Qazaqstandyq saiasattanýshy Talǵat Qaliev Reseidegi Wildberries marketpleisiniń qoimalaryna jasalǵan shabýyldardyń saldary Qazaqstan ekonomikasyna da janama túrde áser etýi múmkin ekenin málimdedi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Onyń aitýynsha, Ýkraina Qarýly kúshteriniń Wildberries qoimalaryna jasaǵan shabýyldary alǵash qaraǵanda Qazaqstan ekonomikasyna tikelei qatysy joq siiaqty kóringenimen, bul jaǵdai janarmai daǵdarysymen qatar aýqymdy ekonomikalyq saldarǵa ákelýi yqtimal.
Sarapshynyń pikirinshe, Reseidegi eń iri marketpleistiń qoimalarynyń joiylýy kóptegen kásipkerlerdiń múddesine soqqy bolyp otyr. Óitkeni olardyń kópshiligi taýarynan ǵana emes, kei jaǵdaida tutas biznesinen aiyrylyp jatyr.
«Kóptegen kásipkerdiń avtonesie, ipoteka, ainalym qarajatyna arnalǵan jáne basqa da bank nesieleri bar. Sondyqtan bul jaǵdai jappai tólem qabiletsizdigine jáne kóptegen biznestiń bankrotqa ushyraýyna alyp kelýi múmkin», – deidi Qaliev.
Onyń sózinshe, Wildberries tek saýda platformasy ǵana emes, qarjylyq operatsiialar júrgizetin ekojúieniń bir bóligi sanalady. Sonymen qatar kompaniia Reseidiń iri bankteriniń biri – VTB-men seriktestik bailanysta jumys isteidi.
«Sáikesinshe, bir taraptaǵy qiyndyq ekinshi taraptyń qarjylyq turaqtylyǵyna da áser etedi», – dep atap ótti saiasattanýshy.
Talǵat Qalievtiń aitýynsha, qoima infraqurylymyn Qazaqstandy qosa alǵanda kórshi elderge kóshirý joiylǵan logistikalyq qýattardy ishinara almastyrýy múmkin. Alaida bul kásipkerlerdiń marketpleiske degen senimin qaitara almaidy.
«Taýarynan aiyrylǵan nemese jańa kásipkerlerdiń burynǵydai yntamen osy platformamen jumys isteýi ekitalai. Aqyr sońynda bul Wildberries-tiń birtindep álsireýine alyp keledi», – dedi ol.
Saiasattanýshy mundai jaǵdaidyń jiyntyq áseri Reseide bank sektoryndaǵy daǵdarysqa nemese kem degende salyq túsimderiniń edáýir qysqarýyna jáne memlekettik biýdjet tapshylyǵynyń ulǵaiýyna sebep bolýy múmkin ekenin aitty.
Onyń pikirinshe, mundai jaǵdaida Resei rýbliniń qunsyzdanýy is júzinde sózsiz bolady jáne bul, eń yqtimal stsenarii boiynsha, qyrkúiekte ótetin Memlekettik Dýma sailaýynan keiin baiqalýy múmkin.
Qalievtiń aitýynsha, bul jaǵdaida Qazaqstan taǵy da kúrdeli tańdaý aldynda qalady.
«Ulttyq valiýtasy ondaǵan jyldar boiy rýbldiń qozǵalysyna táýeldi bolyp kelgen Qazaqstan úshin teńgeni qunsyzdandyrý nemese qazirgi baǵamdy ustap turý máselesi qaitadan ózekti bolady», – dedi ol.
Sarapshynyń sózinshe, teńgeniń devalvatsiiasy importtyq taýarlardyń qymbattaýyna jáne áleýmettik shielenistiń kúsheiýine alyp keledi. Al baǵamdy saqtaý úshin Ulttyq bank valiýtalyq interventsiialardy kúsheitýge májbúr bolady.
Sonymen birge ol munyń taǵy bir saldary bar ekenin atap ótti.
«Bul stsenarii valiýtalyq rezervterdiń azaiýymen qatar reseilik taýarlardyń arzandaýyna ákeledi. Bir qaraǵanda bul qazaqstandyq tutynýshy úshin tiimdi kórinýi múmkin. Alaida mundai jaǵdaida otandyq óndirýshiler básekege tótep bere almai, qolaisyz jaǵdaiǵa tap bolady. Sonyń saldarynan kásiporyndardyń bankrotqa ushyraýy, jumys oryndarynyń qysqarýy jáne ulttyq ekonomika úshin basqa da qiyndyqtar týyndaýy yqtimal», – dedi Talǵat Qaliev.
Onyń pikirinshe, mundai jaǵdaida Qazaqstan qorǵaý sharalaryn qabyldap, reseilik taýarlarǵa qosymsha kedendik baj salyǵyn engizý, valiýtany syrtqa shyǵarýǵa shekteý qoiý siiaqty protektsionistik tetikterdi qarastyra alar edi. Alaida saiasattanýshy mundai sheshimderdi Eýraziialyq ekonomikalyq odaqtyń (EAEO) qoldanystaǵy normalary shekteitinin aitty.
