, بەيجٸڭگە قارسى پارتيزان سوعىسىن اشقان ۇيعىرلارعا ىقپال ەتۋدٸ كٶزدەيدٸ”, – دەيدٸ ميرزايان مىرزا.
يراننىڭ تەبەتٸن تەجەۋ ٷشٸن دە امەريكا تٷركييانى پايدالانادى. قاجەت دەپ تاپسا يرانداعى قالىڭ ورمان ەزٸربايجانداردى دٷر كٶتەرٸپ, تەگەرەندى ەپ-سەتتە ساباسىنا تٷسٸرەدٸ.
سٶي دەگەن كرەمل يدەولوگى يراننىڭ مۇنداي ستسەنارييدەن قاۋٸپ كٷتەتٸنٸن, سوندىقتان تٷركيياعا قارسى شىعۋدان قايمىعاتىنىن ايتىپتى.
“ەردوعان بايدەننٸڭ كەز-كەلگەن قالاۋىن ورىندايدى. كەز-كەلگەن ۋاقىتتا قول ۇشىن سوزۋعا ساقاداي-ساي تۇرادى. تٷركييا امەريكا ٷشٸن سۋبمەردٸگەر ٸسپەتتەس”, – دەيدٸ پروپاگانديست.
بۇل رەتتە تٷركييانىڭ اۋعانستاننان كەتكەن امەريكا ەسكەرٸنٸڭ ورنىنا اتالعان ايماقتى كٷزەتۋدٸ موينىنا العانىن مىسالعا كەلتٸرٸپتٸ. بۇعان:
“بايدەننىڭ بۇيىمتايىن ورىنداساق اقش-تان بٸزگە قاجەت سالالارعا ديپلوماتيميالىق, لوگيستيكالىق ەرٸ قارجىلاي كٶمەك الامىز”, – دەگەن ەردوعاننٸڭ سٶزٸن ٸلٸك ەتٸپتٸ.
“تٷركييا اقش-تىڭ الدىندا سونىسىمەن دە باعالى. ەردوعاننىڭ “بٸز وداقتاسپىز” دەۋٸ بەكەر ەمەس”, – دەيدٸ ول.
تٷسٸنگەنٸمٸز, كرەمل يدەولوگتارى, ونىڭ ٸشٸندە ارميان مٷددەسٸن قورعايتىن ساراپشىلار سايلاۋ الدىندا تٷرٸك وپپوزيتسيياسىن قولداۋعا ۋەدە بەرگەن بايدەننەن ٷلكەن ٷمٸت كٷتكەن تەرٸزدٸ. ولاردىڭ ويلاعانى ورىندالماي, تاۋى شاعىلعان تٷرٸ بار.
“بايدەن الداپ كەتتٸ. سايلاۋ الدىنداعى سەرتٸنەن تايدى. اق ٷيگە كٸرٸپ العاننان كەيٸن تٷركيياعا قاتىستى پوزيتسيياسىن بوساڭسىتىپ, ەردوعانمەن تٸل تابىسىپ الدى”, – دەيدٸ ميرزايان.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
