ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە الماتى مەن تالدىقورعان اراسىنداعى جەراستى جارىقتارى بويىندا دەگازاتسييا كٷشەيٸپ, ىستىقكٶل ٷستٸندە ەرەكشە بۇلتتار پايدا بولعانى تۋرالى اقپارات تارادى. جازبا اۆتورى مۇنى جاقىن ارادا بولۋى مٷمكٸن جەر دٷمپۋٸنٸڭ بەلگٸسٸ رەتٸندە اتاپ كٶرسەتەدٸ. الايدا حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگييالار ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ PhD دوكتورى, يونوسفەرا ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشٸ عىلىمي قىزمەتكەرٸ مارات نۇرتاس بۇل مەلٸمدەمەنٸ جوققا شىعارىپ, دٷرلٸگۋگە نەگٸز جوق ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جازبادا نە ايتىلعان?
سۆەتلانا درۋجينينا ەسٸمدٸ جەلٸ قولدانۋشىسى ٶز جازباسىندا جەر سٸلكٸنٸسٸنە قاتىستى بولجامىن ورتاعا سالعان.
“بٷگٸنگٸ لەنتانى پاراقتاۋ بٸر عانيبەت — ەشكٸمدٸ ەشنەرسە الاڭداتپايدى. بٸراق سونىڭ اراسىندا بٸر مازا بەرمەي جٷرگەن ويدى ايتقىم كەلەدٸ”, – دەيدٸ ول.
جەلٸ قولدانۋشىسى كەز كەلگەن جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ الدىندا جەر استىنان گاز بٶلٸنۋ (دەگازاتسييا) جٷرەتٸنٸن, بۇل قۇبىلىس سەيسموتەكتونيكالىق بۇلتتار ارقىلى بايقالاتىنىن ايتادى. مۇنداي بۇلتتار كٶپ جاعدايدا جاقىن ارادا بولاتىن جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ بەلگٸسٸ بولۋى مٷمكٸن. اۆتوردىڭ پايىمداۋىنشا, بۇلتتاردىڭ اۋماعى نەعۇرلىم كەڭ بولسا, زٸلزالانىڭ قۋاتى دا سوعۇرلىم جوعارى بولادى. ال بۇلتتار پايدا بولعاننان باستاپ جەر سٸلكٸنٸسٸ ورىن العانعا دەيٸن بٸرنەشە ساعاتتان 10 كٷنگە دەيٸنگٸ ۋاقىت ٶتۋٸ مٷمكٸن.
“قازٸرگٸ تاڭدا كەمين جەنە الماتى ماڭىنداعى جەراستى جارىقتارى بويىندا دەگازاتسييا كٷشەيٸپ كەلەدٸ. بۇل قۇبىلىس تالدىقورعانعا دەيٸن بايقالۋدا”, – دەپ جازادى درۋجينينا.
سونداي-اق ول ىستىقكٶلدٸڭ ٷستٸندە “گەرولد” دەپ اتالاتىن ەرەكشە پٸشٸندەگٸ بۇلتتاردىڭ پايدا بولعانىن اتاپ ٶتكەن. بۇل دا اۆتوردىڭ پٸكٸرٸنشە, جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ جاقىنداۋىنىڭ بەلگٸسٸ بولۋى ىقتيمال.
جازبا ەلەۋمەتتٸك جەلٸ قولدانۋشىلارى اراسىندا تٷرلٸ پٸكٸر تۋدىردى. بٸرٸ ونى عىلىمي بولجام دەپ قابىلداسا, ەندٸ بٸرٸ جاي عانا ٷرەي تۋعىزاتىن اقپارات رەتٸندە سىنعا الدى.
قاراشاداعى جەر سٸلكٸنٸسٸن دەل بولجاعان مامان اتالاعان اقپاراتقا قاتىستى تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ
يونوسفەرا ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشٸ عىلىمي قىزمەتكەرٸ مارات نۇرتاستىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا الماتى ماڭىندا ەشقانداي ەرەكشە قۇبىلىس بايقالمايدى.
“ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ دەرەكتەر شىعىس قازاقستان, سەمەي نەمەسە ٶسكەمەن ٶڭٸرٸنە قاتىستى بولۋى مٷمكٸن. بٸراق ونداعى دابىل دا اسا كٷشتٸ جەر سٸلكٸنٸسٸن كٶرسەتٸپ تۇرعان جوق”, – دەدٸ ول.
عالىمنىڭ بۇل پٸكٸرٸنە سٷيەنسەك, ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە تاراعان اقپاراتتىڭ عىلىمي نەگٸزٸ ناقتى دەلەلدەنبەگەن. دەگەنمەن ماماندار ەردايىم رەسمي كٶزدەر مەن سەيسمولوگييالىق ورتالىقتاردىڭ ەسكەرتۋٸنە قۇلاق اسۋعا كەڭەس بەرەدٸ.
ايتا كەتەيٸك, 5 قاراشادا الماتىدا 3 بالدىق جەراستى دٷمپۋٸ تٸركەلدٸ. بۇل جاعداي تۇرعىنداردىڭ ٷرەيٸن الىپ, تٶتەنشە جاعدايعا دايىندىق مەسەلەسٸن قايتا ەسكە سالدى. وسىعان بايلانىستى مارات نۇرتاس جەر سٸلكٸنٸسٸ قاۋپٸن باعالاپ, الداعى ۋاقىتتا بولۋى مٷمكٸن سەيسميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ بولجاۋ ٷشٸن ارنايى زەرتتەۋ جٷرگٸزگەنٸن مەلٸمدەگەن ەدٸ.
ناۋرىز ايىندا Dalanews.kz اگەنتتٸگٸ مارات نۇرتاستىڭ تابيعي قۇبىلىسقا بايلانىستى پٸكٸرٸن سۇراعان بولاتىن. قوعامدا كەڭٸنەن تالقىعا تٷسكەن بۇل سۇقباتتا زەرتتەۋشٸ حالىقتى كٶكتەم جەنە كٷز ايلارىندا ەرەكشە ساق بولۋعا شاقىرعان ەدٸ.
