Depýtat Núrgúl Taý Májiliste turǵyn úi qurylysy naryǵyndaǵy bylyq-shylyqtardyń betin ashyp, kóptiń oiyndaǵy keleli máselelerdi kóterdi. Sóitken halyq qalaýlysy ortaǵa úsh usynys tastady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ipotekalyq nesiege baspana satyp alǵan adam nege eki ret "jelinýi" tiis?
Ol óziniń depýtattyq saýalynda qazir baspana satyp alýda kóp adam eki ret nesie tirketýge májbúr ekenin basa atap kórsetedi. Birinshisinde – baspananyń basyna tóleidi, ekinshisinde – jóndeý jumystaryn júrgizý úshin taǵy qosymsha shyǵyndalady.
"Bul durys emes. Qurylys kompaniialary baspanany daiyn kúiinde satýy tiis, iaǵni jóndeý jumystary júrgizilgen kúide. Mundaida baǵa qymbattamas úshin ár páterdiń jóndeý jumysynyń aqysy salymshymen aradaǵy kelisimshartta aldyn ala aiqyndalýy tiis dep sanaimyn. Sonda halyqty nesielendirý statistikasyn áldeqaida tómendetýge bolar edi", - deidi depýtat.
Úkimet jalǵa beriletin páterdiń shekti baǵasyn belgilep berýi kerek
Sondai-aq, onyń aitýynsha, Qazaqstanda 4,5 mln adam baspanasyz júr, onyń 1,3 milliony – jastar. Qazir elimizde osynsha adam baspana jaldap júr.
"Al páterdi jalǵa berý aqysy jyldan jylǵa ósip keledi. Ýdai qymbat. Sondyqtan osy naryqtaǵy baǵany retteý kerek dep sanaimyn. Iaǵni, Úkimet jalǵa beriletin páterdiń shekti baǵasyn belgilep berýi kerek. Bul protsesti qadaǵalaý úshin Biryńǵai jalǵy berýshiler tizilimin qurýdy jáne tiptik kelisimshart jobasyn bekitýdi usynamyz", - deidi ol.
Eskroý-shot: úleskerlik turǵyn úi naryǵynda alaqtyqqa jol bermeýdiń amaly bar
Sonymen qatar, depýtat qurylys naryǵynda eskroý-shot uǵymyn engizýdi usynady.
Bul - salynyp jatqan úiden páter satyp alýshy men qurylys kompaniiasy arasyndaǵy esep aiyrysý úshin ashylatyn banktegi arnaiy shot. Oǵan sáikes, úlesker aqshany buǵattaýly shotqa salady. Qurylys kompaniiasy ol aqshany turǵyn úidi paidalanýǵa bergennen keiin ǵana alady.
"Eskroý-shot uǵymy bizdiń zańnamamyzǵa jat emes. Alaida, bul mehanizm tek tólem zańnamasy aiasynda ǵana qoldanylady. Qurylys kompaniiasy shartty buzǵan jaǵdaida salymshy aqshasyn qaitara alýy tiis. Sonda «aldandyq, alaiaq bolyp shyqty» degen daý-damai bolmas edi. Bul – azamattarymyz tap kelip otyrǵan úlken másele. Keibir qurylys kompaniialary "Turǵyn úi qurylysyna úlestik qatysý týraly" zańdy ainalyp ótetin sharttar jasap alǵan. Búgingi tańda elimizde osyndai shartqa qol qoiǵan 6,8 myńǵa jýyq adam zardap shekti. Osyǵan bailanysty osyndai sharttarǵa tyiym salý qajet", – deidi Núrgúl Taý.
Al quzyrly vedomstvo qurylys naryǵyndaǵy alaiaqtardy aiaǵynan shalatyn eskroý-shot tetigin engizýge qulyqty emes sekildi.
Ónerkásip jáne qurylys ministrligi depýtat saýalyndaǵy osy bir usynysqa qatysty pikir bildirip te úlgerdi. Quzyrly vedomstvo turǵyn úi qurylysy salasyna eskroý-shottardy engizse, baspana quny qymbattaýy múmkin degen pikirde.
"Bul tetikti engizý múddeli memlekettik organdarmen egjei-tegjeili pysyqtaýdy talap etedi. Atap aitqanda, Ulttyq bankpen, Qarjy naryǵyn damytý jáne retteý agenttigimen, Qarjy ministrligimen. Odan soń zańnamaǵa ózgerister engizý qajet bolady. Eskroý-shottardy paidalansaq, ol turǵyn úi qurylysy naryǵyna tikelei áser etedi, naqtyraq aitqanda bastapqy naryqta jyljymaityn múlik baǵasynyń ósý qaýpi týyndaýy múmkin. Bul úlestik sektordyń investitsiialyq tartymdylyǵyn aitarlyqtai tómendetedi jáne satyp alý qabiletine teris áser etedi", – dep naqtylaidy ministrlik.
