بٷگٸن الماتىدا قازاقستاندا اەس سالۋ مەسەلەسٸ بويىنشا 19-شى جارييا تالقىلاۋ ٶتتٸ. تالقىلاۋعا اتوم سالاسىنىڭ ساراپشىلارى, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جەنە ازاماتتىق سەكتوردىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
ٸس-شارانىڭ مودەراتورلارى قالالىق قوعامدىق كەڭەستٸڭ مٷشەسٸ بوريس جاپاروۆ, قازاقستان ازاماتتىق اليانسىنىڭ پرەزيدەنتٸ بانۋ نۇرعازيەۆا جەنە الماتى ازاماتتىق اليانسىنىڭ تٶراعاسى قايىرجان ەبدٸحالىقوۆ بولدى.
"قازاقستاندىق اتوم ەلەكتر ستانتسييالارى" اق باس ديرەكتورى تيمۋر جانتيكين اەس-تٸڭ بالقاش كٶلٸنە كەرٸ ەسەرٸ تۋرالى الىپ قاشپا سٶزدٸ جوققا شىعاردى:
"بٸز بۇل مەسەلەنٸ قاراستىردىق: اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىنا قاجەتتٸ سۋ مٶلشەرٸ كٶل بەتٸندەگٸ تابيعي بۋلانۋدىڭ 0,3% -ىمەن بٸردەي".
قر ۇلتتىق يادرولىق ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى ەرلان باتىربەكوۆ 1979 جىلى تري-ميل-ايلەند اەس-ىندا بولعان اپات, سونداي-اق اتوم ەنەرگەتيكاسى تاريحىنداعى ەڭ ٸرٸ اپات - 1986 جىلى چەرنوبىل اەس-ىنداعى جارىلىس بٷكٸل سالانى تٷبەگەيلٸ قايتا قاراۋعا مەجبٷر ەتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل وقيعالاردان كەيٸن قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ بٸرٸنشٸ ورىنعا قويىلىپ, بۇل قازٸردٸڭ ٶزٸندە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان اتوم ەلەكتر ستانتسييالارىن جاڭعىرتۋعا جەنە رەاكتور قوندىرعىلارىنىڭ جوبالارىنا ەلەۋلٸ ٶزگەرتۋعا ەسەر ەتتٸ.
"وسىلايشا قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ جاڭا فيلوسوفيياسى جەنە جالپى تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەرٸ جاقسارتىلعان رەاكتورلاردىڭ ٷشٸنشٸ بۋىنى پايدا بولدى", - دەپ اتاپ ٶتتٸ ەرلان باتىربەكوۆ.
يافي باسشىسى سايابەك ساحيەۆ, قازاقستاندا سالىنۋى مٷمكٸن اتوم رەاكتورىنا ۇقساس رەاكتور يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ بازاسىندا كٶپتەگەن جىلدار بويى جۇمىس ٸستەپ كەلە جاتقانىن ايتتى:
"بٸر كەزدەرٸ ينستيتۋتتىڭ جانىندا ٷش مىڭ ادام ٶمٸر سٷرگەن, بٷگٸندە — 15 مىڭ ادام. بٸز 50 تۇرعىنعا ارنايى سەنسورلار تاراتىپ, اپتا سايىن نەتيجەلەرٸن الىپ وتىردىق. ەشقانداي ماڭىزدى ٶزگەرٸستەر تٸركەلگەن جوق".
ەڭبەك سٸڭٸرگەن ەنەرگەتيك باقىتجان جاقساليەۆ قازاقستاننىڭ قولدانىستاعى ەنەرگەتيكالىق كەشەندەرٸ مەملەكەتتٸ ەلەكتر ەنەرگييامەن تولىق قامتاماسىز ەتە المايتىنىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تۇراقتى ٶندٸرٸسٸ عانا قازٸرگٸ قاجەتتٸلٸكتەردٸ قاناعاتتاندىرا الادى.
"قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىنىڭ جوباسىن ٸسكە اسىرۋ تۇتىنۋشىلار ٷشٸن ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ قۇنىن تٶمەندەتۋگە ەكەلەتٸن ەكولوگييالىق تازا ەنەرگييا قۇرۋدىڭ العاشقى قادامى عانا بولادى", — دەدٸ جاقساليەۆ.
2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتە قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ "ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعىتى"اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن جارييالادى. مەملەكەت باسشىسى ٶز جولداۋىندا اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ اسا ماڭىزدى ەكونوميكالىق جەنە ساياسي اسپەكت بولعانىن اتاپ ٶتتٸ. وسىعان بايلانىستى ول جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم ٶتكٸزۋ ارقىلى اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋ مەسەلەسٸن شەشۋدٸ ۇسىندى.
2024 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا پرەزيدەنت اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋ بويىنشا رەفەرەندۋم وسى جىلدىڭ كٷزٸندە ٶتەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ. ناقتى كٷندٸ قازاقستان ٷكٸمەتٸ ايقىندايدى.
