استاناداعى ۇلتتىق اكادەمييالىق كٸتاپحانادا قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرٸ, حالىق جازۋشىسى ەبٸش كەكٸلبايۇلىنىڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان «ەبٸش ەلەمٸ» جۋرنالىنىڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ. وعان ەلوردالىق زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ مەن كٶرنەكتٸ قالامگەردٸڭ تۋعان ەلٸنەن كەلگەن بٸر توپ ازاماتتار قاتىستى.
ۇلى دالانىڭ ۇلى پەرزەنتٸ اتانعان دارابوز تۇلعانىڭ دٷنيەدەن وزعانىنا دا جىل اينالىپ بارادى. الايدا كٷندەر ٶتكەن سايىن كەشە عانا ارامىزدا تٸرٸ جٷرگەن الىپ ابىزدىڭ بەينەسٸ مەن ايتقان سٶزدەرٸن ساعىنا تٷسكەندەيمٸز. ول ٶمٸردەن ٶتكەندە, قازاق دالاسى قوبىزداي كٷڭٸرەنٸپ, بيٸك بەيتەرەكتەي تەڭسەلٸپ كەتكەن ەدٸ. سودان-اق بٸر عاسىردا سيرەك تۋاتىن ساڭلاق تالانتتىڭ قادٸرٸنٸڭ قانداي قىمبات ەكەندٸگٸن تٷيسٸنۋگە بولادى.
يگٸلٸكتٸ شارادا الدىمەن ەبٸش اعامىزدىڭ كٶزٸ تٸرٸسٸندە تٷسٸرٸلگەن دەرەكتٸ فيلمنەن ٷزٸندٸ كٶرسەتٸلدٸ. وندا جازۋشى ٶزٸنٸڭ تۋعان ەلٸ – ماڭعىستاۋعا بارىپ, كٸر جۋىپ, كٸندٸك قانى تامعان جەرٸ تۋرالى تولعانادى. تولقىنداي ساپىرىلىسىپ جاتقان ٶمٸر جايىندا, قىم-قيعاش تٸرشٸلٸك تۋرالى پاراساتتى پايىمدار ايتادى. ەلٸمٸز ازاتتىق العان شاقتا ەلباسىمەن بٸرگە اتقا مٸنٸپ, تەۋەلسٸز مەملەكەتتٸڭ ٸرگەتاسىن قالاۋداعى تاريحي وقيعالار جايىندا ورالىمدى ويلارىن جەتكٸزەدٸ. فيلمدٸ كٶرٸپ وتىرىپ, بٸز مۇحتار ەۋەزوۆتٸ كٶرمەسەك تە, سونىڭ بٸردەن-بٸر ٸزگٸ جولىن جالعاعان ەبٸش كەكٸلباەۆتى كٶزٸمٸزبەن كٶرٸپ, سٶزٸن تىڭداعانىمىزعا ٶز ويىمىزبەن ٸشتەي بولسا دا تەۋبە دەدٸك.
