Sulý sózdi terip, áńgimeni qoiyrtpaqtatpai, birden keiipker týraly aitaiyq. Onyń aty – Sanjar, soiy – Taijan. Jasy 21-de. Bul bala týraly áýeli «Forbs Qazaqstannyń» bas redaktory Asqar Aýkenov óziniń «feisbýktegi» jeke paraqshasynda jazdy.
«SpaceH», «Hyperloop» degen mega jobalardy estigen bolarsyz. Bular amerikalyq kásipker, qaltasyndaǵy qarjysy milliardpen esepteletin (Forbes tizimindegi 54-orynda turǵan) Ilon Maskqa tiesili.
Al bizdiń Sanjardyń úlgi tutar tulǵasy basqa-basqa emes, tap osy Ilonnyń ózi eken.
Sanjar byldyrlaǵan bala kúninen sandarǵa áýes, esepke epti bolyp ósken eken. Tipti sol kezdiń ózinde-aq, kóshedegi kólikterdiń nómirlerin jattap alatyn kórinedi.
Al mektep tabaldyryǵyn attaǵan soń matematika men fizikaǵa yńǵailanady. Tipti 9-synypta Respýblikalyq fizika-matematika mektebine oqýǵa túsedi.
«2013 jyly Eshli Venstyń «Ilon Mask: Tesla, SpaceX jáne tańǵajaiyp bolashaq» atty kitabyn oqydym. Osydan keiin-aq, injeneriiaǵa yqylasym oiandy. Ilon Masktyń: «Árqaisymyz óz salamyz boiynsha myna álemge eshkim oilap tappaǵan jańa dúnielerdi berýimiz kerek» degen sózi qatty áser etti»
– dep eske alady danyshpan bala.
Respýblikalyq fizika-matematika mektebin «Mektep maqtanyshy» degen atpen tamamdaǵan soń, Kembridjdegi «Bellerbys» kolledjiniń «A-level» bólimine oqýǵa túsedi. 2016-2017 jyldyń «Úzdik stýdenti» atanady.
Sóitip, 2017 jyly Ulybritaniianyń eń úzdiń 10 bilim ordasynyń qataryna kiretin «Warwick» ýniversitetiniń stýdenti atanady.
Bul bilim ordasy «QS» reitingi boiynsha álemniń aldyńǵy qatarly 60 ýniversitetiniń sapyna enedi.
«Bul oqý orny dál osy mashina qurastyrý salasy boiynsha álemniń eń úzdik ýniversiteti bolyp esepteledi», – deidi Sanjar.
Ilon Masktyń «Hyperloop» jobasyna arnalǵan transporttyq kapsýla ázirleý jarysyna qatysý Sanjardyń armany bolǵan eken.
Bul transporttyq kapsýla – qubyrlyq jeli joǵary jyldamdyqpen qozǵalýǵa múmkindik beredi eken.
(Bul úshin «SpaceX» 2015 jyly Kaliforniiada arnaiy poligon salyp, «Hyperloop Pod Competition» jobasyna stýdenttik komanda jinaý úshin týrnir jariialaǵan edi.)
Sóitip, bizdiń Sanjar ózi oqityn «Warwick» ýniversitetinen komanda jasaqtai bastaidy.
Áýelgi kelip túsken 200 ótinishtiń ishinen 60 adamdy iriktep alyp, «Warwick Hyperloop Team» degen komanda qurady. Sosyn 2018 jyldyń aqpan aiynan bastap, kapsýla qurastyrý isine bel sheshe kirisip ketedi.
Jospar boiynsha kúzge qarai kapsýla ázir bolýy kerek.
«Bul joba úshin maǵan kóp dúnieden bas tartýǵa, tipti dostarymmen aralasýdan da bas tartýǵa týra keldi», dep eske alady qazir Sanjar.
Aqyrynda tókken ter, etken eńbektiń nátijesinde ózi maqsat tutqan kapsýlany qurastyryp shyǵady. 3D-nusqasyn (modelin) daiyndap bitken soń, ony synaqtan ótkizý kerek bolady.
Ol úshin simmýliator baǵdarlamasynda testilik synaq jasaidy. Budan bólek, jigitterdiń qolynda bir jarym metrlik prototip te bolǵan. Ony ýniversitettegi aerodinamikalyq qubyrda synaqtan ótkizedi.
«Bizdiń kapsýlamyz 11-12 sekýndta 500 km/saǵat. jyldamdyq aldy. Bizdiń bul kapsýlamyz «Bugatti», «Tesl»a tipti, «Boeing» ushaǵynan da jyldam ekenin kórsetedi»,
deidi Sanjar Taijan.
Osydan keiin Sanjar men onyń komandasy óz kapsýlalarynyń virtýaldy nusqasyn «Hyperloop Pod Competition» jobasyna jiberedi. Al qarasha aiynda olarǵa resmi jaýap hat keledi.
Úshbý hatta Sanjar men onyń komandasy úzdikter qataryna engenin, olardyń jobasy 52-orynda turǵany jazylǵan eken. Al bul jobaǵa álemniń túkpir-túkpirinen 600-den astam ótinish kelip túsken eken.
«Hyperloop Pod Competition» jobasynyń endigi aralyq qorytyndysy biyl jariialanady. Bul kezeńde eń úzdik dep tanylǵan 20 joba irikteledi.
Demek, bul 20 jobanyń avtorlary Ilon Maskpen jeke kezdesýi múmkin.
Al endi «Warwick Hyperloop Team» dep atalatyn Sanjardyń komandasy bul jiyrmalyqqa enbei qalǵan jaǵdaida ne bolmaq degen suraqqa:
«Bizdiń komandamyz tarqamaityny sózsiz. Biz Angliiada alǵash bolyp «Hyperloop» qurastyrmaqpyz», deidi.
Sanjardyń aitýynsha, Masktyń jarysyna qoldaý kórsetken «Warwick Manufacturing Group» pen «Advanced Propulsion Centre» arasynda testilik trek qurylysyn bastaý jónindegi kelisim bar.
Budan bólek, Sanjar men onyń komandasynyń jobasy Ulybritaniianyń Úkimettik qurylymynyń da qyzyǵýshylyǵyn týdyrǵan.
Tipti komandany kompaniia retinde tirkep, Úkimettik granttarǵa qatysý týraly usynys aitylǵan eken.
Mine, bul qazaqstandyq balanyń, qazaq balasynyń álemdik deńgeidegi jobasy qazir tórtkúl dúnieniń nazarynda desek artyq aitpaǵan bolar ek. Ulyqtalsa, osyndai uldar ulyqtalýy kerek-aq...
Nurtýǵan Shyǵan
