ٷش اي بۇرىن سالتاناتتى تٷردە اشىلىپ, ۇلتتىق بٸلٸم مەن رۋحانيياتتىڭ جاڭا ورتالىعى رەتٸندە دەرٸپتەلگەن اباي ۇلتتىق مەكتەبٸنٸڭ بٷگٸنگٸ جاعدايى كٶڭٸل كٶنشٸتپەيدٸ. قۇرىلىسىنا 10 ميلليارد تەڭگەدەن استام مەملەكەت قارجىسى جۇمسالعان كامپۋستا اراعا ۇزاق ۋاقىت سالماي بٸرقاتار تٷيتكٸلدٸڭ بەتٸ اشىلعان. مەكتەپ پەن ينتەرنات ىستىق سۋمەن تولىق قامتاماسىز ەتٸلمەگەن, اسحانا جابدىقتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ ٸستەن شىققان. سۋارۋ جٷيەسٸ جۇمىس ٸستەمەگەندٸكتەن جاڭادان وتىرعىزىلعان اعاشتاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ قۋراپ قالعان. جاتاقحانا قۇرىلىسى ەلٸ اياقتالماعان, نەگٸزگٸ عيمارات تا مەردٸگەردەن تولىق قابىلدانباعان.
بۇعان قوسا, جاڭا وقۋ جىلى باستالعانعا دەيٸن مەكتەپ ديرەكتورى مەن ونىڭ تٶرت ورىنباسارى دا تاعايىندالماعان. الدىن الا دايىندالعان ساباق كەستەسٸ دە جوق. وقۋشى قابىلداۋ جۇمىسى ۋاقىتىندا ۇيىمداستىرىلماعاندىقتان, كەي سىنىپتار تولىق جاساقتالماي قالعان. ەندٸ اتالعان ولقىلىق مۇعالٸمدەردٸڭ وقۋ جٷكتەمەسٸ مەن ەڭبەكاقىسىنىڭ قىسقارۋىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنە تٸكەلەي باعىناتىن, ەلدەگٸ ۇلتتىق مەرتەبەسٸ بار بٸرەگەي بٸلٸم ورداسىنىڭ از عانا ۋاقىت ٸشٸندە وسىنداي جاعدايعا تاپ بولۋىنا كٸم جاۋاپتى? ميللياردتاعان تەڭگەگە زەۋلٸم عيمارات سالعان مينيسترلٸك ونىڭ ٸشٸندەگٸ جۇمىستى نەگە جٷيەلٸ ۇيىمداستىرا الماي وتىر? Dalanews.kz رەداكتسيياسى اباي ۇلتتىق مەكتەبٸندەگٸ جاعدايدىڭ مەن-جايىنا ٷڭٸلٸپ, جاۋاپتى مەكەمەلەردٸڭ نازارىنان تىس قالعان مەسەلەلەردٸ سارالادى.
ۇلتتىق مەكتەپ جاڭا وقۋ جىلىن ديرەكتورسىز باستادى
اباي ۇلتتىق مەكتەبٸندە 7 شٸلدەدەن بەرٸ ديرەكتور جوق, ونىڭ تٶرت ورىنباسارىنىڭ ورنى دا بوس تۇر. قازٸر باسشىلىق مٸندەتٸ ينتەرنات مەڭگەرۋشٸسٸنە ۋاقىتشا جٷكتەلگەن. جاۋاپتى تاراپ جاڭا ديرەكتوردى تاڭداۋ كونكۋرسى زاڭناماداعى ٶزگەرٸستەرگە بايلانىستى جارييالانباعانىن ايتادى, الايدا ونىڭ قاشان ٶتەتٸنٸ بەلگٸسٸز. كەيٸنگٸ تٶرت جىلدا مەكتەپ ديرەكتورى تٶرت رەت اۋىسقان, بۇل كادر تۇراقسىزدىعىن كٶرسەتەدٸ. مەكتەپ باسشىلىعىنا مينيسترلٸككە جاقىن ادام تاعايىندالۋى مٷمكٸن دەگەن دە ەڭگٸمە بار, بٸراق بۇل اقپارات رەسمي راستالماعان. سوندىقتان مينيسترلٸك ديرەكتوردى تاڭداۋ پروتسەسٸن اشىق ٶتكٸزٸپ, قوعامعا ناقتى تٷسٸنٸكتەمە بەرۋگە تيٸس.
ساباق كەستەسٸ 1 قىركٷيەكتە جاسالعان
باسشىلىقتاعى بوس ورىندار وقۋ پروتسەسٸنە دە ەسەر ەتكەن. جاڭا وقۋ جىلى باستالعاندا مەكتەپتٸڭ ساباق كەستەسٸ دايىن بولماعان.
