تەحنولوگييا قارىشتاپ دامىعانىمەن, ٶكٸنٸشكە قاراي, بٷگٸندەرٸ سونىمەن بايلانىستى الاياقتىق جاعدايلارى دا جيٸلەي تٷسۋدە. بۇل اراداعى ٸس-قيمىل جاعدايلارى ٶتە ۇقساس, ال شىعىندار كٶلەمٸ سان ميلليونعا اينالىپ شىعا كەلۋٸ ىقتيمال. مۇنداي الاياقتىقتىڭ الدىن الا جولىن كەسۋگە بولادى, ەگەر قوڭىراۋ شالعان اداممەن اراداعى ەڭگٸمەنٸ كٸلت ٷزسەڭٸز نەمەسە بانككە حابارلاسىپ, باسىڭىزدان ٶتكەن جاعدايدى بايانداپ بەرسەڭٸز, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
بٷگٸنگٸ ماقالامىزعا اقشاسىنان ايىرىلىپ قالا جازداعان بانك تۇتىنۋشىلارىنىڭ باسىنان ٶتكەن جاعدايلارى ارقاۋ. سوندىقتان ونىمەن تانىسىپ قانا قويماي, تامىر-تانىستارىڭىزبەن دە بٶلٸسە وتىرىڭىزدار. سوندا قوعام الاياقتاردىڭ قالاي ەرەكەت ەتەتٸنٸن جاقسى تٷسٸنٸپ, الدىن الا قام جاساي الادى. مەسەلەن, Forte Bank وسىنداي جاعدايعا تاپ بولعان تۇتىنۋشىلارىنا قالاي كٶمەكتەسكەنٸن ايتىپ بەردٸ. سونداي-اق بۇل ماقالادا جالپى فيليالدارداعى مەنەدجەرلەرگە باستان ٶتكەن وقيعانى اينا-قاتەسٸز جەتكٸزۋ نەگە ماڭىزدى ەكەنٸن تٷسٸندٸرە كەتەتٸن بولامىز.
گيپنوز جەنە 7 ملن تەڭگە
بٷگٸنگٸ تاڭدا بانك قىزمەتكەرلەرٸنە تۇتىنۋشىعا ساۋاتتى قىزمەت كٶرسەتٸپ قانا قويماي, پسيحولوگ بولۋىنا دا تۋرا كەلٸپ جاتادى. مەسەلەن, بٸردە Forte بانكتٸڭ تۇراقتى كليەنتٸ بٶلٸمشەگە كەلٸپ, دەپوزيتتە جاتقان بارلىق اقشاسىن شۇعىل شەشۋ كەرەكتٸگٸن ايتقان, وندا دا اناۋ-مىناۋ ەمەس, باقانداي 7 ملن تەڭگەنٸ. ونىڭ ٷستٸنە تۇتىنۋشى گيپنوزعا تٷسكەندەي ٶزٸن بٸرتٷرلٸ ۇستاعان. ول قاتتى قوبالجىپ, تەلەفونمەن سٶيلەسٸپ, مەنەدجەردٸڭ ەدەتتەگٸ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرمەگەن, تەك "اقشامدى بەر" دەي بەرگەن. سونىڭ الدىندا عانا ونىڭ ۇلى بانككە قوڭىراۋ شالىپ, ەكەسٸ تەلەفونعا جاۋاپ بەرمەي جاتقانىن جەنە ونىڭ باسقا بانكتەگٸ دەپوزيتتەن اقشا شەشكەنٸن ەسكەرتكەن.
بانك قىزمەتكەرلەرٸ "تەحنيكالىق اقاۋلار ورىن الدى" دەگەن جەلەۋمەن دەپوزيتتٸ ۋاقىتشا بۇعاتتاۋعا مەجبٷر بولدى. ال بۇل ۋاقىت كليەنتتٸڭ تۋىستارىنىڭ بانك بٶلٸمشەسٸنە كەلٸپ جەتۋٸ ٷشٸن جاقسى جاعداي تۋدىردى. ولار ٶز كەزەگٸندە ەر ادامدى سابىرعا شاقىرىپ, قوڭىراۋ شالىپ جاتقان الاياقتار ەكەنٸن جەنە ٶزدەرٸنە ەشقانداي قاۋٸپ تٶنٸپ تۇرماعانىن ايتتى. مٸنە, وسىدان كەيٸن عانا تۇتىنۋشى تەلەفوندى ٷستەل ٷستٸنە قويىپ, بۇعان دەيٸن كيبەرقىلمىسكەرلەردٸڭ ىقپالىندا بولعانىن بٸر-اق ۇقتى.
