Qazaqstan jol salasynda mańyzdy tsifrlyq ózgeris bastaldy. Eldegi avtomobil joldaryna qatysty aqparatty bir jerge jinaqtaityn E-Joldar biryńǵai tsifrlyq ekojúiesi qalyptasyp keledi. Onyń ereksheligi – kez kelgen jol týraly derekti jeke-jeke júielerden izdemei, naqty jol nemese jol ýchaskesiniń ainalasyna toptastyrý, dep habarlaidy dalanews.kz.
Bul jai ǵana jańa aqparattyq platforma emes. E-Joldar iske tolyq qosylǵan jaǵdaida, joldyń qurylysy men jóndeýinen bastap, oǵan qoldanylǵan materialdar, zerthanalyq synaqtar, tehnikalyq jaǵdaiy, jol boiyndaǵy servis nysandary jáne azamattardyń shaǵymdaryna deiingi málimetterdi bir tsifrlyq kontýrǵa biriktirýge múmkindik beredi.
Jol týraly aqparat nege shashyrańqy?
Búginde jol salasyndaǵy málimetterdiń edáýir bóligi ártúrli tsifrlyq júielerde saqtalady. Bir júiede joldyń tehnikalyq sipattamasy bolsa, ekinshisinde zerthanalyq synaqtardyń nátijesi, úshinshisinde jol qurylysyna paidalanylǵan materialdar týraly aqparat bolýy múmkin.
Máselen, belgili bir jol ýchaskesiniń sapasyna qatysty másele týyndasa, onyń tarihyn tolyq baǵalaý úshin birneshe derekkózge júginýge týra keledi.
E-Joldar-dyń negizgi ideiasy – osy aqparattardy joldyń ózine «bailaý».
Iaǵni paidalanýshy naqty bir jol ýchaskesin tańdaǵanda, onyń tehnikalyq sipattamasyn, qashan salynǵanyn nemese jóndelgenin, qandai materialdar qoldanylǵanyn, zerthanalyq baqylaýdan qalai ótkenin jáne basqa da bailanysty derekterdi bir jerden kóre alady.
Bul tásil joldy jai ǵana kartadaǵy syzyq retinde emes, óziniń tsifrlyq tarihy bar infraqurylym nysany retinde qaraýǵa jol ashady.
E-Joldar bárin almastyrmaidy
Munda mańyzdy bir jait bar. E-Joldar qoldanystaǵy salalyq tsifrlyq júielerdiń ornyn baspaidy. Onyń mindeti – olardyń arasyndaǵy aqparattyq bailanysty kúsheitip, biryńǵai integratsiialyq jáne aqparattyq-taldamalyq kontýr qalyptastyrý.
Mysaly, KazToll aqyly jol ýchaskeleri týraly aqparatty, JolBitum jáne RCMBase jol qurylysyna paidalanylatyn materialdar men olardyń óndirilgen kózderi týraly málimetterdi bailanystyrýǵa múmkindik beredi.
Al KazRoadLab zerthanalyq synaqtardyń nátijelerin joldyń tsifrlyq tarihyna engizýge jaǵdai jasaidy.
Munyń praktikalyq mańyzy zor. Sebebi jol sapasyn baǵalaý tek onyń búgingi jaǵdaiymen shektelmeýi kerek. Onyń qalai salynǵany, qandai material paidalanylǵany jáne sol materialdardyń zerthanalyq baqylaýdan qalai ótkeni de mańyzdy.
Azamattyń shaǵymy joldyń tarihyna qosylady
Tsifrlandyrýdyń taǵy bir mańyzdy baǵyty – qoǵamdyq baqylaý.
eOtinish júiesimen integratsiia arqyly azamattardyń joldarǵa qatysty ótinishteri men shaǵymdaryn naqty jol ýchaskelerine bailanystyrý kózdeledi.
Bul joldaǵy shuńqyr nemese basqa aqaý týraly shaǵymnyń jai ǵana tirkelip qoimai, sol ýchaskeniń buǵan deiingi jóndeý tarihymen jáne tehnikalyq jaǵdaiy týraly derektermen salystyrylýyna múmkindik beredi.
Mysaly, bir jol ýchaskesine birneshe ret shaǵym tústi delik. Eger ol jaqynda ǵana jóndelgen bolsa, másele buǵan deiin júrgizilgen jumystardyń sapasyn qaita qaraýdy qajet etýi múmkin.
Demek, E-Joldar qoǵamdyq baqylaýdy «shaǵym bar» degen deńgeiden «shaǵym túsken ýchaskeniń tarihy qandai?» degen deńgeige kótere alady.