مۇعالٸمدەردٸڭ وقۋ جوسپارلارى دا ۋاقىتىندا بەكٸتٸلمەگەن. سونداي-اق قابىلدانعان بالالاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ مەكتەپكە كەلمەي, كەي وقۋشىلار باسقا بٸلٸم وردالارىنا اۋىسقان. الايدا ولاردىڭ ورنىنا رەزەرۆتەگٸ ٷمٸتكەرلەردٸ قابىلداۋ ٷشٸن قوسىمشا كونكۋرس دەر كەزٸندە ٶتكٸزٸلمەگەن. سالدارىنان كەي سىنىپتاردا بالا سانى ازايعان.
ۇيىمداستىرۋداعى قاتەلٸكتٸڭ زاردابىن مۇعالٸمدەر تارتۋى مٷمكٸن
وقۋشى سانى از بولسا, مۇعالٸمدەرگە بەرٸلەتٸن ساباق ساعاتى دا قىسقارادى. ال وقۋ جٷكتەمەسٸ تولىق بولماسا, زاڭ بويىنشا پەداگوگكە تولىق جالاقى تٶلەنبەيدٸ. وقۋشى قابىلداۋ مەن قوسىمشا كونكۋرس ٶتكٸزۋ مۇعالٸمدەردٸڭ مٸندەتٸنە كٸرمەيدٸ. سوعان قاراماستان, ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنىڭ ۋاقىتىندا جٷرگٸزٸلمەۋٸنەن ەڭ الدىمەن ۇستازدار زارداپ شەكپەك. ەگەر بۇل مەسەلە دەر كەزٸندە شەشٸلمەسە, ساعاتى مەن تابىسى ازايعان تەجٸريبەلٸ پەداگوگتەر باسقا مەكتەپتەرگە كەتۋٸ مٷمكٸن.
ينتەرناتتاعى بالالاردى كٸم قاداعالايدى?
اباي ۇلتتىق مەكتەبٸ ينتەرنات ٷلگٸسٸندە جۇمىس ٸستەيدٸ. مۇندا بالالار تەك بٸلٸم الىپ قويماي, تۇراقتى تۇرادى. سوندىقتان ولاردىڭ ساباقتان كەيٸنگٸ تەربيەسٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ تولىق قامتاماسىز ەتٸلۋٸ قاجەت.
جاتاقحانا قۇرىلىسى دا اياقتالماعان. سونىڭ سالدارىنان قىز وقۋشىلار مەن ەر مۇعالٸمدەر بٸر عيماراتتا تۇرىپ جاتقانى ايتىلادى. مينيسترلٸك جاڭا جاتاقحانا اشىلعانعا دەيٸن بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن تيٸستٸ جاعدايدا تۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مٸندەتتٸ.
ون ميلليارد تەڭگە جۇمسالعان عيماراتتا ىستىق سۋ جوق
اباي ۇلتتىق مەكتەبٸنٸڭ 900 وقۋشىعا ارنالعان جاڭا كامپۋسى 18 مامىردا سالتاناتتى تٷردە اشىلدى. وعان وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ جۇلدىز سٷلەيمەنوۆانىڭ ٶزٸ قاتىستى. قۇرىلىسىنا مەملەكەت بيۋدجەتٸنەن 10 ميلليارد 421 ميلليون تەڭگە بٶلٸنگەن.
اشىلۋ رەسٸمٸندە زاماناۋي كابينەتتەر, زەرتحانالار, كٸتاپحانا, سپورت كەشەنٸ مەن ينتەرنات تۋرالى كٶپ ايتىلدى. الايدا قازٸرگٸ تاڭدا مەكتەپ پەن جاتاقحاناداعى ىستىق سۋ مەسەلەسٸ ەلٸ تولىق شەشٸلمەگەن. قويىلعان بويلەرلەردٸڭ قۋاتى وقۋشىلار مەن قىزمەتكەرلەردٸڭ قاجەتتٸلٸگٸنە جەتپەۋٸ مٷمكٸن. اسحاناداعى تەحنولوگييالىق جابدىقتاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ دە ٸستەن شىققان.
جاڭا نىساننىڭ مەردٸگەردەن تولىق قابىلدانباعانى تۋرالى مەلٸمەت بار. قابىلداۋ جەنە تاپسىرۋ قۇجاتتارى رەتتەلمەگەن. قۇرىلىس اقاۋلارىنىڭ تولىق تٸزٸمٸ جاسالىپ, ولاردى تٷزەتۋدٸڭ ناقتى مەرزٸمٸ بەكٸتٸلمەگەن.
