قازاقستاندا قىركٷيەكتٸڭ ورتاسىنان باستاپ ادام پاپيللوما ۆيرۋسىنا قارسى قىز بالالارعا جالپى ۆاكتسيناتسييا باستالعانىن قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ مەلٸمدەدٸ. اپۆ – جاتىر موينى وبىرىنىڭ نەگٸزگٸ قوزدىرعىشى بولىپ تابىلادى. ونىڭ الدىن الۋ ٷشٸن قىز بالالاردىڭ ەكپە جاساتۋىنىڭ ماڭىزى زور. ەندٸگٸ كەزەكتٸ وسى بٸر قاۋٸپتٸ ينفەكتسييا ەلٸمٸزدە قانشالىقتى تارالعان, ول قانشالىقتى قاۋٸپتٸ دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرسەك.
بٸرٸنشٸ كەزەكتٸ بۇل ۆيرۋس قانشالىقتى قاۋٸپتٸ دەگەن سۇاققا جاۋاپ بەرسەك. مامانداردىڭ ايتۋىنشا ادام پاپيللوما ۆيرۋسى – شىرىشتى قابىق پەن تەرٸنٸ زاقىمدايتىن ەڭ كەڭ تارالعان ۆيرۋستاردىڭ بٸرٸ. ونىڭ قاۋٸپتٸلٸگٸ تەز تارالۋىندا بولىپ تۇر. ۆيرۋس جاسۋشالاردىڭ وبىرلى تٷرلەنۋٸن قوزدىرىپ, سونىڭ سالدارىنان قاتەرلٸ ٸسٸكتٸڭ دامۋىنا الىپ كەلۋٸ ەبدەن مٷمكٸن. دەرٸگەرلەر ەدەتتە بۇل ينفەكتسييانىڭ سيمپتومسىز ٶتەتٸپ, قابىنۋ بارىسى كٶزگە كٶرٸنبەيتٸنٸن العا تارتادى.
بٷگٸندە ادام پاپيللوما ۆيرۋسى ەلەم بويىنشا كٶپ تاراعان ينفەكتسييالاردىڭ بٸرٸ. قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق باقىلاۋ كوميتەتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ەر ادامدا اپۆ جۇقتىرۋ مٷمكٸندٸگٸ 80%-عا تەڭ, ياعني, ەربٸر 10 ادامنىڭ 8-ٸ ٶمٸرٸنٸڭ بٸر كەزەڭٸندە بٸرنەشە اپۆ تٷرلەرٸن جۇقتىراتىنىن العا تارتۋدا. وسى رەتتە ەيەل ازاماتتار جاتىر موينى وبىرىنىڭ دامۋى ادام پاپيللوما ۆيرۋسىنىڭ تٸكەلەي قاتىسى بار ەكەنٸن نازاردان شىعارماۋى كەرەك. بۇل ۆيرۋس ەدەتەت تۇرمىستىق, جىنىستىق, انادان بالاعا تەز جۇعۋى مٷمكٸن. سوندىقتان بويجەتكەندەر ادام پاپيللوما ۆيرۋسىنا قاراسى ەكپە قابىلداپ, الدىن الۋ ٸسٸنە بەي-جاي قاراماۋى كەرەك.
– قازٸر مەديتسينا سالاسىندا اپۆ-نىڭ 200-دەن استام تٷرٸ بەلگٸلٸ. ولاردىڭ 14 تٷرٸ جوعارى ونكوگەندٸ دەپ سانالادى جەنە ولار جاتىر موينى, جىنىس مٷشەلەرٸ, كٶمەي جەنە باسقا دا وبىر تٷرلەرٸن تۋدىرۋى مٷمكٸن, – دەپ اتاپ ٶتتٸ قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ ۆاكتسينا ارقىلى باسقارىلاتىن ينفەكتسييالاردى باقىلاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرشاي ەزٸمباەۆا. بٸلٸكتٸ مامان جاتىر موينى وبىرىنىڭ 70%-دان استامى وسى ادام پاپيللوما ۆيرۋسىمەن تٸكەلەي بايلانىستى ەكەنٸن العا تارتتى.
قازاقستاندا جىل سايىن 600-دەن استام ەيەل جاتىر موينى وبىرىنان كٶز جۇمادى. سوندىقتان نەزٸك جاندىلار ٶزدەرٸنٸڭ دەنساۋىلعىنا بەي-جاي قاراماۋى كەرەك. جاتىر موينى وبىرى بارلىق جاستاعى ەيەلدەر اراسىندا ەڭ كٶپ تارالعان وبىر تٷرٸ. اتالعان ۆيرۋس جاس انالاردىڭ ۇرپاق ٶربٸتەتٸن جاسىندا (25–44 جاس ارالعى) ٶلٸم-جٸتٸمگە سەبەپشٸ بولىپ جاتادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, جىل سايىن ەلدە جاتىر موينى وبىرىمەن شامامەن 1900 جاڭا جاعداي تٸركەلٸپ, 600-دەن استام ەيەل وسى اۋرۋدىڭ كەسٸرٸنەن جارىق دٷنيەمەن قوش ايتىسادى ەكەن.