Joldyń janyndaǵy ómir de tsifrlanady
E-Joldar tek asfaltpen shektelmeidi.
Sapar júiesinen alynatyn málimetter arqyly jol boiyndaǵy janarmai quiý stantsiialary, demalys oryndary, tamaqtaný oryndary, turaqtar jáne basqa da servistik nysandar týraly aqparatty da bailanystyrý josparlanǵan.
Bul ásirese uzaq saparǵa shyǵatyn júrgizýshiler úshin mańyzdy. Óitkeni avtomobil jolynyń sapasy – onyń tek jabyndysynyń jaǵdaiy emes. Jol qaýipsizdigine, jailylyǵyna jáne paidalanýshy tájiribesine jol boiyndaǵy infraqurylym da tikelei áser etedi.
Jóndeýdi aldyn ala boljaýǵa bola ma?
E-Joldar-dyń eń qyzyqty baǵyttarynyń biri – derekterdi taldaý.
RoadIQ arqyly joldyń tehnikalyq jaǵdaiy, burynǵy jóndeý jumystary jáne qozǵalys qarqyndylyǵy sekildi kórsetkishterdi paidalanyp, qai ýchaskege qashan jóndeý qajet bolýy múmkin ekenin aldyn ala boljaýǵa múmkindik týady.
Bul jerde tsifrlandyrýdyń basty artyqshylyǵy kórinedi.
Buryn jol jóndeý qajettiligi kóbine aqaý anyqtalǵannan keiin týyndasa, derekter jetkilikti bolǵan jaǵdaida júie aqaýdyń paida bolýyn kútpei, táýekeli joǵary ýchaskelerdi aldyn ala anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Iaǵni tásil «aqaýdy jóndeýden» birtindep «aqaýdyń aldyn alýǵa» qarai aýysady.
Basty másele – tsifrlandyrýdyń ózi emes, derektiń sapasy
Degenmen E-Joldar-dyń tiimdiligi onyń interfeisine nemese tehnikalyq múmkindigine ǵana bailanysty emes.
Eń mańyzdy másele – júiege túsetin derekterdiń tolyqtyǵy, ózektiligi jáne durystyǵy.
Eger joldyń jóndeý tarihy tolyq engizilmese, zerthanalyq synaqtardyń nátijeleri júiege ýaqytyly túspese nemese ártúrli aqparattyq júielerdegi derekter bir-birimen sáikes kelmese, eń zamanaýi tsifrlyq platforma da kútken nátijeni bere almaidy.
Sondyqtan E-Joldar-dy iske asyrýdyń mańyzdy sharty – tek júielerdi integratsiialaý emes, saladaǵy derektermen jumys isteý mádenietin ózgertý.
Ár jol ýchaskesiniń naqty tsifrlyq «izi» qalyptasýy kerek. Qai ýaqytta salyndy? Qashan jóndeldi? Qandai material qoldanyldy? Sapasy qalai tekserildi? Qandai aqaýlar anyqtaldy? Azamattar nege shaǵymdandy? Qaita jóndeýge qansha qarajat jumsaldy?
Osyndai suraqtardyń jaýaby bir jerde toǵyssa, jol salasyndaǵy basqarý sapasy da ózgeredi.
Joldyń búkil ómiri bir ekranda
Biryńǵai ekojúieniń túpki maqsaty – avtomobil jolynyń ómirlik tsiklin tsifrlyq túrde kórsetý.
Pasportizatsiiadan bastap qurylysqa, paidalanýǵa berýden jóndeýge, zerthanalyq baqylaýdan qoǵamdyq monitoringke deiingi aqparat bir-birimen bailanysýy tiis.
Bul bastama Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2024 jylǵy 2 qyrkúiektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda aitylǵan jol qurylysy men jóndeý jumystary týraly biryńǵai tsifrlyq platformany qalyptastyrý jáne qoǵamdyq baqylaýdy kúsheitý baǵytymen de sabaqtas.
Eger júie josparlanǵan deńgeide jumys istese, E-Joldar jol salasyndaǵy tsifrlandyrýdyń jańa kezeńine ainalýy múmkin.
Óitkeni másele endi «jol týraly aqparatty qaidan tabamyz?» degen suraqta emes.
Basty suraq – jol týraly barlyq derekti qalai bir-birimen bailanystyryp, sol derek negizinde durys sheshim qabyldaimyz?
E-Joldar-dyń negizgi qundylyǵy da osynda.
Qazaqstannyń joldary alǵash ret tek kartada ǵana emes, tsifrlyq tarihy bar nysan retinde kórine bastaidy.