ەگەر مەكتەپ تولىق قابىلدانباعان بولسا, وندا ونى اشۋعا جەنە بالالاردى كٸرگٸزۋگە كٸم رۇقسات بەردٸ? مەردٸگەردٸڭ مٸندەتتەمەلەرٸن كٸم باقىلاپ وتىر? اقاۋلار قاشان جويىلادى?
مەملەكەت ميللياردتاعان تەڭگە تٶلەگەن سوڭ ساپالى ەرٸ تولىق اياقتالعان نىساندى تالاپ ەتۋگە قۇقىلى. ال مينيسترلٸك سول تالاپتىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مٸندەتتٸ.
قۋراعان اعاشتار مەن جىرتىق تۋ
جاڭا مەكتەپ اۋماعىنا سۋارۋ جٷيەسٸ ورناتىلعان. بٸراق وعان سۋ بەرٸلمەگەن. نەتيجەسٸندە جاڭادان وتىرعىزىلعان اعاشتاردىڭ شامامەن 80 پايىزى قۋراپ قالعان.
ٶكٸنٸشتٸسٸ, مەملەكەت قارجىسىنا ساتىپ الىنعكن ەر كٶشەت ٷشٸن قاراجات تٶلەندٸ. جۇمىس ٸستەمەيتٸن سۋارۋ جٷيەسٸنە دە بيۋدجەتتەن اقشا جۇمسالدى. ەندەشە كەلتٸرٸلگەن شىعىندى كٸم ٶتەيدٸ?
مەكتەپتەگٸ مەملەكەتتٸك تۋدىڭ بٸر ايعا جۋىق جىرتىق كٷيدە تۇرعانى تۋرالى دا اقپارات بار. ابايدىڭ اتىن يەلەنگەن ۇلتتىق مەكتەپتە مەملەكەتتٸك رەمٸزدٸڭ وسىنداي كٷيگە تٷسۋٸ جاۋاپسىزدىقتىڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ.
باسشىلىقتىڭ بولماۋى 1 قىركٷيەك شاراسىنان دا بايقالعان. جاۋاپتى ۇيىمداستىرۋشى تابىلماعاندىقتان, وقۋ جىلىنىڭ اشىلۋى تيٸستٸ دەڭگەيدە ٶتپەگەن, دەستٷرلٸ قوناقتار شاقىرىلماعان.
مەسەلە سالتاناتتى جيىننىڭ سەنٸندە ەمەس. مەسەلە ۇلتتىق مەكتەپتە قاراپايىم ۇيىمداستىرۋ جۇمىسىن قولعا الاتىن تۇراقتى باسشىلىقتىڭ جوقتىعىندا.
10,8 ميلليارد تەڭگەنٸڭ داۋى
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ ٸشكٸ اۋديت دەپارتامەنتٸ اباي ۇلتتىق مەكتەبٸنٸڭ 2023 جىلعى 1 قاڭتار مەن 2025 جىلعى 31 جەلتوقسان ارالىعىنداعى قىزمەتٸن تەكسەردٸ. رەسمي قورىتىندىدا جالپى سوماسى 10,8 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن بۇزۋشىلىق انىقتالعانى حابارلاندى.
ونىڭ 10,4 ميلليارد تەڭگەسٸ قارجىلىق بۇزۋشىلىق رەتٸندە كٶرسەتٸلگەن.
الايدا مينيسترلٸكتٸڭ رەسمي مەلٸمەتٸنە قاراعاندا, 10,2 ميلليون تەڭگە بيۋدجەتكە قايتارىلۋعا تيٸس. ال 10,4 ميلليارد تەڭگە قۇجاتتار مەن بۋحگالتەرلٸك ەسەپتٸ رەتتەۋ ارقىلى قالپىنا كەلتٸرٸلۋٸ كەرەك. اۋديت بارىسىندا 2,8 ميلليون تەڭگە بيۋدجەتكە قايتارىلىپ, 16,3 ميلليون تەڭگەنٸڭ نەگٸزگٸ قۇرالدارى مەكتەپ بالانسىنا الىنعان.
مەكتەپ تٷلەكتەرٸنٸڭ بٸرٸ بۇل سومانىڭ قوعامعا تٷسٸندٸرٸلۋ تەسٸلٸمەن كەلٸسپەيدٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, جاڭا كامپۋستاعى مەكتەپ بالانسىنا تولىق ٶتكٸزٸلٸپ ٷلگەرمەگەن مٷلٸك تە بۇزۋشىلىق رەتٸندە كٶرسەتٸلگەن. سونىڭ سالدارىنان ۇلتتىق مەكتەپتٸڭ ميللياردتاعان تەڭگەنٸ تالان-تاراجعا سالعانى تۋرالى پٸكٸر تاراعان.
