اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىنىڭ ماماندارى بٷگٸندە قازاقستان حالقىنا اەس-تٸڭ ەلٸمٸز ٷشٸن اسا قاجەت ەكەنٸن, ونىڭ ەكولوگييالىق تۇرعىدان تيٸمدٸ ەكەنٸن ناقتى دەلەلدەردٸ كەلتٸرٸپ, جۇرتتىڭ كٶزٸن جەتكٸزٸپ كەلەدٸ.
بٷگٸندە دامىعان ەلدەر كٶمٸردەن باس تارتىپ جاتقانى بەلگٸلٸ. ەۋروپا ەلدەرٸ كٶمٸر پايدالانىپ ٶنٸم ٶندٸرەتٸن ەلدەرگە الداعى ۋاقىتتا كاربوندى سالىقتى ٶكٸرتٸپ سالماقشى.
مۇنداي جاعدايدا كەرٸ قۇرلىققا مۇنايىن, بيدايىن, ٶزگە دە تاۋارلارىن ەكسپورتتاپ وتىرعان بٸزدٸڭ ەلدٸڭ دە تابىسى ەسەلەپ كەميتٸنٸ جاسىرىن ەمەس.
ال وسىنىڭ الدىن الۋ ٷشٸن بٸزدەر ەكولوگييالىق تۇرعىدان تازا ەنەرگييا كٶزدەرٸن دامىتۋىمىز كەرەك.
بٷگٸندە ەلٸمٸزدە جەل مەن كٷن كٶزٸنەن قۋات ٶندٸرۋ ٸسٸ بٸرتٸندەپ بولسا دا جٷرٸپ جاتىر. بٸراق كٷن مەن جەلدەن ٶندٸرٸلگەن قۋات كٶزٸ سۇرانىستى تولىق جابا المايدى.
بۇل قيىندىقتان بٸزدەر اەس سالىپ قانا شىعا الامىز. دەل قازٸر بۇدان باسقا وڭتايلى جول جوق.
2035 جىلى قازاقستان بيلٸگٸ كٶمٸر جاعىپ قۋات كٶزٸن ٶندٸرۋدٸ 40%-عا قىسقارتۋدى كٶزدەپ وتىر.
ٷكٸمەت وسى ەسەپتٸ كەزەڭدە جاڭعىرمالى ەنەرگييا كٶزدەرٸنەن ٶندٸرٸلەتٸن ەلەكتر قۋاتىنىڭ كٶلەمٸن 23%-عا, گەس-تەردٸڭ ٷلەسٸ 7%-عا ارتتىرۋدى جوسپارلاۋدا.
ال وعان دەيٸن ەلٸمٸزدە اەس سالىنسا, بٸر عانا اەس ەلٸمٸزگە قاجەتتٸ قۋات كٶزٸنٸڭ 12%-ىن ٶندٸرٸپ, ەنەرگەتيكالىق تاپشىلىقتىڭ الدىن الۋعا ايتارلىقتاي ىقپال ەتەتٸن بولادى.
بٷگٸندە ەرقايسىمىز «قازاقستان ۋران ٶندٸرٸسٸ بويىنشا ەلەمدە الدىنا قارا سالدىرمايدى» دەپ ماقتانعاندا كەۋدەمٸزگە نان پٸسەردەي بولادى. تٶرتكٷل دٷنيەدەگٸ اەس-تەردٸ قاجەتتٸ وتىنمەن قامتاماسىز ەتٸپ, بٸراق اەس سالىپ, ونىڭ يگٸلٸگٸن كٶرمەسەك, توننالاپ ۋران ٶندٸرگەنٸمٸزدٸڭ نەسٸ قىزىق?
قازاقستان يزوتوپتى ۋران ٶندٸرٸسمەن اينالىساتىن ساناۋلى ەلدەردٸڭ بٸرٸ. ٶسكەمەندەگٸ ٷلبٸ مەتالۋرگييا زاۋىتى ٸرگەمٸزدەگٸ قىتايدىڭ اەس-تەرٸنە دايىن وتىندى شىعارۋ ٸسٸن باستاپ كەتكەنٸنە بٸراز ۋاقىتتىڭ جٷزٸ بولدى.
كەيبٸر ەكوبەلسەندٸلەر اەس سالۋعا قارسى ەڭگٸمە ايتىپ, حالىقتىڭ الدىندا ارزان ساياسي بەدەل جيناپ جٷرگەنٸ جاسىرىن ەمەس. ەگەر ولار جان-تەنٸمەن اتوم ەنەرگەتيكاسىنا قارسى بولسا, ٷلبٸ مەتالۋرگييا زاۋتىنىڭ جۇمىسىنا نەگە قارسى شىقپايدى? وسىدان-اق, ەلٸمٸزدەگٸ كەيبٸر ەكوبەلسەندٸلەردٸڭ نەگٸزٸگٸ ماقساتى ساياسي ۇپاي جيناپ, ەلگە تانىلۋ ەكەنٸن بٸردەن اڭعاراسىڭ.
بٸراق قازاقستاندا اەس-كە قاجەتتٸ وتىن شىعارۋدىڭ تٷرلٸ ٶندٸرٸستٸك تٸزبەكتەرٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. ال ەكوبەلسەندٸلەرگە سالساق, بەرٸن توقتاتىپ, كٶمٸر جاعىپ, اينالامىزدى لاستاپ وتىرۋىمىز كەرەك ەكەن.
قازٸرگٸ تاڭدا اەس تە, اەس-كە قاجەتتٸ وتىن دايىنداۋ ٸسٸ دە اناۋ ايتقانداي قاۋٸپتٸ ەمەس. سوندىقتان وسىنداي ٶندٸرٸستٸك تٸزبەككە يە بولا تۇرا, اەس سالماۋىمىز ٷلكەن قاتەلٸك.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, اەس بٸر جىلدا شامامەن 13 مىڭ توننا قالدىق بٶلسە, جىلۋ ەلەكتر ستانسالارى بٸر جىلدا 165 مىڭ توننا قالدىق بٶلەدٸ ەكەن. ال سالماقتاپ سارالاي بەرٸڭٸز. قايسى قورشاعان ورتاعا قاۋٸپتٸ?
بٷگٸندە اقش-تا 99 اەس جۇمىس ٸستەپ تۇر. بٸراق ەشكٸم قۇراما شتاتتاردىڭ ەكولوگيياسى لاس, حالقىنىڭ دەنساۋلىعى سىن كٶتەرمەيدٸ دەپ ايتقان ەمەس. اقش-تا ادامداردىڭ ورتاشا ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸ – 80 جاس. ال بٸزدە بٸردە-بٸر اەس بولماسا دا ورتاشا ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸ – 64 جاستان اسپاي كەلەدٸ.
دەمەك بٸزدەر قۇر سٶزدەن قۋىرداق قۋىرماي, اەس سالۋعا بەل بۋىپ, بٸلەك سىبانا كٸرٸسۋٸمٸز كەرەك. ەندٸ كەشٸكتٸرسەك, الدا كٷتٸپ تۇرعان ەنەرگەتيكالىق داعدارىستىڭ بەتٸن قايتارا الماي, ٷلكەن قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەلۋٸمٸز مٷمكٸن.
