Memlekettik qyzmetshilerdiń kásibı biliktiligi men qyzmettik ádebi, minez-qulqy, etıkalyq ustanymdary qoǵamnyń memlekettik bılikke degen senimin nyǵaıtýdyń basty faktory sanalady. Sondyqtan, olardyń jumystan tys ýaqytta da ózderin ustaý normalary memlekettik qyzmetshilerdiń ádep kodeksimen arnaıy bekitilgen. Óıtkeni, ádeptilik – memlekettik qyzmetshiniń basty qasıeti bolýy tıis.
Ǵulama ǵalym ál-Farabıdiń «Tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy» degen támsili tárbıe men ádeptiń bilimnen de bıik ekeniniń dáleli. Atalǵan kodekspen aıqyndalǵandaı, memlekettik qyzmetshilerdiń negizgi kásibı mindetterine — adaldyq, beıtaraptyq, ádildik, t.b. zań talaptaryn múltiksiz saqtaý mindetteri kiredi.
Máselen, ádep normalaryn saqtaǵan qyzmetker óziniń qyzmettik ókilettigin jeke múddege paıdalanbaıdy, bul óz kezeginde sybaılas jemqorlyqqa jol bermeı, azamattardyń memlekettik organdarǵa degen senimin arttyrady. Ádep kodeksiniń talaptaryn oryndaýdy qamtamasyz etýde qyzmetkerlerge arnaıy túsindirý jáne oqytý sharalaryn júrgizýdiń mańyzy zor.
Kodeks qaǵıdattarynyń bastysy — adal nıettilik, bul qoǵam ıgiligi úshin memleketke kásibı turǵyda jaýapkershilikpen qyzmet etýdi mindetteıdi. Al ádildik arqyly jeke jáne zańdy tulǵalardyń, qoǵamdyq toptar men uıymdardyń yqpalyna qaramaı, zańdy sheshim qabyldaý. Eshkimdi de kemsitýge jol bermeý.
Budan da ózge qyzmettik ádep standarttary memlekettik qyzmetshilerge qoıylatyn talaptardy qamtıdy. Qarapaıymdylyq memlekettik qyzmetshiniń minez-qulyq normalarynda aıryqsha oryn alady. Sebebi, óz mindetterin oryndaýda azamattardy laýazymyna qaraı bólmeýge, ıaǵnı, olarǵa birdeı qurmetpen qaraýǵa mindetteıdi. Memlekettik qyzmetshi jalǵan nemese burmalanǵan aqparatqa jol bermeýi tıis. Memlekettik qyzmet memlekettik qyzmetshiniń tyıym salýlar men shekteýlerdi erikti túrde qabyldaýyn kózdeıdi.
Kodeks standarttary memlekettik organdardyń qadir-qasıeti men bedeline nuqsan keltirýi múmkin is-áreketterge tyıym salady. Kodeks talaptaryna nemquraıdy qaraý memlekettik qyzmettiń bedelin túsiretin tártiptik teris qylyq retinde baǵalanady. Mysaly, memlekettik qyzmetshi qyzmettik mindetterin oryndaýǵa baılanysty jaǵdaılardy qospaǵanda, oıyn mekemesine barýdan bas tartýǵa mindetti. Osy kodekspen memlekettik qyzmetshiniń memlekettik saıasat jáne qyzmettik máseleleri boıynsha jurtshylyq aldynda sóz sóıleý qaǵıdalary aıqyndalǵan.
Kásisbı memlekettik apparat memlekettik qyzmettiń oń ımıjin qalyptastyrady. Bul úshin memlekettik qyzmetshi joǵaryda aıtyp ótkendeı, zańdylyqty, ádildik pen beıtaraptyq qaǵıdattaryn múltiksiz saqtap, azamattardyń quqyqtary men zańdy múddelerine qurmetpen qaraýǵa, memlekettik qyzmet bedeline nuqsan keltiretin áreketterge jol bermeýge, sondaı-aq, halyqpen qarym-qatynas kezinde sypaıy, ádepti bolýǵa mindetti. Buǵan qosa olar qoǵamdyq aıyptaýǵa ákep soǵýy múmkin áreketterden tartynǵandary jón.
Ádep kodeksine boı usynbaǵandarǵa tártiptik jaýapkershilik qoldanylady. Aıtyp óterligi, ádep jónindegi ýákil ınstıtýty jazalaýdy emes, zań buzýshylyqtyń aldyn alýdy kózdeıdi. Ádep kodeksi memlekettik qyzmettiń sapasyn arttyrýda mańyzdy qural sanalady.
Asqar Qalmaqbaev,
Almaty oblysy boıynsha Sot ákimshiligi
departamenti basshysynyń orynbasary
