Taiaýda Maitanov online arnasy Shyǵys Qazaqstanda turatyn Keńes ókimetin armandaýshy, orysshyl Anton Ýshakov jaiynda aqparat jariialady. Keńes ókimetin ańsaýshyǵa qatysty aqparatty kóz júgirtip oqyp óte shyqtym. Biraq bul joly Ýshakovtyń ómir joly meni qyzyqtyrdy. Nege? Ol úshin bizben birge Ýshakovtyń ómir tarihymen tanysyp shyǵyńyz.
Aqparatta oqi bastaǵanda bul adam sonaý 60-70 jyldary dúniege kelip, Keńes zamanyndaǵy biraz adam aityp júretin keńshilikti kórgen jan shyǵar dep oiladym. Sóitsem, múlde olai emes.
Anton Ýshakovyńyz 1983 jyly dúniege kelip, elimiz táýelsizdikke ie bolǵan toqsanynshy jyldary mektep tabyldyryǵyn attaǵan sabaz bolyp shyqty. Bir sózben aitsaq, táýelsizdik jyldary er jetip, at jalyn tarap mingen azamat eken.
Keńes ókimeti kezinde múlde ómir súrmegen. Eger Keńes ókimetin kórmegenderdiń ózi bulaisha ótkendi ańsasa, sol kezeńde ómir súrgender jaiynda áńgime aityp jatýdyń ózi artyq-aý.
Jaraidy, qosh delik. Ary qarai kettik. Ýshakov myrza búginde ShQO-nyń Altai qalasynda turady. Ol elimizdegi Ulttyq kompaniialardyń biri sanalatyn "Qazmyryshta" kendi usatý bóliminde eńbek etedi eken.
Sonymen qatar ózi jumys isteitin kásiporynda "Patriot" dep atalatyn topqa jetekshilik jasap, áleýmettik jelide orys seperatizmin belsendi túrde nasihattaidy. Shyǵys Qazaqstan aýmaǵynda Keńes ókimetiniń ornýyn jan-tánimen qalaityn naǵyz júrek jutqan "batyrdyń" ózi bolyp tur.
Bul az deseńiz, Ýshakovyńyz ainalasyndaǵy jurtty udaiy Reseidiń Ýkrainaǵa qarsy basqynshylyq soǵysyn qoldaýǵa úgittip, eldi eki udai kúige salyp júretin ádeti taǵy bar eken.
Aitpaqshy, ótkende ShQO-da traktorshy baiqaýsyzda Leninniń eskertikshin abaisyzda qulatyp alǵanda Ýshakovtyń talaǵy tars aiyrylyp, qulaǵan eskertkishti qorsham qoiǵan dýalǵa "Vernite Lenina!" dep jazýǵa qatysyp, gúl shoǵyn qoiyp, óziniń Keńes ókimetin qanshalyqty ańsaitynyn aidai álemge taǵy da pash etipti.
Al osydan ne qorytyndy túidiń deisiz ǵoi? Ashyǵyn aitqanda Ýshakovtyń nege mundai kúige tústi dep bas qatyrýdyń ózi artyqtaý siiaqty. Óitkeni eldegi jaǵdai bárimizge belgili.
Tań azannan bastap kesh batqansha, orystyń telearnalary qosýly tur. Muny kórgen qarapaiym adamnyń ózi Pýtinniń basqynshylyq saiasatyn qoldaityn adamǵa ainalyp ketkenin ózi de bilmei qalatyny anyq. Muny bir dep qoiyńyz.
Taǵy da aita tússek, elimiz Táýelsizdik alǵan kúnnen bastap, Nazarbaev biligi qazaq tiline, ulttyq memleket qurý máselesine qatysty eki udai, solqyldaq saiasat ustandy.
Mundai qoǵamdyq keńistikte ómir súrgen adam búgin-erteń elimizde qaitadan keńestik júie ornaityndai kúi keship, ekiudai sezimde júretini jasyryn emes. Kerek deseńiz, Jańa Qazaqstan quramyz degen qazirgi kúnniń ózinde de ondai kóńil-kúiden aryla almai otyrmyz.
Áli esimde, elimiz Kedendik odaq qurylyp, oǵan Qazaqstan múshe bolǵan-dy. Sol jyly Balqashqa baryp, jaǵajaida jatqanymda bir eki oryspen shúiirkeleskenimde olar «Endi keńes odaǵy quryla ma?» dep suraqty tótesinen qoiǵan edi. Sol sátte Kedendik odaqtyń ekonomikalyq odaq ekenin aityp, endi Keńes odaǵy qurylmaitynyn aityp, túsindirgenimde olardyń saly sýǵa ketip, qatty qamyqqan edi.
Endi negizgi áńgimege oralsaq. Osy rette Ýshakovty "Qazmyrysh" kompaniiasy bulaisha nege tairańdatyp qoiady degen zańdy suraq týyndaidy.
Biz biletin "Qazmyryshtyń" biraz aktsiiasy Mashkevich bastaǵan úshtiktiń qolynda bolǵanymen onyń qomaqty aktsiiasyna Úkimet te ielik etetinin bilemiz.
Qandaida bir saiasi naýqan oryn alyp, Joldaýdan keiin osy Ulttyq kompaniialardyń ishinen qurylǵan kásipodaq uiymdarynyń jetekshileri men eńbek ozattary "Qazaqstanny tutastyǵyn qoldaimyz!" dep urandatyp, telearnalarǵa suhbat berip, gazet betterinde kóldei-kóldei maqala shyǵaryp jatady. Al Ýshakovtyń myna áreketinen keiin onyń bári kózboiaýshylyq ekenine kóziń jete túsedi.
Ulttyq kompaniialardaǵy ideologiialyq jumystar jalǵyz "Qazymyrshta" ǵana aqsap jatqan joq. Ken qazyp, jer asty bailyǵyn iegiretin kompaniialarda ulttyq ideologiianyń kórsetkishi nólge teń desek artyq aitqandyń bolmas edi.
Bizdiń bul sózimizge Ýshakov syndylardyń áreketteri jarqyn mysal bola alady. "Qazmyrysh" kompaniiasy Ýshakovqa kásiporyn ishinen "Patriot" degen top quryp, úi ishinen úi tigip alashapqyn kúige túsip júrgenin bilmeidi deýge kim senedi? Eshkimde senbeidi.
Aldaǵy ýaqytta Ulttyq qaýipsizdik komiteti el ishine jik salǵan osyndai adamdarmen kúresip, solardyń arasynda ideologiialyq jumystardy júrgizýi kerek. Ulttyq kompaniianyń ishinde ultqa qarsy sóz aitylmaýy kerek.
Nurlan JUMAHAN