تاعىلىمعا تولى جيىندا ماڭعىستاۋ وبلىستىق مەسليحاتىنىڭ حاتشىسى بەكمۇرات جٷسٸپوۆ سٶز الىپ, ەدەبي كەشتٸڭ ماڭىزىنا توقتالدى. ول ماڭعىستاۋدا ەبٸش كەكٸلبايۇلى اتىنداعى رۋحانييات ورتالىعىن سالۋ قولعا الىنعاندىعىن جەتكٸزدٸ. «ەبٸش ەلەمٸ» جۋرنالى دا سول ٸزگٸ ٸستٸڭ بٸر جالعاسى ەكەندٸگٸن ايتتى. ودان كەيٸن بەلگٸلٸ قوعام قايراتكەرٸ, عالىم مىرزاتاي جولداسبەكوۆ كەمەل سۋرەتكەردٸڭ ازاماتتىق قىرى مەن جازۋشىلىق قاسيەتتەرٸ جايىندا كەڭٸرەك سٶز قوزعادى. «مەن ٶمٸردە بەس الىپتى كٶردٸم. ولار: دٸنمۇحاممەد قوناەۆ, قانىش سەتباەۆ, مۇحتار ەۋەزوۆ, ەلكەي مارعۇلان جەنە ەبٸش كەكٸلباەۆ. ٶتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا ەل الدىندا «ماڭعىستاۋ – ەۋليەلەر مەكەنٸ, بۇل تٷبەكتٸ 362 ەۋليە مەكەن ەتكەن, سولاردىڭ ارامىزدا تٸرٸ جٷرگەن 363-شٸسٸ ەبٸش كەكٸلباەۆ» دەگەن ەدٸم. بۇل سٶز كەزٸندە «قازاق ەدەبيەتٸ» گازەتٸندە جارييالاندى. مەن بۇل پٸكٸردەن بٷگٸن دە اينىعانىم جوق» دەپ تەرەڭنەن تەبٸرەندٸ. كٶرنەكتٸ قالامگەر ەكٸم تارازي جازۋشىنىڭ ەپ دەگەننەن ەدەبيەتكە اقىن بولىپ كەلگەندٸگٸن, ونىڭ پروزالىق شىعارمالارى دا اقىندىق قۋاتتىڭ لەبٸمەن جازىلعاندىعىن باياندادى. ال تالانتتى اقىن وڭايگٷل تۇرجان بولسا «بٸر قاراعاندا ەبٸش كەكٸلبايۇلىن جۇرتشىلىققا تانىستىرۋ ارتىق. ال بٸر قاراعاندا, ەبٸش كەكٸلبايۇلىن جۇرتشىلىققا تانىستىرۋ قاجەت. ٶيتكەنٸ ول ٶز زامانىنا نەمەسە بٸر ۇلتتىڭ عانا اياسىنا سىيمايدى. قالامگەردٸڭ شىعارمالارى بٸزدٸڭ جەر بەتٸندەگٸ كٷندەلٸكتٸ تٸرشٸلٸگٸمٸزبەن ٷندەسٸپ جاتقانىمەن, ونىڭ جۇمباق ەلەمٸن تٷسٸنۋ وڭاي ەمەس» دەپ تەرەڭنەن تولعادى. ماڭعىستاۋدان ەدەيٸ ات تەرلەتٸپ كەلگەن دارىندى اقىن سۆەتقالي نۇرجان ەبٸش اعا تۋرالى ساليقالى ەڭگٸمە ٶربٸتٸپ, اسىل ازامات ٶمٸردەن ٶتكەندە ارناعان ازالى ٶلەڭٸن وقىدى. جامپوز جازۋشىعا ارنالعان جاڭا جۋرنالدىڭ تۇساۋىن مىرزاتاي جولداسبەكوۆ پەن قالامگەردٸڭ جارى كلارا جۇمابايقىزى كەستٸ. ودان كەيٸن كلارا اپامىز وسى ٸزگٸلٸكتٸ ٸسكە مۇرىندىق بولعان ازاماتتارعا العىسىن بٸلدٸردٸ. ارداقتى تۇلعا تۋرالى جىپ-جىلى ەستەلٸكتەر ايتتى.
شارا بارىسىندا دارىندى كٷيشٸ سەرجان شەكٸرات پەن جىرشى اماندىق كٶمەكوۆ ٶنەر كٶرسەتٸپ, ماڭعىستاۋ وبلىستىق كٸتاپحاناسى مەن وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۋزەيٸنٸڭ «ۇلى دالا ابىزى» اتتى كٶرمەسٸ ۇيىمداستىرىلدى.
سونداي-اق, سول كٷنٸ ەلورداداعى م.گوركيي اتىنداعى اكادەمييالىق ورىس تەاترىندا ن.جانتٶرين اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مۋزىكا دراما تەاترى ەبٸش كەكٸلبايۇلىنىڭ «شىڭىراۋ» پوۆەسٸنٸڭ جەلٸسٸمەن جازىلعان سپەكتاكلدٸ جۇرتشىلىققا ۇسىندى.
دەرەككٶز: "استانا اقشامى"
ازامات ەسەنجول
