الماتىدا ەپيدەميولوگييالىق ماۋسىم باستالعالى بەرٸ كەنە شاققان 2023 ادام كٶمەككە جٷگٸنگەن, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
بۇل بىلتىرعى وسى ۋاقىتپەن سالىستىرعاندا 11%-عا كٶپ. زارداپ شەككەندەردٸڭ جارتىسىنا جۋىعى 14 جاسقا دەيٸنگٸ بالالار. قالادا وسىنداي ەكٸ وقيعا تٸركەلگەن, ناۋقاستىڭ ەكەۋٸ دە ۆاكتسينا الماعاندار ەكەن. ٶڭٸرلٸك كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸندە الماتىداعى سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەسەل قالىكوۆا وسى ەپيدەميولوگييالىق جاعداي تۋرالى كەڭٸرەك باياندادى.
سپيكەردٸڭ ايتۋىنشا, كٶكتەممەن بٸرگە بيىل كەنە دە ەرتە شىققان. كەنە شاققان ادام العاش رەت ناۋرىز ايىنىڭ باسىندا تٸركەلٸپتٸ. الماتىنىڭ ماڭى يكسود كەنەسٸ كەڭ تاراعان ەندەمييالىق اۋماققا جاتادى, ولار كەنە ەنتسەفاليتٸ مەن كەنە بوررەليوزىن تاسىمالدايتىندىقتان قاۋٸپتٸ بولىپ سانالادى.
«بيىل كەنە شاققانداردى بىلتىرعى ەپيدەميولوگييالىق ماۋسىممەن سالىستىرعاندا ەرتەرەك تٸركەي باستادىق. بۇل كٷننٸڭ ەرتە جىلىنىپ, كەنەلەردٸڭ بەلسەندٸ بولا باستاۋىمەن بايلانىستى. دەرٸگەرگە جٷگٸنگەندەردٸڭ سانى ارتقانىنا قاراماستان, جالپى كٶرسەتكٸش كٶپجىلدىق ورتاشا دەڭگەيدەن اسپايدى. جاعدايدى قازٸر ٷزبەي باقىلاپ وتىرمىز», — دەيدٸ ەسەل قالىكوۆا.
1 ناۋرىزدان باستاپ قالادا كەنە ينفەكتسيياسى مەن حالىقتىڭ مەديتسينالىق مەكەمەگە جٷگٸنگەندەرگە اپتا سايىن باقىلاۋ جاسالادى. زارداپ شەككەننٸڭ بارلىعىنا كٶمەك كٶرسەتٸلٸپ, قاجەت ەتكەندەرٸنە كەنە ەنتسەفاليتٸنە قارسى يممۋنوگلوبۋلين ەگٸلەدٸ. قازٸر مەديتسينالىق ۇيىمدار مەن قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ قويماسىندا 7400 مل پرەپارات بار.
الماتىدا كەنەگە قارسى ٶڭدەۋ جۇمىسى جالعاسىپ جاتىر. دەزينسەكتسييانىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸ 26 ناۋرىز بەن 30 سەۋٸر ارالىعىندا ٶتٸپ, 2366 گەكتاردان استام اۋماقتى قامتىعان. وعان ورمان القابى, قالالىق ساياباقتار مەن الاڭقايلار كٸردٸ. ەكٸنشٸ كەزەڭ 6 مامىردا باستالدى. 17 مامىرعا دەيٸن 661 گەكتاردان استام اۋماق ٶڭدەلگەن, بۇل جالپى جوسپاردىڭ شامامەن 28%-ىن قۇرايدى.
ەڭ ٷلكەن اۋماق مەدەۋ اۋدانىندا. مۇندا شامامەن 1469 گەكتار جەردٸ قامتۋ جوسپارلانعان, ونىڭ ٸشٸندە مەدەۋ, بۋتاكوۆكا, كٶلساي, سۇلۋساي شاتقالى مەن باسقا دا تابيعي ايماقتار بار. بوستاندىق اۋدانىندا الما-اراسان شاتقالى مەن قالالىق ساياباقتاردىڭ اۋماعىندا كەنەگە قارسى جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. الاتاۋ, المالى, ەۋەزوۆ, بوستاندىق, مەدەۋ, ناۋرىزباي مەن تٷركسٸب اۋدانىنداعى ساياباقتار مەن الاڭقايلاردى ٶڭدەۋدٸ تولىق اياقتاپ بٸتٸپتٸ.
