Memlekettik qyzmetshilerdiń kásibi biliktiligi men qyzmettik ádebi, minez-qulqy, etikalyq ustanymdary qoǵamnyń memlekettik bilikke degen senimin nyǵaitýdyń basty faktory sanalady. Sondyqtan, olardyń jumystan tys ýaqytta da ózderin ustaý normalary memlekettik qyzmetshilerdiń ádep kodeksimen arnaiy bekitilgen. Óitkeni, ádeptilik – memlekettik qyzmetshiniń basty qasieti bolýy tiis.
Ǵulama ǵalym ál-Farabidiń «Tárbiesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy» degen támsili tárbie men ádeptiń bilimnen de biik ekeniniń dáleli. Atalǵan kodekspen aiqyndalǵandai, memlekettik qyzmetshilerdiń negizgi kásibi mindetterine — adaldyq, beitaraptyq, ádildik, t.b. zań talaptaryn múltiksiz saqtaý mindetteri kiredi.
Máselen, ádep normalaryn saqtaǵan qyzmetker óziniń qyzmettik ókilettigin jeke múddege paidalanbaidy, bul óz kezeginde sybailas jemqorlyqqa jol bermei, azamattardyń memlekettik organdarǵa degen senimin arttyrady. Ádep kodeksiniń talaptaryn oryndaýdy qamtamasyz etýde qyzmetkerlerge arnaiy túsindirý jáne oqytý sharalaryn júrgizýdiń mańyzy zor.
Kodeks qaǵidattarynyń bastysy — adal niettilik, bul qoǵam igiligi úshin memleketke kásibi turǵyda jaýapkershilikpen qyzmet etýdi mindetteidi. Al ádildik arqyly jeke jáne zańdy tulǵalardyń, qoǵamdyq toptar men uiymdardyń yqpalyna qaramai, zańdy sheshim qabyldaý. Eshkimdi de kemsitýge jol bermeý.
Budan da ózge qyzmettik ádep standarttary memlekettik qyzmetshilerge qoiylatyn talaptardy qamtidy. Qarapaiymdylyq memlekettik qyzmetshiniń minez-qulyq normalarynda airyqsha oryn alady. Sebebi, óz mindetterin oryndaýda azamattardy laýazymyna qarai bólmeýge, iaǵni, olarǵa birdei qurmetpen qaraýǵa mindetteidi. Memlekettik qyzmetshi jalǵan nemese burmalanǵan aqparatqa jol bermeýi tiis. Memlekettik qyzmet memlekettik qyzmetshiniń tyiym salýlar men shekteýlerdi erikti túrde qabyldaýyn kózdeidi.
Kodeks standarttary memlekettik organdardyń qadir-qasieti men bedeline nuqsan keltirýi múmkin is-áreketterge tyiym salady. Kodeks talaptaryna nemquraidy qaraý memlekettik qyzmettiń bedelin túsiretin tártiptik teris qylyq retinde baǵalanady. Mysaly, memlekettik qyzmetshi qyzmettik mindetterin oryndaýǵa bailanysty jaǵdailardy qospaǵanda, oiyn mekemesine barýdan bas tartýǵa mindetti. Osy kodekspen memlekettik qyzmetshiniń memlekettik saiasat jáne qyzmettik máseleleri boiynsha jurtshylyq aldynda sóz sóileý qaǵidalary aiqyndalǵan.
Kásisbi memlekettik apparat memlekettik qyzmettiń oń imidjin qalyptastyrady. Bul úshin memlekettik qyzmetshi joǵaryda aityp ótkendei, zańdylyqty, ádildik pen beitaraptyq qaǵidattaryn múltiksiz saqtap, azamattardyń quqyqtary men zańdy múddelerine qurmetpen qaraýǵa, memlekettik qyzmet bedeline nuqsan keltiretin áreketterge jol bermeýge, sondai-aq, halyqpen qarym-qatynas kezinde sypaiy, ádepti bolýǵa mindetti. Buǵan qosa olar qoǵamdyq aiyptaýǵa ákep soǵýy múmkin áreketterden tartynǵandary jón.
Ádep kodeksine boi usynbaǵandarǵa tártiptik jaýapkershilik qoldanylady. Aityp óterligi, ádep jónindegi ýákil institýty jazalaýdy emes, zań buzýshylyqtyń aldyn alýdy kózdeidi. Ádep kodeksi memlekettik qyzmettiń sapasyn arttyrýda mańyzdy qural sanalady.
Asqar Qalmaqbaev,
Almaty oblysy boiynsha Sot ákimshiligi
departamenti basshysynyń orynbasary
