مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى مەن قىزمەتتىك ادەبى، مىنەز-قۇلقى، ەتيكالىق ۇستانىمدارى قوعامنىڭ مەملەكەتتىك بيلىككە دەگەن سەنىمىن نىعايتۋدىڭ باستى فاكتورى سانالادى. سوندىقتان، ولاردىڭ جۇمىستان تىس ۋاقىتتا دا وزدەرىن ۇستاۋ نورمالارى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ادەپ كودەكسىمەن ارنايى بەكىتىلگەن. ويتكەنى، ادەپتىلىك – مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ باستى قاسيەتى بولۋى ءتيىس.
عۇلاما عالىم ءال-فارابيدىڭ «تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەگەن ءتامسىلى تاربيە مەن ادەپتىڭ بىلىمنەن دە بيىك ەكەنىنىڭ دالەلى. اتالعان كودەكسپەن ايقىندالعانداي، مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ نەگىزگى كاسىبي مىندەتتەرىنە — ادالدىق، بەيتاراپتىق، ادىلدىك، ت.ب. زاڭ تالاپتارىن مۇلتىكسىز ساقتاۋ مىندەتتەرى كىرەدى.
ماسەلەن، ادەپ نورمالارىن ساقتاعان قىزمەتكەر ءوزىنىڭ قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن جەكە مۇددەگە پايدالانبايدى، بۇل ءوز كەزەگىندە سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەي، ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارعا دەگەن سەنىمىن ارتتىرادى. ادەپ كودەكسىنىڭ تالاپتارىن ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋدە قىزمەتكەرلەرگە ارنايى ءتۇسىندىرۋ جانە وقىتۋ شارالارىن جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزى زور.
كودەكس قاعيداتتارىنىڭ باستىسى — ادال نيەتتىلىك، بۇل قوعام يگىلىگى ءۇشىن مەملەكەتكە كاسىبي تۇرعىدا جاۋاپكەرشىلىكپەن قىزمەت ەتۋدى مىندەتتەيدى. ال ادىلدىك ارقىلى جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ، قوعامدىق توپتار مەن ۇيىمداردىڭ ىقپالىنا قاراماي، زاڭدى شەشىم قابىلداۋ. ەشكىمدى دە كەمسىتۋگە جول بەرمەۋ.
بۇدان دا وزگە قىزمەتتىك ادەپ ستاندارتتارى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە قويىلاتىن تالاپتاردى قامتيدى. قاراپايىمدىلىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ مىنەز-قۇلىق نورمالارىندا ايرىقشا ورىن الادى. سەبەبى، ءوز مىندەتتەرىن ورىنداۋدا ازاماتتاردى لاۋازىمىنا قاراي بولمەۋگە، ياعني، ولارعا بىردەي قۇرمەتپەن قاراۋعا مىندەتتەيدى. مەملەكەتتىك قىزمەتشى جالعان نەمەسە بۇرمالانعان اقپاراتقا جول بەرمەۋى ءتيىس. مەملەكەتتىك قىزمەت مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ تىيىم سالۋلار مەن شەكتەۋلەردى ەرىكتى تۇردە قابىلداۋىن كوزدەيدى.
كودەكس ستاندارتتارى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قادىر-قاسيەتى مەن بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرۋى مۇمكىن ىس-ارەكەتتەرگە تىيىم سالادى. كودەكس تالاپتارىنا نەمقۇرايدى قاراۋ مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ بەدەلىن تۇسىرەتىن تارتىپتىك تەرىس قىلىق رەتىندە باعالانادى. مىسالى، مەملەكەتتىك قىزمەتشى قىزمەتتىك مىندەتتەرىن ورىنداۋعا بايلانىستى جاعدايلاردى قوسپاعاندا، ويىن مەكەمەسىنە بارۋدان باس تارتۋعا مىندەتتى. وسى كودەكسپەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ مەملەكەتتىك ساياسات جانە قىزمەتتىك ماسەلەلەرى بويىنشا جۇرتشىلىق الدىندا ءسوز سويلەۋ قاعيدالارى ايقىندالعان.
كاسىسبي مەملەكەتتىك اپپارات مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ وڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرادى. بۇل ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەتشى جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي، زاڭدىلىقتى، ادىلدىك پەن بەيتاراپتىق قاعيداتتارىن مۇلتىكسىز ساقتاپ، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىنە قۇرمەتپەن قاراۋعا، مەملەكەتتىك قىزمەت بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرەتىن ارەكەتتەرگە جول بەرمەۋگە، سونداي-اق، حالىقپەن قارىم-قاتىناس كەزىندە سىپايى، ادەپتى بولۋعا مىندەتتى. بۇعان قوسا ولار قوعامدىق ايىپتاۋعا اكەپ سوعۋى مۇمكىن ارەكەتتەردەن تارتىنعاندارى ءجون.
ادەپ كودەكسىنە بوي ۇسىنباعاندارعا تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىك قولدانىلادى. ايتىپ وتەرلىگى، ادەپ جونىندەگى ۋاكىل ينستيتۋتى جازالاۋدى ەمەس، زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋدى كوزدەيدى. ادەپ كودەكسى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدا ماڭىزدى قۇرال سانالادى.
اسقار قالماقبايەۆ،
الماتى وبلىسى بويىنشا سوت اكىمشىلىگى
دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى
