مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸ مەن قىزمەتتٸك ەدەبٸ, مٸنەز-قۇلقى, ەتيكالىق ۇستانىمدارى قوعامنىڭ مەملەكەتتٸك بيلٸككە دەگەن سەنٸمٸن نىعايتۋدىڭ باستى فاكتورى سانالادى. سوندىقتان, ولاردىڭ جۇمىستان تىس ۋاقىتتا دا ٶزدەرٸن ۇستاۋ نورمالارى مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ ەدەپ كودەكسٸمەن ارنايى بەكٸتٸلگەن. ٶيتكەنٸ, ەدەپتٸلٸك – مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸنٸڭ باستى قاسيەتٸ بولۋى تيٸس.
عۇلاما عالىم ەل-فارابيدٸڭ «تەربيەسٸز بەرٸلگەن بٸلٸم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەگەن تەمسٸلٸ تەربيە مەن ەدەپتٸڭ بٸلٸمنەن دە بيٸك ەكەنٸنٸڭ دەلەلٸ. اتالعان كودەكسپەن ايقىندالعانداي, مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ نەگٸزگٸ كەسٸبي مٸندەتتەرٸنە — ادالدىق, بەيتاراپتىق, ەدٸلدٸك, ت.ب. زاڭ تالاپتارىن مٷلتٸكسٸز ساقتاۋ مٸندەتتەرٸ كٸرەدٸ.
مەسەلەن, ەدەپ نورمالارىن ساقتاعان قىزمەتكەر ٶزٸنٸڭ قىزمەتتٸك ٶكٸلەتتٸگٸن جەكە مٷددەگە پايدالانبايدى, بۇل ٶز كەزەگٸندە سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەي, ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتٸك ورگاندارعا دەگەن سەنٸمٸن ارتتىرادى. ەدەپ كودەكسٸنٸڭ تالاپتارىن ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋدە قىزمەتكەرلەرگە ارنايى تٷسٸندٸرۋ جەنە وقىتۋ شارالارىن جٷرگٸزۋدٸڭ ماڭىزى زور.
كودەكس قاعيداتتارىنىڭ باستىسى — ادال نيەتتٸلٸك, بۇل قوعام يگٸلٸگٸ ٷشٸن مەملەكەتكە كەسٸبي تۇرعىدا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قىزمەت ەتۋدٸ مٸندەتتەيدٸ. ال ەدٸلدٸك ارقىلى جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالاردىڭ, قوعامدىق توپتار مەن ۇيىمداردىڭ ىقپالىنا قاراماي, زاڭدى شەشٸم قابىلداۋ. ەشكٸمدٸ دە كەمسٸتۋگە جول بەرمەۋ.
بۇدان دا ٶزگە قىزمەتتٸك ەدەپ ستاندارتتارى مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەرگە قويىلاتىن تالاپتاردى قامتيدى. قاراپايىمدىلىق مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸنٸڭ مٸنەز-قۇلىق نورمالارىندا ايرىقشا ورىن الادى. سەبەبٸ, ٶز مٸندەتتەرٸن ورىنداۋدا ازاماتتاردى لاۋازىمىنا قاراي بٶلمەۋگە, ياعني, ولارعا بٸردەي قۇرمەتپەن قاراۋعا مٸندەتتەيدٸ. مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸ جالعان نەمەسە بۇرمالانعان اقپاراتقا جول بەرمەۋٸ تيٸس. مەملەكەتتٸك قىزمەت مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸنٸڭ تىيىم سالۋلار مەن شەكتەۋلەردٸ ەرٸكتٸ تٷردە قابىلداۋىن كٶزدەيدٸ.
كودەكس ستاندارتتارى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قادٸر-قاسيەتٸ مەن بەدەلٸنە نۇقسان كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن ٸس-ەرەكەتتەرگە تىيىم سالادى. كودەكس تالاپتارىنا نەمقۇرايدى قاراۋ مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ بەدەلٸن تٷسٸرەتٸن تەرتٸپتٸك تەرٸس قىلىق رەتٸندە باعالانادى. مىسالى, مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸ قىزمەتتٸك مٸندەتتەرٸن ورىنداۋعا بايلانىستى جاعدايلاردى قوسپاعاندا, ويىن مەكەمەسٸنە بارۋدان باس تارتۋعا مٸندەتتٸ. وسى كودەكسپەن مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸنٸڭ مەملەكەتتٸك ساياسات جەنە قىزمەتتٸك مەسەلەلەرٸ بويىنشا جۇرتشىلىق الدىندا سٶز سٶيلەۋ قاعيدالارى ايقىندالعان.
كەسٸسبي مەملەكەتتٸك اپپارات مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ وڭ يميدجٸن قالىپتاستىرادى. بۇل ٷشٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸ جوعارىدا ايتىپ ٶتكەندەي, زاڭدىلىقتى, ەدٸلدٸك پەن بەيتاراپتىق قاعيداتتارىن مٷلتٸكسٸز ساقتاپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مٷددەلەرٸنە قۇرمەتپەن قاراۋعا, مەملەكەتتٸك قىزمەت بەدەلٸنە نۇقسان كەلتٸرەتٸن ەرەكەتتەرگە جول بەرمەۋگە, سونداي-اق, حالىقپەن قارىم-قاتىناس كەزٸندە سىپايى, ەدەپتٸ بولۋعا مٸندەتتٸ. بۇعان قوسا ولار قوعامدىق ايىپتاۋعا ەكەپ سوعۋى مٷمكٸن ەرەكەتتەردەن تارتىنعاندارى جٶن.
ەدەپ كودەكسٸنە بوي ۇسىنباعاندارعا تەرتٸپتٸك جاۋاپكەرشٸلٸك قولدانىلادى. ايتىپ ٶتەرلٸگٸ, ەدەپ جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل ينستيتۋتى جازالاۋدى ەمەس, زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋدى كٶزدەيدٸ. ەدەپ كودەكسٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋدا ماڭىزدى قۇرال سانالادى.
اسقار قالماقباەۆ,
الماتى وبلىسى بويىنشا سوت ەكٸمشٸلٸگٸ
دەپارتامەنتٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى
