وتاۋىن بٶلەك سايلاعان ايماققا تابان تٸرەگەن مينيستر ەڭبەكشٸقازاق اۋدانىنداعى بٸرنەشە اگروكەشەندەردٸ ارالاپ, تىنىس-تٸرشٸلٸگٸمەن تانىستى. ەربول شىراقپايۇلى ايالداعان العاشقى نىسان كوسموس اۋىلىندا ورنالاسقان, ەيگٸلٸ «ادال سٷت» اٶك. 2000 جىلى ٶز جۇمىسىن باستاعان اگروٶنەركەسٸپتٸك كومپانييادا 56 تٷرلٸ ٶنٸم ٶندٸرٸلٸپ, ايماقتاعى 6 بٸردەي ساۋدا نٷكتەسٸنٸڭ سٶرەسٸنە شىعارىلادى. 2022 جىلى مۇندا 27,700 مىڭ توننا سٷت ٶنٸمدەرٸ ٶندٸرٸلگەن. «ادال» فەرماسىنىڭ باسشىسى سەرٸك جولداسپەكۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ كەزدە سٷتتٸ سيىرلاردىڭ باسىن كٶبەيتۋگە باسىمدىق بەرٸلۋدە.
«سٷتتٸ سيىردى 2000 باسقا كٶبەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر. نەتيجەسٸندە ٶنٸدٸرٸلەتٸن سٷتتٸڭ كٶلەمٸ 70 مىڭ تونناعا دەيٸن جەتەتٸن بولادى. بولاشاقتا سيىرلاردى ساۋۋعا ارنالعان بٶلەك ورىن سالۋدى كٶزدەپ وتىرمىز. جالپى جوبا قۇنى 3,5 ملرد. تەڭگەنٸ قۇرايدى», - دەدٸ «ادال» اٶك باسشىسى.
سونداي-اق, كەشەن باسشىسى ٶڭٸردەگٸ قوردالاعان مەسەلەنٸڭ بٸرٸ فەرماعا مامانداردى تارتۋمەن تىعىز بايلانىستى ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. ونىڭ سٶزٸنە سٷيەنسەك, جاڭادان بٸلٸكتٸ مامانداردى قىزمەتكە ورنالاستىرۋ جەنە تۇرعىن ٷيمەن قامتۋ ٸسٸ كەنجەلەپ تۇر.
2021 جىلى قۇرىلعان سەرٸكتەستٸك ەتتٸ ٸرٸ قارا مالدى ٶسٸرۋمەن اينالىسادى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ مۇندا فەرمەرلەر 1500 باس سيىردى ۇستاپ وتىر.
«بورداقىعا ۇستالعان مالداردىڭ جەم-شٶبٸ ٶز ەسەبٸمٸزدەن الىنادى. ولاردان قۇنارلى ٶنٸم الۋ ٷشٸن ٸشٸپ-جەمٸ ساپالى بولۋى تيٸس. سول ٷشٸندە كەلەر جىلى 400 گەكتار القاپقا جٷگەرٸ ٶسٸرەمٸز دەگەن ويدا وتىرمىز», -دەدٸ «اگروبالتاباي» جشس ديرەكتورى يسلام حۋرشۋدوۆ.
سونداي-اق, سەرٸكتەستٸك باسشىسى تاياۋ بولاشاقتا ەگٸستٸكتٸ تامشىلاتىپ سۋارۋ ٷشٸن ارنايى قۇرىلعى الۋعا جوبا ەزٸرلەگەنٸن العا تارتتى. ايتۋلارىنشا, 800 ملن. تەڭگە قاراجات قاجەت ەكەن.
«ەگٸستٸكتٸڭ كٶلەمٸن ارتتىرىپ قانا قويماي, فەرماداعى مال سانىن كٶبەيتۋدە جوسپاردا بار. الداعى ۋاقىتتا جەڭٸلدٸكپەن نەسيە الساق, 1500 باس سيىر ساتىپ الامىز. اگرارلىق نەسيە الىپ, قولداۋ تاپساق كەسٸپتٸ كەڭەيتەمٸز»,-دەدٸ يسلام حۋرشۋدوۆ.
سەرٸكتەستٸكتٸڭ ەلەۋەتٸن باعامداعان مينيستر ەلەۋمەتتٸك-كەسٸپكەرلٸك كورپوراتسييا نەگٸزٸندە قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸنٸن ايتىپ, قالعان جۇمىستى سوڭىنا دەيٸن جەتكٸزۋدٸ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸككە تاپسىردى.