«ورمان القاپتارىن كٷن رايىنا قاراپ ٶڭدەپ, جۇمىستى جاۋىن-شاشىن جوق كٷندەرٸ ٸستەيمٸز. ٶڭدەۋدەن كەيٸن ماماندار اۋماقتاردى ٸشٸنارا تەكسەرٸپ شىعادى. ٶڭدەلگەن جەرلەردەن ەزٸرگە كەنە تابىلا قويعان جوق. بۇل قولعا الىنعان جۇمىستىڭ تيٸمدٸ ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ», — دەيدٸ الماتى قالاسى بويىنشا دەزينفەكتسييا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اينۇر اقكوشقاروۆا.
ماۋسىم بويى ماماندار تٶرت باعىتتا — بۋتاكوۆكا, مەدەۋ, الما-اراسان مەن قاراعايلى شاتقالىندا ەنتومولوگييالىق باقىلاۋ جٷرگٸزەدٸ. ماۋسىم باستالعالى بەرٸ 41 كەنە ۇستالىپتى. بٸرەۋٸ بٸرٸنشٸ پرەزيدەنت ساياباعىنىڭ اۋماعىنان تابىلعان. ۇلتتىق ساراپتاما ورتالىعىنىڭ بٶلٸمشەسٸنٸڭ زەرتحاناسى دا 187 كەنەنٸ زەرتتەگەن, ونىڭ ٸشٸندە ادامداردان الىنعاندارى دا بار ەكەن. سولاردىڭ ٸشٸندەگٸ تٶرت كەنە اۋرۋ تاراتاتىندار بولىپ شىقتى.
دەپارتامەنت ماماندارى كەنە شاققان جاعدايدا تٶرت كٷننەن اسىرماي مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنۋ قاجەت ەكەنٸن ەسكە سالدى. الماتىدا شۇعىل كٶمەك كٶرسەتەتٸن بەس تراۆماتولوگييالىق پۋنكت جۇمىس ٸستەيدٸ, ولاردىڭ قاتارىندا بالالار شۇعىل مەديتسينالىق كٶمەك ورتالىعى دا بار.
ۆكتسيناتسييانى ماماندار الدىن الۋدىڭ ەڭ تيٸمدٸ جولى دەپ وتىر. 18 مامىرداعى مەلٸمەت بويىنشا, كەنە ەنتسەفاليتٸنە قارسى 2381 ادام ۆاكتسينا العان. قالاداعى مەديتسينالىق ۇيىمداردا بەلگييالىق ٶندٸرٸستەگٸ «تيكوۆاك» ۆاكتسيناسىنىڭ 8 مىڭنان استام دوزاسى بار.
«ۆاكتسيناتسييا — كەنە ەنتسەفاليتٸنەن قورعانۋدىڭ ەڭ سەنٸمدٸ تەسٸلٸ. ەسٸرەسە تاۋعا جيٸ شىعاتىن, تابيعي وشاقتاردا جۇمىس ٸستەيتٸن نەمەسە تۇراتىن ادامدارعا ٶتە كەرەك ول. قىس مەزگٸلٸندە ۆاكتسينا الۋعا ٷلگەرمەگەندەرگە جەدەل يممۋنداۋ سحەماسى قاراستىرىلعان. ەڭ باستىسى — تابيعي ايماقتارعا شىعاردان كەمٸندە ەكٸ اپتا بۇرىن ەكپە كۋرسىن اياقتاۋ كەرەك», — دەدٸ الماتى قالالىق سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ بٶلٸم باسشىسى الماش احمەتوۆا.
ماماندار سونداي-اق تاۋدا, ورماندا, ساياباقتار مەن الاڭقايلاردا سەرۋەندەپ جٷرگەندە ساقتىق شارالارىن ۇستانۋعا كەڭەس بەرەدٸ. جۇرتشىلىققا جابىق ەرٸ اشىق تٷستٸ كيٸم كيٸپ, رەپەللەنتتەر قولدانىپ, سەرۋەندەپ قايتقاننان كەيٸن كيٸم مەن دەنەنٸ مۇقييات تەكسەرۋدٸ ۇسىندى.