«Integratsiialyq birlestik aiasyndaǵy kelisimderdiń kem degende jekelegen normalarynyń qoldanylýyn ýaqytsha toqtatpaiynsha, otandyq óndirýshilerdi qorǵaý múmkin emes», – dedi ol.
Sonymen qatar Talǵat Qaliev EAEO-dan shyǵý nemese uiym qyzmetin toqtata turý da óz saldaryn týyndatatynyn atap ótti. Onyń aitýynsha, mundai jaǵdaida Qazaqstan munaiynyń shamamen 80 paiyzyn eksporttaýǵa múmkindik beretin Kaspii qubyr konsortsiýmy (KQK) arqyly munai tasymaldaý sharttaryn qaita qaraý máselesi sózsiz kún tártibine shyǵýy múmkin.
Onyń pikirinshe, ýkrainalyq drondar qoimalardaǵy órttiń tikelei sebebi bolǵanymen, negizgi másele – órttiń nege sonshalyqty aýqymdy kólemde taralýyna jol berilgeninde.
«Wildberries qoimalaryn ýkrainalyq drondar joidy deý – úlken jańsaq pikir. Drondar tek órttiń shyǵýyna sebep boldy. Al qoimadaǵy órtpen kúresý – kez kelgen logistikalyq ortalyq úshin qalypty ári mindetti protsess. Sondyqtan árbir qoima órtti erte anyqtaityn datchiktermen, avtomatty órt sóndirý júielerimen jáne alǵashqy órt sóndirý quraldarymen jabdyqtalýy tiis. Bul júielerdiń jaramdylyǵyn órt qaýipsizdigi inspektorlary turaqty túrde tekserip otyrady», – deidi sarapshy.
Osyǵan bailanysty saiasattanýshy alǵashqy mańyzdy suraq týyndaitynyn aitty.
«Eger órt sóndirý júieleri sonshalyqty tiimsiz bolyp shyqsa, onda inspektorlar tekserýdi qalai júrgizgen? Álde anyqtalǵan kemshilikterge kóz juma qaraǵan ba? Qazirgi sybailas jemqorlyq deńgeiin eskersek, mundai nusqany joqqa shyǵarý qiyn», – dedi ol.
Sonymen qatar Qaliev Wildberries basshylyǵynyń órt qaýipsizdigine qanshalyqty kóńil bólgenine de kúmán keltirdi.
«Eger qoimalar sirińke qorabyndai tez janyp ketse, onda órt qaýipsizdigi júiesi kem degende tiimsiz bolǵan. Al shyn máninde, kompaniia bul baǵytta eń tómengi deńgeide ǵana jabdyqtalǵan bolýy ábden múmkin. Kompaniianyń qoima jelisiniń kólemin eskersek, órt qaýipsizdigine jumsalatyn shyǵyndy qysqartý aitarlyqtai qarjyny únemdeýge múmkindik beredi», – dep esepteidi saiasattanýshy.
Onyń aitýynsha, bul jaǵdai Wildberries platformasynda taýarynan aiyrylǵan kásipkerler úshin jańa quqyqtyq múmkindik te ashýy múmkin.
«Eger oferta talaptaryna sáikes kompaniia ýkrainalyq drondardyń shabýylyna jaýap bermese de, bul ony órt qaýipsizdigin qamtamasyz etý mindetinen bosatpaidy. Eger az ǵana jarylǵysh zat alyp kelgen dron qoimanyń tóbesinde nemese belgili bir sektorynda órt shyǵarsa, kompaniia órtti der kezinde oqshaýlap, qalǵan taýardy saqtap qalýǵa mindetti edi. Sondyqtan talapkerler talap qoiýdyń quqyqtyq negizin ózgertip, kompaniiany órt qaýipsizdigi talaptaryn buzdy dep aiyptap, tiisti saraptamalar júrgizip, jetkilikti kólemde ótemaqy óndirip alýǵa tyrysýy kerek», – dedi Qaliev.
Saiasattanýshy Wildberries qoimalaryn Qazaqstanǵa kóshirý máselesine de osy turǵydan qaraý qajet ekenin atap ótti.
«Eger kompaniia shynymen qoimalaryn Qazaqstanǵa kóshiretin bolsa, onda eń aldymen órt qaýipsizdigi talaptarynyń qatań saqtalýyna nazar aýdarý kerek. Qoimalardaǵy órttiń saldaryna qarap, kompaniia dál osy baǵytta qarjy únemdeýge úirenip qalǵandai áser qaldyrady. Sondyqtan mundai tájiribe Qazaqstanda da qaitalanbaitynyna eshkim kepildik bere almaidy», – dep túiindedi Talǵat Qaliev.