ميلليوندى ايتىپ, بوپسالاۋ
الاياقتاردىڭ تۇزاعىنا ەركٸمنٸڭ تٷسۋ قاۋپٸ بار, ەسٸرەسە قىلمىسكەرلەر ونىڭ جاقىندارىنا, دوستارىنا نەمەسە بانكتەگٸ جيناعىنا قاۋٸپ تٶنٸپ تۇرعانىن ايتىپ, ەسٸن شىعارسا. قوستاناي قالاسىنىڭ تۇرعىنى وسىنداي جاعدايعا تاپ بولعان. ول 3 ميلليون تەڭگە نەسيە تٸركەتٸپ, ونى ٷشٸنشٸ تۇلعالاردىڭ شوتتارىنا اۋدارۋ ٷشٸن Forte بٶلٸمشەسٸنە باس سۇعادى. تۇتىنۋشى پەتەرٸن جٶندەۋ ٷشٸن قاراجات كەرەك ەكەنٸن ايتقانىنا قاراماستان, بانك قىزمەتكەرلەرٸ بۇل ارادا بٸر شيكٸلٸك بارىن اڭعارادى. سٶز بارىسىندا وعان ٶزٸن ۇلتتىق بانك پەن پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ رەتٸندە تانىستىرعان ادامدار قوڭىراۋ شالعانى بەلگٸلٸ بولدى. ولار ونىڭ اتىنا نەسيە رەسٸمدەلٸپ جاتقانىن ايتىپ سەندٸرٸپ, اقشاسىن جاڭا نەسيە الۋ ارقىلى "قورعاۋدى" ۇسىنعان. بانك مەنەدجەرلەرٸ بۇل الاياقتار ەكەنٸن ايتىپ, جاعدايدى جاقسىلاپ تٷسٸندٸرٸپ, نەسيەنٸ الدىرتپاعان. سونىڭ ارقاسىندا ٶزگەلەر ٷشٸن تۇتىنۋشى قارىزعا بەلشەسٸنەن باتپادى.
ماحاببات پا, زالاۋات پا?
الاياقتار ادامعا جاقىن سەزٸم - ماحابباتتى دا ۇتىمدى پايدالانادى. يە, قالاي دەيسٸز بە? مىسالى, قاراعاندىلىق كەلٸنشەك قازاقستانعا تەزٸرەك جەتۋٸ ٷشٸن جولىنا دەپ سٷيٸكتٸسٸنە اقشا اۋدارۋ ماقساتىندا Forte فيليالى قىزمەتٸنە جٷگٸنگەن. بٸراق ول ۇسىنعان شەتەل ەل ازاماتىنىڭ رەكۆيزيتٸ ەمەس قازاقستان تۇرعىنىنٸكٸ بولىپ شىقتى. مەنەدجەر ەگەر اقشا شىنىمەن دە شەتەلدٸك ازاماتقا جولدانۋى كەرەك بولسا, وندا رەكۆيزيتتەر دە سول شەت ەلدٸكٸ بولۋى كەرەكتٸگٸن تٷسٸندٸردٸ. سٶيتسە كەلٸنشەكتٸڭ ەر اداممەن تانىسۋ سايتىندا تانىسقانى جەنە ونىڭ جەكەلەي كەزدەسۋ ٷشٸن قازاقستانعا كەلگٸسٸ كەلەتٸنٸ بەلگٸلٸ بولدى. بٸراق بيلەت الۋعا اقشاسى جوق ەكەنٸن ايتقان ول سٷيٸكتٸسٸنەن قارىزعا اقشا بەرە تۇرۋدى سۇراپتى. جەمە-جەمگە كەلگەندە مەنەدجەرلەر وعان اقشا جٸبەرە الاتىنىن, بٸراق ول شەتەلدٸك كٷيەۋ جٸگٸتكە ەمەس, قازاقستاندىق بانكتەگٸ بٸر شوتقا تٷسەتٸنٸن, سودان كەيٸن وعان الاياقتار مالداناتىنىن جەتكٸزدٸ. راسىندا, بەيتانىس ادامعا اقشا جٸبەرمەۋگە تىرىسۋ كەرەك, تٸپتٸ "كٷيدٸم-جاندىم, سٷيدٸم" دەپ انت بەرسە دە. شىندىعىندا, ول سٸزدٸڭ اقشاڭىزعا كٶز تٸككەن الاياق بولىپ شىعۋى مٷمكٸن.