سول سەبەپتٸ قازٸر 130-دان استام ەلدە ادام پاپيللوماۆيرۋسىنا قارسى ۆاكتسيناتسييا جاساۋ ٸسٸ جولعا قويىلعان. اپۆ-عا قارسى ۆاكتسيناتسييا قوعامدا ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالۋدا. ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن كەلگەن دەرٸگەرلەر ۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ الدىن الۋ ستراتەگيياسىن تاڭداپ, ارنايى ۆاكتسينالاردى قولدانىپ كەلەدٸ. ۆاكتسينا جاتىر موينى وبىرى مەن پاپيللوما ۆيرۋس تۋدىراتىن باسقا دا ونكولوگييالىق اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قازاقستاندا جاسٶسپٸرٸم قىزدارعا ۆاكتسيناتسييا 17 قىركٷيەكتەن باستاپ قر باس مەملەكەتتٸك سانيتارلىق دەرٸگەرٸنٸڭ قاۋلىسىنا سەيكەس جٷرگٸزٸلە باستالدى. قر ۇلتتىق ەگۋ كٷنتٸزبەسٸنە سەيكەس, ددسۇ-نىڭ حالىقتى يممۋنداۋ جٶنٸندەگٸ ۇسىنىستارىنا سەيكەس, 11 جاستاعى قىزدار جوسپارلى ۆاكتسيناتسييالاۋعا جاتادى. بٸراق اتا-انالاردىڭ 11 جاستان اسقان قىزدارعا قاتىستى ٶتٸنٸشتەرٸنەن كەيٸن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ 12-13 جاستاعى قىزدارعا دا اپۆ-عا قارسى ۆاكتسيناتسييا جٷرگٸزۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى.
ۆاكتسيناتسييا جىنىستىق قاتىناس باستالماس بۇرىن ۆيرۋس جۇقتىرۋ مٷمكٸندٸگٸن شەكتەپ, اۋرۋدىڭ دامۋ قاۋپٸن تٶمەندەتەدٸ. سوندىقتان قىز بالالاردى ۆاكتسيناتسييالاۋ ٶتە ماڭىزدى.
قازاقستاندا ۆاكتسيناتسييا ٷشٸن اقش-تىڭ «مەرك شارپ ي دوۋم» كومپانيياسىنىڭ 4 ۆالەنتتٸ «گارداسيل» ۆاكتسيناسى قولدانىلۋدا. بۇل ۆاكتسيان اپۆ-نىڭ ەڭ قاۋٸپتٸ 4 تٷرٸنەن (6, 11, 16, 18) قورعايدى. دەرٸگەرلەردٸڭ ايتۋىنشا, بۇل جوعارى ونكوگەندٸ اپۆ تٷرلەرٸمەن بايلانىستى جاتىر موينى وبىرىنىڭ دامۋ قاۋپٸن ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وسى رەتەت ۆاكتسينا قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ تاپسىرىسى بويىنشا دايىندالعانىن ەسكەرتەمٸز.
اپۆ-عا قارسى ۆاكتسيناتسييا قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەلدٸڭ 9 ٶڭٸرٸندە – قاراعاندى, اقمولا, شىعىس قازاقستان, باتىس قازاقستان, پاۆلودار, جەتٸسۋ, تٷركٸستان, ۇلىتاۋ وبلىستارىندا جەنە استانا قالاسىندا جٷرگٸزٸلۋدە. الداعى ۋاقىتتا قالعان ٶڭٸرلەردە ۆاكتسيناتسييا باستالادى دەپ جوسپارلانۋدا.
جاقىندا ورتالىق كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸندە ٶتكەن بريفينگتە مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ونكولوگ ديليارا قايداروۆا جاتىر موينى وبىرىنىڭ جاسارىپ بارا جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. قازٸر بۇل اۋرۋ 30 جاسقا تولماعان ەيەلدەردە دە كەزدەسەدٸ, ال ٶلٸم-جٸتٸم دەڭگەيٸ جوعارى كٷيٸندە قالىپ وتىر ەكەن. وسىعان بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ قوسىمشا ۆاكتسينا دوزالارىن ساتىپ الۋ تۋرالى امەريكاندىق فارماتسەۆتيكالىق كومپانييامەن كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزگەن.