ايتا كەتەيٸك, «اگروبالتاباي»-دا ٸرٸ قارانىڭ ەتٸ مەن سٷتٸ ٶندٸرٸسكە جٸبەرٸلٸپ, تٸپتٸ تەرٸسٸدە كەدەگە اسىپ جاتىر. مۇنداعى مالدىڭ تەرٸسٸ كٶلەمٸنە قاراي 1,5-3 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا ساۋداعا سالىنادى. ارنايى كەلٸپ الاتىن, تۇراقتى تۇتىنۋشىلارى دا جوق ەمەس.
كەلەسٸ كەزەكتە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ «Unifruit» كومپانيياسىنا بەت بۇردى. اتالمىش كەسٸپورىن 2016 جىلدان باستاپ الماتى وبلىسىندا 100 گا القاپتا قارقىندى باۋ-باقشا ٶسٸرۋمەن اينالىسادى. نەگٸزگٸ ٶنٸم –الما.
كومپانييانىڭ جىلدىق ٶنٸمدٸلٸگٸ 4200 توننانى قۇرايدى.
«بٸز ٶسٸرەتٸن المانىڭ 80 پايىزى ٸشكٸ نارىققا شىعارىلادى. كەسٸپورىندا بارلىعى 70 ادام ەڭبەك ەتەدٸ. قىزمەت تٷرٸ مەزگٸل تاڭدامايدى, جىل ون ەكٸ اي جۇمىس جاسايمىز. بٸزدٸڭ ٶنٸمدەردٸ جەرگٸلٸكتٸ Magnum , Skif سىندى ٷلكەن ساۋدا جەلٸلەرٸ الادى», -دەيدٸ «Unifruit» جشس ديرەكتورى ەرٸك مۇساقۇلوۆ.
2023-2025 جىلدارعا ارنالعان جوسپارعا سەيكەس, باۋ-باقشا كٶلەمٸن ۇلعايتۋ كٶزدەلگەن. سەيكەسٸنشە, الىناتىن ٶنٸم كٶلەمٸ ارتىپ,كٶشەتتەردٸ وتىرعىزاتىن اۋماققا قوسىمشا 2 مىڭ گا جەردٸ قوسۋ جوسپارلانعان. بٸر سٶزبەن ايتقاندا كەلەر 5 جىلدىڭ ٸشٸندە مۇنداعى وتىرعىزىلاتىن كٶشەتتەر سانى 15 ملن-عا دەيٸن جەتكٸزٸلەتٸن بولادى.
الما القابىن جانداندىرىپ وتىرعان سەرٸكتەستٸكتٸڭ جۇمىسىن كٶرگەن مينيستر مىرزا, كەلەسٸ كەزەكتە "LST اگرو" جشس-نە باردى.
سەرٸكتەستٸك جىلىجاي شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. 2020 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قاجەتتٸ قۇرالداردى جەتكٸزٸپ, 2021 جىلدىڭ قىركٷيەك ايىندا تولىقتاي ٸسكە كٸرٸسكەن.العاشقى كٶشەتتەردٸ وتىرعىزىپ, ەڭ بٸرٸنشٸ رەت ٶنٸمدٸ 2022 جىلدىڭ 1 اقپانىندا العان . ٶيتكەنٸ, جەمٸستٸڭ پٸسۋ ۋاقىتى 90 كٷندٸ قۇرايدى.
جىلىجاي گولاندتىق ٷلگٸدە جاسالعان. بارلىق قابىرعالارى شىنى ەينەكتەن تۇرعىزىلعان. كەشەننٸڭ بيٸكٸتگٸ 6,30 مەتردٸ قۇرايدى. مۇندا 4,5 مىڭ جارىق شامدارى ورناتىلعان. بۇل ٶز كەزەگٸندە ٶنٸمنٸڭ قالىپتى جاعدايدا ٶسۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ەسٸرەسە, قىسقى مەزگٸلدە كٷن سەۋلەسٸنٸڭ تٷسۋ ۇزاقتىعى قىسقارادى. سول كەزدە اتالمىش شامدار كٶمەككە كەلەدٸ ەكەن.
جىلىجايدا , قۆزاناقتى بٸرنەشە سورتى مەن قييار جەنە بايالدى ٶسٸرٸلەدٸ. ٶنٸمنٸڭ 95 پايىزى ەكسپورتقا جٶنەلتٸلەدٸ. جىلىجايدىڭ الىپ جاتقان اۋماعى 7 گەكتاردى قۇرايدى. ەر گەكتاردان 80 توننا ٶنٸم الىنادى. ال ايىنا 560 مىڭ توننا كٶكٶنٸس ەكسپورتقا شىعادى.
