Freedom Inside '26

«اباي ەلەمٸ» جوباسى ۇمىت بولعان ەسٸمدەردٸ ەلمەن قاۋىشتىردى

«اباي ەلەمٸ» جوباسى ۇمىت بولعان ەسٸمدەردٸ ەلمەن قاۋىشتىردى
شىعىس قازاقستان وبلىسى ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆتٸڭ باستاماسىمەن 2018 جىلدان بەرٸ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا «اباي ەلەمٸ» جوباسى نەتيجەلٸ جٷزەگە اسىرىلىپ كەلەدٸ. ەدەبيەتتە ٶزٸندٸك قولتاڭباسى بار ۇمىت بولعان ەسٸمدەردٸڭ ۇلى ەڭبەكتەرٸ باسپا بەتٸنە شىعارىلىپ, وقىرمان قاۋىمعا جول تارتۋدا. وتىزعا جۋىق شىعىسقازاقستاندىق اۆتورلاردىڭ ەڭبەكتەرٸ قايتا باسىلىپ, مىڭداعان تيراجبەن تولىقتى.

كٸتاپتار توپتاماسىنىڭ العاشقى باسىلىمىندا ۇلى اباي, كەمەڭگەر شەكەرٸم, دانا مۇحتار, فەدور دوستوەۆسكييدٸڭ بۇرىن-سوڭدى جارييالانباعان شىعارمالارى جارىق كٶردٸ.

بۇدان باسقا, جيناققا «امرە ۆ پاريجە» ەستەلٸك كٸتابى, تٶلەۋ كٶبدٸكوۆتىڭ «اتاندىم ٶز تۇسىمدا اقىن تٶلەۋ», مارات قابانباەۆتىڭ «تۋعان جەردٸڭ تٶرت مەزگٸلٸ», اناتوليي يۆانوۆتىڭ «تەني يسچەزايۋت ۆ پولدەن», مەدەۋ سەرسەكەنٸڭ «جارىلىس» جەنە «كٶمبە», بوريس ششەرباكوۆتىڭ «شىعارمالارى» ەندٸ.


بۇل تٸزٸمدە فەدور دوستوەۆسكييدٸڭ بولۋى تاريحي قۇبىلىس. جازۋشى كٶپ جىلدارى سەمەي قالاسىندا دوسى شوقان ۋەليحانوۆپەن بٸرگە ەڭبەك ەتٸپ, كٶپتەگەن شىعارمالارى وسى قالا تۋرالى جارىق كٶرگەن بولاتىن. سەمەيگە قاتىستى جازبالارى ورىس تٸلٸندە بٸر كٸتاپ بولىپ باسىلدى.

مەدەۋ سەرسەكە سيياقتى تانىمال جازۋشىلار باستاعان رەداكتسييا القاسى تەك تانىمال تۇلعالاردىڭ ەڭبەكتەرٸن عانا ەمەس, جاس جازۋشىلاردىڭ, جۋرناليستەر مەن دراماتۋرگتەردٸڭ ەڭبەكتەرٸن جيناقتاپ, جارىققا شىعاردى.

مەرەي قارتتىڭ  «قاراشىقتاعى قۇبىلىستار», ا.مەششەرياكوۆتىڭ «ۆ وتراجەنيياح», ب.يگٸلٸك پەن ق. دٷرگٸنبايۇلىنىڭ «شىعارمالارى»  جەنە شىعىس ٶڭٸرٸنٸڭ 38 جاس اقىنىنىڭ شىعارمالارى قامتىلعان «جاستىقتىڭ وتى جالىنداپ...», «بەگ ۆرەمەن…» اتتى جىر جيناعى قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە جارىق كٶردٸ.

جالپى, ٶڭٸردە مۇنداي كٶلەمدە كٸتاپتاردى قايتا باسىپ شىعارۋ ٸسٸ سوڭعى ون جىلدا بولعان ەمەس. جوبانىڭ جٷزەگە اسىرىلۋىنا ۇيىتقى بولعان دانيال احمەتوۆتٸڭ ٶزٸ ايتىپ ٶتكەندەي, بۇل جوبانىڭ تەربيەلٸك, تاعىلىمدىق مەنٸ مەن مازمۇنى جوعارى.

