Freedom Inside '26

الماتى وبلىسى «جاسىل ەنەرگەتيكانىڭ» وشاعىنا اينالىپ كەلەدٸ

الماتى وبلىسى «جاسىل ەنەرگەتيكانىڭ» وشاعىنا اينالىپ كەلەدٸ
«جاسىل ەكونوميكا» جايىندا قازٸر جيٸ ەستيتٸن بولدىق. تابيعي قورلاردى تيٸمدٸ پايدالانۋ ارقىلى ەلەۋمەتتٸڭ جاعدايى مەن تۇرمىسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان سالاعا بەت بۇرماعان  ەل كەمدە-كەم. تابيعي سارقىلمايتىن رەسۋرستار كٷن مەن جەلدٸ كەدەگە اسىراتىن  اتالعان سالانىڭ ەلەۋەتٸ زور. كەسٸبي مامانداردىڭ ايتۋىنشا, «جاسىل ەكونوميكا» ەكولوگييالىق داعدارىستىڭ الدىن الۋعا ىقپال ەتەتٸن ماڭىزدى تەتٸك.

دٷنيەجٷزٸندە كٷن ٶتكەن سايىن «جاسىل ەكونوميكاعا» كٶپ كٶڭٸل بٶلٸنٸپ, جاسىل تەحنولوگييالار كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸمٸز بەن تۇرمىس-سالتىمىزعا ەنۋٸ جىلدان-جىلعا ٷدەي تٷسۋدە. ەسٸرەسە, كٷن مەن جەل, بيوماسسا قۋاتتارىن ٶندٸرۋگە ەرەكشە ەكپٸن بەرٸلۋدە. دەل وسى تەكتەس جۇمىستار الماتى وبلىسىندا دا قارقىن الۋدا. وعان دەلەل, بٸر عانا وبلىستا 8 بٸردەي جەل ەلەكتر ستانساسىنىڭ  جۇمىس ٸستەۋٸ.  سولاردىڭ ەڭ سوڭعىسى ەڭبەكشٸقازاق اۋدانى شەلەك دەلٸزٸندە بوي كٶتەردٸ.  قازاقستاندا بالاماسى جوق قۋاتى  60  مۆت بولاتىن جاڭا جەل ەلەكتر ستانساسى ەنەرگەتيكالىق نىساننىڭ قۇنى – 37,4 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى.

اتالعان ستانسادا 24 جەل ەنەرگەتيكالىق قوندىرعى بار. ولاردىڭ ەربٸر نومينال قۋاتى 2,5 مۆت بولادى. ستانسانى سالۋعا ەلەمدٸك جەل تۋربينالارىن ٶندٸرۋشٸ جەتەكشٸ كومپانييالاردىڭ بٸرٸ – «GoldWind» كومپانيياسى اتسالىسقان. بٷگٸنگٸ كٷنٸ جاڭا ەنەرگەتيكالىق نىساندا 14 مامان ارنايى دايارلانىپ, جۇمىسقا ورنالاسقان. بۇل جەس جىلىنا 225,7 ملن كۆتس ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋگە قاۋقارلى.

جوبانىڭ ەكولوگييالىق قۇرىلىمى ايماقتا وراسان زور ماڭىزعا يە.  جالپى, الماتى وبلىسىندا «جاسىل» ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋ ٷشٸن تابيعي مٷمكٸندٸكتەر جەتەرلٸك. ونىڭ بٸر دەلەلٸ, وبلىس ورتالىعىندا ورنالاسقان قۋاتى 3 مۆت قاپشاعاي كٷن ەلەكتر ستانساسى مەن قۋاتى 4,95 مۆت «سارىبۇلاق» كٷن ەلەكتر ستانساسىنىڭ ەلٸ كٷنگە جەلكەنٸن جىقپاۋى.


قوس بٸردەي كٷن ەلەكتر ستانساسىنىڭ جىلدىق ٶندٸرٸسٸ 14,1 ملن كۆت/ساع., بۇل اتموسفەراعا شىعاتىن CO2 شىعارىندىنىڭ 7,5 مىڭ تونناسىن بولدىرماۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ وتىر.

ەكٸ كٷن ەلەكتر ستانساسى كٷندٸ باقىلاۋ جٷيەلەرٸمەن جابدىقتالعان. ترەكەر قوندىرعىلارى كٷننٸڭ قايدا ورنالاسقانىن باقىلايدى جەنە اۆتوماتتى تٷردە كٷن مودۋلدەرٸنٸڭ تيٸمدٸ باعىتىن قامتاماسىز ەتەدٸ. وسىلايشا, ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋ فوتوەلەكترلٸك جٷيەنٸڭ ستاتيكالىق ورنالاسۋ ەدٸسٸمەن سالىستىرعاندا ورتا ەسەپپەن 20-25%-عا ارتادى.

بٸز كەلتٸرگەن ەكٸ دەرەك, بۇل الماتى وبلىسىنا تيەسٸلٸ اقپاراتتار لەگٸنەن. وسىعان قاراپ-اق, اتالمىش باعىتتىڭ باعدارى ايقىن, قارقىنى قاتتى ەكەنٸن اڭعارۋعا بولادى.

جالپى العاندا, «جاسىل ەكونوميكا» ٶمٸرٸمٸزگە ەنگەنٸنە 20 جىلدان استى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا بۇل باعىت ٷلكەن تەندەنتسيياعا اينالىپ, بالامالى ەنەرگييا كٶزٸن ٶندٸرۋ ٸسٸندە ايرىقشا  ورىن العانى جاسىرىن ەمەس. عالىمداردىڭ بولجاۋىنشا, بٸر عانا جەل ەنەرگيياسىنىڭ ٷلەسٸ الداعى 10 جىلدىقتا 20 پايىزدى قۇراماق. بۇل دەگەنٸمٸز بٸز ايتقان سارقىلمايتىن تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ كٶرسەتكٸشٸ ارتىپ, كٷن جەنە جەل ەلەكتر ستانسالارىنىڭ سانى ۇلعايادى  دەگەنگە سايادى.