Jetisý oblysynda qant qyzylshasyn jinaý jumystary bastaldy. Biyl tátti túbir 13,5 myń gektar jerge egildi, bul ótken jylǵy kórsetkishten 1,3 myń gektarǵa artyq. Boljam boiynsha, óńir sharýashylyqtary shamamen 585 myń tonna qant qyzylshasyn jinaýdy josparlap otyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń málimetinshe, ónim jinaý naýqanyna Aqsý, Sarqan, Eskeldi, Kóksý, Qaratal, Kerbulaq aýdandarynyń sharýashylyqtary kiristi. Jiyn-terin jumystaryna 115 qyzylsha jinaityn kombain jáne 52 japyraq jinaityn mashina jumyldyrylady. Qolda bar tehnika táýligine 700 gektarǵa deiin ónim jinai alady.
Ónim jinaýǵa kirisken sharýashylyqtardyń biri – Kóksý aýdanyndaǵy «Qydyráli» sharýa qojalyǵy. Mundaǵy 327 gektar aýyl sharýashylyǵy alqabynyń 160 gektaryna qant qyzylshasy egilgen. Sonymen qatar sharýashylyq dándik jáne súrlemdik júgeri, kókónis jáne jońyshqa ósiredi.
Biyl qyzylsha ósirýshiler erte pisetin «Avantaj» surpyna basymdyq bergen. Aldyn ala boljamdar boiynsha, ónimdilik gektaryna 700 tsentnerge deiin jetedi.
«Búgin qyzylsha qazýǵa kiristik. Ónim jaqsy, gektarynan shamamen 650–700 tsentnerden alamyz dep otyrmyz. Sýarmaly sý jaǵynan másele bolǵan joq, ónim jaqsy shyqty. Endi bastysy – ósirilgen ónimdi ysyrapsyz jinap, óńdeýge tapsyrsaq deimiz», - deidi «Qydyráli» sharýa qojalyǵynyń basshysy Erlan Sheńgelbaev.
Sharýashylyq qant qyzylshasyn ósirýmen shamamen 15 jyldan beri ainalysyp keledi. Fermerdiń aitýynsha, bul daqyl ósimdik sharýashylyǵyndaǵy eń tartymdy baǵyttardyń biri bolyp otyr.
«Qyzylsha – biz úshin eń tabysty daqyldardyń biri, sondyqtan osy baǵytta jumys istep kelemiz. Memleket tarapynan qoldaý bar: tyńaitqyshtar men preparattarǵa sýbsidiia qarastyrylǵan. Qant qyzylshasyn shamamen 15 jyldan beri tabysty ósirip kelemiz», - dedi sharýashylyq ókili.
«Qydyráli» sharýa qojalyǵynyń aýyl sharýashylyǵy tehnikasy jetkilikti: bes MTZ traktory, úsh astyq jinaityn jáne bir qyzylsha jinaityn kombain, tórt KamAZ, sondai-aq sepkishter men basqa da qajetti agregattar bar. Sharýalardyń aitýynsha, sońǵy eki jylda tehnikany sharýashylyqtar lizing arqyly satyp alýda, bul da sharýashylyqqa kórsetilip otyrǵan qoldaýdyń bir túri.
Jalpy biyl Kóksý aýdanynda 185 sharýa qojalyǵy qant qyzylshasyn 2,9 myń gektarǵa ekti. Bul ótken jylǵy kórsetkishten myń gektarǵa kóp. Kútiletin jalpy ónim kólemi shamamen 130 myń tonna. Jiyn-terin naýqanyna aýdanda 27 qyzylsha jinaityn kombain, 10 japyraq jinaityn mashina jáne 70–80 júk avtokóligi daiyndaldy.
«Óz tehnikasy bar sharýashylyqtar tehnikasy joq sharýalarǵa kómektesedi. Sonymen qatar eki servistik daiyndaý ortalyǵy qoldaý kórsetedi. Jumys kúshi jetkilikti, sondyqtan naýqandy óz kúshimizben ótkizemiz dep otyrmyz», - dep túsindirdi Kóksý aýdany ákiminiń orynbasary Erjan Shalqybekov.
Ónimdi óńdeýge tapsyrý isin uiymdastyrýǵa da erekshe kóńil bólingen. Bekitilgen kestege sáikes Aqsý jáne Kóksý qant zaýyttarynda qant qyzylshasyn qabyldaý 25 qyrkúiekte bastalady. Bul tártip túsetin ónim kólemin rettep, qant qyzylshasyn óńdeýge tapsyrý kezinde kezektiń paida bolý qaýpin azaitýǵa múmkindik beredi.
«Árbir sharýa qojalyǵy boiynsha gektar kólemi men ónim kólemine qarai keste jasaldy. Ónimdi tapsyrý osy kestege sáikes júzege asyrylady. Aldymen zaýyt erte pisetin «Avantaj» surpyn qabyldaidy. Kóksý qant zaýytyna ónimdi bizdiń aýdannyń, sol siiaqty Kerbulaq, Eskeldi, Qaratal aýdandarynyń jáne Taldyqorǵannyń sharýashylyqtary ákeledi. Ónim qabyldaý kezeń-kezeńimen ulǵaitylady: bastapqy kezeńde táýligine shamamen 2 myń tonna, keiin 3 myń tonnaǵa jýyq, al kásiporyn qajetti qýatyna shyqqan soń kúnine 3,5–4 myń tonnaǵa deiin qabyldaý josparlanyp otyr», - dedi E. Shalqybekov.
Jańǵyrtýdan keiin jáne óndiristik qýaty arttyrylǵan soń Kóksý qant zaýyty biylǵy maýsymda 374 myń tonna qant qyzylshasyn qabyldaýdy josparlap otyr. Al ótken jyly shamamen 250 myń tonna qabyldanǵan.
Jalpy biylǵy maýsymda Jetisý oblysynda qant qyzylshasynyń egis alqaby da, kútiletin ónim kólemi de artyp otyr. Boljamdy kórsetkishterge qol jetkizilgen jaǵdaida, óńir sharýalary ótken jylmen salystyrǵanda 86 myń tonnadan astam ónimdi artyq jinaidy.