كەشەندٸ ارالاپ شىققان مينستر كٶكٶنٸستەردٸڭ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلار قاتارىنا كٸرەتٸنٸن ايتىپ, مەملەكەت تاراپىنان ٷلكەن كٶڭٸل اۋدارىلىپ جاتقانىن جەتكٸزدٸ.
اگروكەشەندەردٸ ارالاعان مينيستر الماتى وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ عيماراتىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەڭبەك ەتٸپ جٷرگەن ازاماتتارمەن كەزدەسٸپ, ٶڭٸردەگٸ اتالمىش سالانىڭ اياق-الىسىنا توقتالدى. ول ٶز سٶزٸندە الماتى وبلىسىندا 740 ملرد. تەڭگەگە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلگەنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«سٸزدەردٸڭ ايماقتا دەندٸ داقىلداردىڭ جالپى جينالۋى 608,6 مىڭ توننانى قۇرادى, ونىڭ ٸشٸندە 65,0 مىڭ توننا بيداي, 175,7 مىڭ توننا ارپا, 340,1 مىڭ توننا دەندٸك جٷگەرٸ, 64,9 مىڭ توننا مايلى داقىلدار جينالدى. ايتا كەتۋ كەرەك, ٶڭٸر دەستٷرلٸ تٷردە كارتوپ پەن كٶكٶنٸس-باقشا داقىلدارىنىڭ نەگٸزگٸ ٶندٸرۋشٸلەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. ٶتكەن جىلى 502,2 مىڭ توننا كارتوپ, 800,1 مىڭ توننا كٶكٶنٸس داقىلدارى, 61,6 مىڭ توننا باقشا داقىلدارى الىندى»,-دەدٸ ەربول شىراقپايۇلى.
اۋىل شارۋاشلىعىنا دەگەن مەملەكەتتٸك قولداۋعا شولۋ جاساعان ۆەدومستۆو باسشىسى ٶتكەن جىلى الماتى وبلىسىندا 45,9 ملرد. تەڭگە سوماسىنا 22 ينۆەستيتسييالىق جوبا پايدالانۋعا بەرلەگٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونىمەن قاتار, مينيستر سۋبسيدييالاۋ ٸسٸندە كٶلەڭكەلٸ تۇستاردىڭ بار ەكەنٸن اشىپ ايتىپ, سۋبسيدييانى بيزنەسكە اينالدىرۋعا توقتاۋ سالۋ كەرەكتٸگٸن قاداپ ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, تيٸمدٸلٸگٸ تٶمەن جەنە سىبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸ جوعارى سۋبسيدييالاردىڭ 10-عا جۋىق كٸشٸ تٷرٸ جويىلادى.
«اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ قارسى مٸندەتتەمەلەردٸ الۋ نورماسى ەنگٸزٸلەدٸ. جالپى, سۋبسيدييالاۋ قاعيدالارىنىڭ بارلىق جاڭا جوبالارى بٷگٸنگٸ كٷنٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردا كەلٸسۋدە جەنە جاقىن ارادا بەكٸتٸلەتٸن بولادى»,-دەدٸ ۆەدومستۆو باسشىسى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸنٸڭ سٶزٸنە سٷيەنسەك, قازٸرگٸ كەزدە اگروكەشەننٸڭ تٶڭٸرەگٸندە كەسٸپپەن اينالىسىپ جٷرگەن جاندارعا سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ 2,5%-دان اسپايتىن, ەڭ جوعارى مەرزٸمٸ 7 جىلعا دەيٸنگٸ شاعىن نەسيە بەرۋ كٶزدەلگەن, ونىڭ ٸشٸندە الماتى وبلىسىنا
600-گە جۋىق شاعىن نەسيە بەرۋ جوسپارىمەن 2,3 ملرد. تەڭگە بٶلٸنگەن.
مينيستر وسىلايشا, ٶتكەن جىلدى سارالاپ, كەلەشەك جوسپاردى باعامداپ بەردٸ. ارتىنشا جينالعان كٶپ, مينسيترگە سالاداعى ٶزدەرٸن الاڭداتقان ساۋالدارىن تٸكەلەي جولداۋعا مٷمكٸندٸك الدى. ولار, جەمٸس-جيدەك ساقتايتىن قويما سانىنىڭ ازدىعىن, بارتوعاي سۋ قويماسىنىڭ احۋالىنا نازار اۋدارۋ كەرەكتٸگٸن جەنە اگرو سالاداعى ينفراقۇرىلىمعا كٶڭٸل بٶلۋ قاجەتتٸگٸن العا تارتتى.
شارۋالاردىڭ شىندىعىن ەستٸگەن ەربول قاراشٶكەەۆ اتالعان مەسەلەلەردٸ تٸكەلەي ٶز باقىلاۋىنا الاتىنىن جەتكٸزدٸ.