ەگەر قارجى ۇرلانباي, مٷلٸك ۋاقىتىندا بالانسقا الىنباعان بولسا, مينيسترلٸك مۇنى انىق جەنە اشىق تٷسٸندٸرۋگە تيٸس. ال ناقتى شىعىن مەن تالان-تاراج بەلگٸلەرٸ بولسا, وعان جاۋاپتى ادامداردىڭ اتى اتالىپ, ماتەريالدار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بەرٸلۋٸ كەرەك.
سونىمەن بٸرگە "ٶرلەۋدەن" قالعان 300 ميلليون تەڭگە گرانتتىڭ قايدا جەنە قانداي ماقساتقا جۇمسالاتىنى دا بەلگٸسٸز. مينيسترلٸك بۇل قاراجاتتىڭ تاعدىرىنا قاتىستى ناقتى ەسەپ ۇسىنۋعا تيٸس.
مينيسترلٸك جاۋاپكەرشٸلٸكتەن قاشپاۋى كەرەك
اباي ۇلتتىق مەكتەبٸندەگٸ مەسەلەلەردٸ بٸر عانا ۋاقىتشا باسشىنىڭ موينىنا ارتىپ قويۋ ەدٸلەتسٸز. مەكتەپ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنە تٸكەلەي باعىنادى. دەمەك, مەكەمەدەگٸ باسقارۋ, كادر, وقۋ, قارجى جەنە شارۋاشىلىق مەسەلەلەرٸنە مينيسترلٸك تە تٸكەلەي جاۋاپتى.
جۇلدىز سٷلەيمەنوۆا 18 مامىردا جاڭا كامپۋستىڭ اشىلۋىنا بارىپ, لەنتاسىن قيدى. ەندٸ سول مەكتەپتٸڭ ەسٸگٸن سالتاناتسىز اشىپ, قازٸرگٸ جاعدايىن ٶز كٶزٸمەن كٶرۋگە تيٸس.
مينيستر مەكتەپكە تۇراقتى ديرەكتور مەن ورىنباسارلاردىڭ قاشان تاعايىندالاتىنىن تٷسٸندٸرۋٸ قاجەت. ساباق كەستەسٸنٸڭ نەگە ۋاقىتىندا دايىندالماعانىنا, قوسىمشا قابىلداۋدىڭ نە سەبەپتٸ كەشٸككەنٸنە, مۇعالٸمدەردٸڭ جٷكتەمەسٸ قالاي تولىقتىرىلاتىنىنا جاۋاپ بەرۋٸ كەرەك.
جاتاقحاناداعى قاۋٸپسٸزدٸك, تەربيەشٸ تاپشىلىعى, ىستىق سۋ, ٸستەن شىققان اسحانا جابدىقتارى, قۋراعان اعاشتار جەنە اياقتالماعان قۇرىلىس جۇمىستارى بويىنشا دا ناقتى مەرزٸمٸ كٶرسەتٸلگەن جوسپار جارييالانۋعا تيٸس.
ۇلتتىق مەكتەپكە تەك اشىلۋ سالتاناتىندا بارىپ, مٸنبەردەن ەدەمٸ سٶز ايتۋ جەتكٸلٸكسٸز. ونىڭ كٷندەلٸكتٸ جۇمىسىنا دا جاۋاپ بەرۋ كەرەك.
اباي مەكتەبٸ كادرلىق ەكسپەريمەنت الاڭى ەمەس
بۇل بٸلٸم ورداسىنان ەلگە بەلگٸلٸ مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرلەرٸ, ٶنەر مەن مەدەنيەت ٶكٸلدەرٸ تٷلەپ ۇشتى. مەۋلەن ەشٸمباەۆ, دارحان قىدىرەلٸ, ايدوس ٷكٸباي, دۋلات تاستەكەي, كەڭەس دٷيسەكەەۆ سىندى ازاماتتار وسى قاراشاڭىراقتا بٸلٸم الدى.
سوندىقتان اباي ۇلتتىق مەكتەبٸنٸڭ تاعدىرىن كەزەكتٸ ەكٸمشٸلٸك مەسەلە رەتٸندە قاراۋعا بولمايدى.
مەكتەپكە 10 ميلليارد تەڭگەلٸك عيمارات سالىپ بەرۋ جەتكٸلٸكسٸز. ونى باسقاراتىن بٸلٸكتٸ مامان, ساباق بەرەتٸن تۇراقتى ۇستاز, بالاعا قارايتىن تەربيەشٸ جەنە ساپالى جۇمىس ٸستەيتٸن ينفراقۇرىلىم قاجەت. بۇلار بولماسا, زەۋلٸم عيماراتتىڭ ٶزٸ ۇلتتىق مەكتەپتٸ قۇتقارا المايدى.