– شىعىس قازاقستاننىڭ ەدەبي مۇراسىن جاس ۇرپاق, كٶزٸ قاراقتى وقىرمانعا جەتكٸزۋ ٷشٸن, ارنايى كٸتاپتار توپتاماسىن شىعارۋدى قولعا الدىق. اباي – ەلٸمٸزدٸ جەتٸ قاراڭعى تٷندە اداستىرمايتىن تەمٸر قازىق! سول سەبەپتٸ, جوبانىڭ «اباي ەلەمٸ» اتانۋى, ابايدان باستالۋى ورىندى شەشٸم, زاڭدى قۇبىلىس, – دەدٸ وبلىس باسشىسى جوبانىڭ سەمەي قالاسىندا ٶتكەن تۇساۋكەسەرٸ بارىسىندا.


جوبا اياسىندا جارىق كٶرگەن كٸتاپتار سەريياسى رەسپۋبليكالىق جەنە حالىقارالىق كٸتاپ كٶرمەلەرٸنە قاتىسىپ, مىڭداعان وقىرماننىڭ جوعارى قىزۋعىشىلىعىن تانىتىپ كەلەدٸ.

نۇر-سۇلتان قالاسىندا ٶتكەن «EurasianBookFair – 2019» IV-ەۋرازييالىق حالىقارالىق كٸتاپ كٶرمە-جەرمەڭكەسٸنە «اباي ەلەمٸ» ەدەبي ەكسپوزيياتسيياسىمەن قاتىسىپ, 5000-عا جۋىق  شارا قوناقتارىنا تانىستىرىلدى.

بارناۋل قالاسىندا ٶتكەن «ورتالىق ازييانىڭ عىلىمي, بٸلٸم بەرۋ جەنە مەدەني كەڭٸستٸگٸندە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ: تەجٸريبە مەن وزىق تەجٸريبەلەر» اتتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 7 ۋنيۆەرسيتەتٸ, قىرعىزستان مەن تەجٸكستان ۋنيۆەرسيتەتتەرٸ قاتىسقان ستراتەگييالىق سەسسيياعا قاتىسىپ, «اباي ەلەمٸ» كٸتاپتار توپتاماسى قاتىسۋشىلار نازارىنا ۇسىنىلدى.

بيىل حاكٸم ابايدىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولۋى قارساڭىندا «اباي ەلەمٸ» كٸتاپتار توپتاماسى بويىنشا جوسپارلانعان كٸتاپتار تامىز ايىندا جارىق كٶرەتٸن بولادى. جارىققا شىققان كٸتاپتار توپتاماسى وبلىستىڭ 304 كٸتاپحاناسىنا تاراتىلادى. كٸتاپتارعا بٷكٸل قازاقستاندىق وقىرمان قاۋىمنىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا شىعارمالاردىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسى ەلٸمٸزدٸڭ ۇلتتىق ەلەكتروندى كٸتاپحاناسىنىڭ قورىنا ورنالاستىرىلادى.

5 تومدىق «ابايتانۋ» تاڭدامالى شىعارمالار جيناعى مەن 4 تومدىق «اباي جەنە اقىن شەكٸرتتەر مۇراسى» جيناعىنا ەنەتٸن عىلىمي ەڭبەكتەردٸ زەرتتەپ, باسپاعا دايىنداعان ابايتانۋشىلارمەن, «رۋح سۇلتاندارى» كٸتابىنىڭ اۆتورى جازۋشى تۇرسىن جۇرتبايمەن, «قۇنانباي قاجى» كٸتابىنىڭ اۆتورى بەيبٸت ساپارەلٸمەن, «قۇنانباي» جيناعىن قۇراستىرۋشى ەسەت مىرزاقاسىممەن ونلاين كەزدەسۋلەر ٶتكٸزۋ جوسپارى بار. «رۋحاني جاڭعىرۋ» ٶڭٸرلٸك ورتالىعىنىڭ مەلٸمدەۋٸنشە, بۇل وقىرماندار مەن اۆتورلار اراسىنداعى ساباقتاستىقتى نىعايتىپ, مازمۇنى مەن ماقساتىن تٷسٸنۋگە بٸردەن جول سٸلتەيدٸ.

«اباي ەلەمٸ» كٸتاپتار توپتاماسى بويىنشا  جارىق كٶرەتٸن ابايدىڭ مول مۇراسى, ابايتانۋشىلاردىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرٸ, ابايدىڭ الدىن كٶرگەن اقىن شٸكٸرتتەرٸ مەن ۇرپاقتارىنىڭ جەنە ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبٸنەن نەر العان اقىنداردىڭ شىعارمالارى, سونداي-اق, حاكٸم جايىندا قالام تارتقان جازۋشىلاردىڭ  ەڭبەكتەرٸنٸڭ وقىرمان قاۋىم ٷشٸن ماڭىزى زور بولماق.