دەپۋتات نٷرگٷل تاۋ مەجٸلٸستە تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى نارىعىنداعى بىلىق-شىلىقتاردىڭ بەتٸن اشىپ, كٶپتٸڭ ويىنداعى كەلەلٸ مەسەلەلەردٸ كٶتەردٸ. سٶيتكەن حالىق قالاۋلىسى ورتاعا ٷش ۇسىنىس تاستادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
يپوتەكالىق نەسيەگە باسپانا ساتىپ العان ادام نەگە ەكٸ رەت "جەلٸنۋٸ" تيٸس?
ول ٶزٸنٸڭ دەپۋتاتتىق ساۋالىندا قازٸر باسپانا ساتىپ الۋدا كٶپ ادام ەكٸ رەت نەسيە تٸركەتۋگە مەجبٷر ەكەنٸن باسا اتاپ كٶرسەتەدٸ. بٸرٸنشٸسٸندە – باسپانانىڭ باسىنا تٶلەيدٸ, ەكٸنشٸسٸندە – جٶندەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن تاعى قوسىمشا شىعىندالادى.
"بۇل دۇرىس ەمەس. قۇرىلىس كومپانييالارى باسپانانى دايىن كٷيٸندە ساتۋى تيٸس, ياعني جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەن كٷيدە. مۇندايدا باعا قىمباتتاماس ٷشٸن ەر پەتەردٸڭ جٶندەۋ جۇمىسىنىڭ اقىسى سالىمشىمەن اراداعى كەلٸسٸمشارتتا الدىن الا ايقىندالۋى تيٸس دەپ سانايمىن. سوندا حالىقتى نەسيەلەندٸرۋ ستاتيستيكاسىن ەلدەقايدا تٶمەندەتۋگە بولار ەدٸ", - دەيدٸ دەپۋتات.
ٷكٸمەت جالعا بەرٸلەتٸن پەتەردٸڭ شەكتٸ باعاسىن بەلگٸلەپ بەرۋٸ كەرەك
سونداي-اق, ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا 4,5 ملن ادام باسپاناسىز جٷر, ونىڭ 1,3 ميلليونى – جاستار. قازٸر ەلٸمٸزدە وسىنشا ادام باسپانا جالداپ جٷر.
"ال پەتەردٸ جالعا بەرۋ اقىسى جىلدان جىلعا ٶسٸپ كەلەدٸ. ۋداي قىمبات. سوندىقتان وسى نارىقتاعى باعانى رەتتەۋ كەرەك دەپ سانايمىن. ياعني, ٷكٸمەت جالعا بەرٸلەتٸن پەتەردٸڭ شەكتٸ باعاسىن بەلگٸلەپ بەرۋٸ كەرەك. بۇل پروتسەستٸ قاداعالاۋ ٷشٸن بٸرىڭعاي جالعى بەرۋشٸلەر تٸزٸلٸمٸن قۇرۋدى جەنە تيپتٸك كەلٸسٸمشارت جوباسىن بەكٸتۋدٸ ۇسىنامىز", - دەيدٸ ول.
ەسكروۋ-شوت: ٷلەسكەرلٸك تۇرعىن ٷي نارىعىندا الاقتىققا جول بەرمەۋدٸڭ امالى بار
سونىمەن قاتار, دەپۋتات قۇرىلىس نارىعىندا ەسكروۋ-شوت ۇعىمىن ەنگٸزۋدٸ ۇسىنادى.
بۇل - سالىنىپ جاتقان ٷيدەن پەتەر ساتىپ الۋشى مەن قۇرىلىس كومپانيياسى اراسىنداعى ەسەپ ايىرىسۋ ٷشٸن اشىلاتىن بانكتەگٸ ارنايى شوت. وعان سەيكەس, ٷلەسكەر اقشانى بۇعاتتاۋلى شوتقا سالادى. قۇرىلىس كومپانيياسى ول اقشانى تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرگەننەن كەيٸن عانا الادى.
"ەسكروۋ-شوت ۇعىمى بٸزدٸڭ زاڭنامامىزعا جات ەمەس. الايدا, بۇل مەحانيزم تەك تٶلەم زاڭناماسى اياسىندا عانا قولدانىلادى. قۇرىلىس كومپانيياسى شارتتى بۇزعان جاعدايدا سالىمشى اقشاسىن قايتارا الۋى تيٸس. سوندا «الداندىق, الاياق بولىپ شىقتى» دەگەن داۋ-داماي بولماس ەدٸ. بۇل – ازاماتتارىمىز تاپ كەلٸپ وتىرعان ٷلكەن مەسەلە. كەيبٸر قۇرىلىس كومپانييالارى "تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنا ٷلەستٸك قاتىسۋ تۋرالى" زاڭدى اينالىپ ٶتەتٸن شارتتار جاساپ العان. بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدە وسىنداي شارتقا قول قويعان 6,8 مىڭعا جۋىق ادام زارداپ شەكتٸ. وسىعان بايلانىستى وسىنداي شارتتارعا تىيىم سالۋ قاجەت", – دەيدٸ نٷرگٷل تاۋ.
ال قۇزىرلى ۆەدومستۆو قۇرىلىس نارىعىنداعى الاياقتاردى اياعىنان شالاتىن ەسكروۋ-شوت تەتٸگٸن ەنگٸزۋگە قۇلىقتى ەمەس سەكٸلدٸ.
ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترلٸگٸ دەپۋتات ساۋالىنداعى وسى بٸر ۇسىنىسقا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸرٸپ تە ٷلگەردٸ. قۇزىرلى ۆەدومستۆو تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى سالاسىنا ەسكروۋ-شوتتاردى ەنگٸزسە, باسپانا قۇنى قىمباتتاۋى مٷمكٸن دەگەن پٸكٸردە.
"بۇل تەتٸكتٸ ەنگٸزۋ مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن ەگجەي-تەگجەيلٸ پىسىقتاۋدى تالاپ ەتەدٸ. اتاپ ايتقاندا, ۇلتتىق بانكپەن, قارجى نارىعىن دامىتۋ جەنە رەتتەۋ اگەنتتٸگٸمەن, قارجى مينيسترلٸگٸمەن. ودان سوڭ زاڭناماعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ قاجەت بولادى. ەسكروۋ-شوتتاردى پايدالانساق, ول تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى نارىعىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ, ناقتىراق ايتقاندا باستاپقى نارىقتا جىلجىمايتىن مٷلٸك باعاسىنىڭ ٶسۋ قاۋپٸ تۋىنداۋى مٷمكٸن. بۇل ٷلەستٸك سەكتوردىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ايتارلىقتاي تٶمەندەتەدٸ جەنە ساتىپ الۋ قابٸلەتٸنە تەرٸس ەسەر ەتەدٸ", – دەپ ناقتىلايدى مينيسترلٸك.
