قازاق ەلٸ قاي كەزدە دە مەملەكەتتٸك مۇراتىن كٶزدەگەن ەل. تاريحي تاعدىرىمىزدى پاراقتاساق, ۇلت رەتٸندە قالىپتاسۋ جولىمىزدىڭ قيلى بولعانىن, قاشان دا سول جولدا حالقىمىزدىڭ بولاشاقتى كٶزدەگەن يگٸ ٸستەرٸن بايقايمىز. ارىسى الىس كەتپەي-اق, التىن وردا دەۋٸرٸ مەن بەرٸسٸ الاش اۆتونوميياسىن قۇرۋ كەزەڭدەرٸندەگٸ ۇلتتىق, ەدٸلدٸك ۇستانىمدارى حالقىمىزدىڭ ٶركەنيەت كەڭٸستٸگٸنەن دە حابار بەرەدٸ. بٸزدٸڭ ۇلت رەتٸندەگٸ ٶزٸندٸك بەت-بەينەمٸزدٸ تەك ٶتكەن عاسىردىڭ تەۋەلسٸزدٸك ۋاقىتىمەن ٶلشەۋٸمٸزدٸڭ دە نەگٸزدەمەسٸ بارىن تاريحىمىزدان تٷسٸنٸپ وتىرمىز.
ٶز شەكاراسى مەن مەملەكەتتٸگٸ بار ۇلتتاردىڭ ٶركەندەۋ پرينتسيپتەرٸ قاشان دا باسقارۋ ٸسٸنە حالىقتىڭ تٸكەلەي ارالاسۋىمەن ٶتكەن عاسىرلاردا باتىر, بي, شەشەندەر ينستيتۋتى ارقىلى جٷزەگە اسسا, بٷگٸندە ازاماتتىق قوعام ٶكٸلدەرٸ ارقىلى اتقارىلاتىنى انىق.
قازٸرگٸ جاڭا قازاقستاندا ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ ساياسي, ەلەۋمەتتٸك ٶمٸردەگٸ ٶزگەرٸستەرگە باستايتىن ەلەۋەتتەرٸ ازاماتتاردىڭ بەلسەندٸلٸگٸنە تەۋەلدٸ. وسى جولدا «ەدٸلدٸك جەنە ٶركەندەۋ» قوعامدىق قورى قۇرىلدى. ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق وبلىستارىنان قوعامعا تانىمال, بەلسەندٸ تۇلعالار ٶزدەرٸ باستاماشى بولىپ, ٷندەۋٸن جارييالادى.
بۇل 2024 جىلدىڭ اقپان ايىندا استانا قالاسىندا قوردىڭ ايماقتىق ٶكٸلدٸكتەرٸ باسشىلارىنىڭ باسقوسۋىندا جارييالانىپ, قول قويۋلارىمەن رەسٸمدەلدٸ.
حالقىمىزدىڭ ەلەۋمەتتٸك, ەكونوميكالىق جاعدايىنا الاڭداپ, مەسەلەلەرٸمٸزدٸ سىندارلى جول ارقىلى شەشۋگە دەن قويعان سانالى ازاماتتار «جەكە جٷرٸپ جەتٸستٸككە جەتۋ ەمەس, بٸرٸگٸپ ۇلتتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ» جولىن تاڭدادى.
باستى ماقسات - ەڭبەك ادامىنىڭ قۇقىقتارى قورعالىپ, ٶز ەلٸندە باي, باقىتتى عۇمىر كەشۋٸنە مٷددەلٸ قوعام قالىپتاستىرۋ. جاسىراتىنى جوق, قازٸرگٸ تاڭدا حالىق مەن بيلٸك اراسى الشاقتاپ كەتتٸ, ادامداردا بيلٸكتٸڭ ەربٸر ٸسٸنە كٷدٸكپەن قارايتىن سەنٸمسٸزدٸك پايدا بولدى. جەمقورلىق بارلىق سالادا جايىلعانى سونشا, ادال جولمەن ەڭبەك ەتۋ دەگەن ۇعىم جوعالدى دەسەك بولعانداي. سوندىقتان ازاماتتىق قوعام بەلسەندٸ, كونستۋكتيۆتٸ بولا وتىرىپ, ٶز تالاپتارىنا نازار اۋدارتىپ, دۇرىس شەشٸلۋٸنە مٷددەلٸ بولعاندا قوعام ٶزگەرەدٸ دەپ بٸلەمٸز.