بانكتەن تىس جەردەگٸ وقيعا
تەك بانكتە عانا ەمەس, ودان تىس جەرلەردە دە Forte مەنەدجەرلەرٸ ادامدارعا كٶمەكتەسۋگە تىرىسادى. بٸردە جۇمىستان كەيٸن ەكٸباستۇزداعى Forte بانكتٸڭ كاسسيرٸ دٷكەنگە باس سۇعادى. ول ەرٸ-سەرٸ ساتۋشىلاردان ەرٸپتەستەرٸنٸڭ بٸرٸ دەرەتحاناعا كٸرٸپ, ەسٸگٸن تارس بەكٸتٸپ العانىن, سىرتتاعىلارعا جاۋاپ قاتپاعانىن ەستيدٸ. باستىسى, وعان تەلەفون ارقىلى بٸرەۋلەر حابارلاسقان. بانك قىزمەتكەرٸ بٸردەن قوڭىراۋ شالعان الاياقتار ەكەندٸگٸنە كٷدٸكتەنٸپ, ٶز كٶمەگٸن ۇسىنادى. ول بٸردەن پوليتسيياعا قوڭىراۋ شالىپ, ساتۋشىنىڭ جاعدايدىڭ قاۋىرت ەكەنٸن تٷسٸنۋٸ ٷشٸن تەلەفون داۋىسىن قاتتىعا قويادى. پوليتسەي سٶزٸ ەيەلگە ەسەر ەتٸپ, ول اقىرى ەسٸكتٸ اشادى. سٶيتٸپ بانك قىزمەتكەرٸ ەكەۋٸ بٶلٸمشەگە قايتا ورالادى. سول ارادا ولار بٸرگە الاياقتاردىڭ نٶمٸرلەرٸن بۇعاتتاتادى. ەيەل الاياقتاردىڭ نۇسقاۋى بويىنشا تەلەفونىنا ەكٸ زيياندى قوسىمشانى جٷكتەپ ٷلگەرٸپتٸ, بٸراق ولارعا تٸركەلمەگەن ەكەن.
ەرقاشان جادىدا بولۋى تيٸس ماڭىزدى نەرسە
Forte مەنەدجەرلەرٸ كليەنتتەرگە الاياقتاردىڭ قارماعىنا تٷسپەۋ ٷشٸن نەگٸزگٸ ەرەجەلەردٸ ٷنەمٸ ەسكە سالادى. بارلىق قازاقستان ازاماتتارى مىنانى بٸلگەنٸ ماڭىزدى:
- ەگەر سٸزگە ۇقك, باس پروكۋراتۋرا, ۇلتتىق بانك جەنە ت. ب. رەسمي ورگان قىزمەتكەرلەرٸ قوڭىراۋ شالسا, ەڭگٸمەنٸ بٸردەن ٷزٸڭٸز;
- AnyDesk, TeamViewer جەنە ٶزگە دە وسىعان ۇقساس قوسىمشالاردى جٷكتەمەڭٸز, ٶيتكەنٸ ولار تەلەفوندار مەن كومپيۋتەرلەرگە, سودان كەيٸن سٸزدٸڭ جەكە اقپاراتىڭىزعا, ەسٸرەسە قارجىلىق اقپاراتقا قاشىقتان قول جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ;
- بەيمەلٸم سٸلتەمەلەردٸ باسپاڭىز, داۋىس بەرۋگە دە قاتىسپاڭىز;
- ەگەر جاقىن ادامدارىڭىز نەمەسە دوستارىڭىز مەسسەندجەرلەردەن قارىزعا اقشا سۇراسا, ولارعا قوڭىراۋ شالىپ, تەلەفون ارقىلى مۇنى پىسىقتاپ الىڭىز, ولاردىڭ الاياقتار ەمەس ەكەنٸنە كٶز جەتكٸزگەنٸڭٸز جٶن. كٶبٸنەسە اككاۋنتتار جيٸ بۇزىلادى;
- تەلەفونىڭىزعا كەلٸپ تٷسكەن SMS-كودتاردى ەشكٸمگە, تٸپتٸ بانك قىزمەتكەرلەرٸنە دە بەرمەڭٸز. ولاردىڭ بۇل اقپاراتتى سۇراۋعا قۇقىعى جوق;
- ەرقاشان بانككە تٸكەلەي قوڭىراۋ شالىڭىز نەمەسە بٶلٸمشەگە بارىڭىز, اقپاراتتى ناقتىلاۋ نەمەسە الاڭداۋشىلىقتارىڭىز بويىنشا مەنەدجەرلەر قىزمەتٸنە باتىل جٷگٸنە بەرٸڭٸز;
- الاياقتاردىڭ مٸندەتٸ - ادامدى مٷمكٸندٸگٸنشە قورقىتىپ, دەگبٸرٸن قاشىرۋ, سولايشا نەسيەنٸ تەزٸرەك رەسٸمدەۋ نەمەسە دەپوزيتتەگٸ اقشانى الۋ, اقشا اۋدارتۋ نەمەسە بارلىق جەكە مەلٸمەتتەردٸ بەردٸرتۋ ٷشٸن اسىقتىرۋ, سوندىقتان ولاردىڭ ىقپالىنا تٷسٸپ قالىپ جٷرمەڭٸزدەر.
بۇل قاراپايىم, بٸراق ٶتە ماڭىزدى كەڭەستەر جيناعىڭىزدى ساقتاۋعا جەنە كيبەرقىلمىسكەرلەردٸڭ كەسٸرٸنەن ميلليونداعان نەسيەگە "كٸرٸپ كەتپەۋگە" كٶمەكتەسەدٸ.