العاشقى نەتيجەمٸز - استانا قالاسىندا «جۇمىسشىلاردىڭ ٶندٸرٸستەگٸ ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ» جٶنٸندە تالقىلاۋ ٶتٸپ, ۇسىنىستار ٷكٸمەتكە جولداندى. سونداي-اق, «ەدٸلدٸك جەنە ٶركەندەۋ» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق قورىنىڭ بەلسەندٸلەرٸ قوعامدا قوردالانعان ماڭىزدى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ – «مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى پروبلەمالار» تاقىرىبىندا سەسسييالىق تالقىلاۋ دا ۇيىمداستىردى.
بۇرىنعى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ اۋىسسا دا, شەشٸلە قويماعان مەمس مەسەلەسٸندە قانداي سۇراقتار وڭ شەشٸمٸن تابا المادى, جاڭا مينيستردٸڭ الدىندا شەشەتٸن قانداي ساۋال بار? باسقا دا پروبلەمالار بويىنشا قىزۋ تالقىلاۋلار ٶتتٸ. جيىنعا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ٶكٸلٸ, مەمس قورىنىڭ تٶراعا ورىنباسارى, دەرٸگەرلەر, دەنساۋلىق سالاسى بويىنشا تەۋەلسٸز ەكسپەرتتەر جەنە قوردىڭ بەلسەندٸلەرٸ قاتىستى. تالقىلاۋ سوڭىندا قورىتىندى قۇجاتتا ۇسىنىستار جولداندى.
قوردىڭ بەلسەندٸلەرٸ ەلٸمٸزدە ورىن العان سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ايماقتارعا العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ گۋمانيتارلىق كٶمەكتەر جٸبەردٸ. الداعى قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارى بويىنشا دا ورتالىق شتاب قور تاراپىنان ٷلەس قوسۋ مەحانيزمدەرٸن جاساۋدا.
«ەدٸلدٸك جەنە ٶركەندەۋ» قوعامدىق قورى - ەلٸمٸزدەگٸ ەڭبەك ادامدارىنىڭ قۇقىعىن قورعايتىن, «ادال ەڭبەك» كۋلتٸن دەرٸپتەپ, قوعامدا سونداي ادامدار ارقىلى جەگٸ قۇرتتاي بولعان جەمقورلىق سيياقتى زيياندى مٸنەزدەن قۇتىلۋ جولدارىنا جۇمىلاتىن بەلسەندٸلەر توبى.
ەڭبەك ادامدارى: ٶندٸرٸس جۇمىسشىلارى, شارۋالار, ماقتاشى, اگرونوم, ۇستاز, دەرٸگەر ت.ب.قىزمەت كٶرسەتۋ سالالارى ماماندارىنىڭ قىزمەت ەتٸپ, ٶركەندەۋٸنە كەدەرگٸ ٶڭٸرلٸك مەسەلەلەردٸڭ باسىن بٸرٸكتٸرٸپ, شەشۋ جولدارىن دا كٶرسەتٸپ, ٷكٸمەتتٸك, قۇزىرلى ۇيىمدارمەن بٸرلەسە نەتيجەگە جەتۋ - باستى ماقساتىمىز. قوردىڭ قوعامدىق قابىلداۋلارى دا تۇراقتى جۇمىس ٸستەپ تۇر.
اتاپ ايتقاندا, قاڭتار ايىنان بەرٸ تٷركٸستان وبلىسى بويىنشا 112 ادام ٶكٸلدٸك قابىلداۋىندا بولدى. تولعاندىرعان مەسەلەلەرٸ بويىنشا قۇقىقتىق كەڭەستەر بەرٸپ, بەلسەندٸ جاقتاستارىمىزبەن بٸرلەسە ۇسىنىستار دايىنداۋدامىز.
«ەدٸلدٸكتٸڭ ەكٸ قاينار كٶزٸ بار: ەشكٸمگە زييان شەكتٸرمەۋ جەنە قوعامعا پايدا كەلتٸرۋ» پرينتسيپٸ - بٸزدٸڭ تٸرەگٸمٸز. «ەدٸلدٸك جەنە ٶركەندەۋ» قوعامدىق قورىنىڭ ەر ايماقتارعا تەن پروبلەمالار بويىنشا ورتاق جوبالار نەگٸزٸندە نەتيجەگە جەتۋ الگوريتمدەرٸمەن جۇمىستارى جالعاسۋدا.
«ەدٸلدٸك جەنە ٶركەندەۋ» قوعامدىق قورىنىنىڭ
تٷركٸستان وبلىسى ٶكٸلدٸگٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ
ەدەماۋ تۇردىبايقىزى تولىسباەۆا
