[caption id="attachment_8229" align="alignleft" width="291"]
Reseidiń resmi biligi jáne oppozitsiiasyn biriktiretin bir dúnie bar. Bular ekeýi de kelmeske ketken «sábet úkimetin» qaita tiriltýdi kókseidi. Saiyp kelgende, qazirgi Pýtin biligi qulap, onyń ornyna basqa top kelgen kúnniń ózinde Kremldiń burynǵy Keńes úkimetiniń quramynda bolǵan elderge qatysty kózqarasy ózgermek emes deidi aqparat quraldary.
Bul reseilik baspasózge sholý jasasańyz, birden baiqalady. Tipti el ishinde erkin aqparat quraly degen aty bar basylymdardyń ózi keńestik dáýirge qatysty másele kóterilse, birjaqty baǵyt ustanady. Naqtylai keteiik. Biylǵy jyldyń 9 qarashasynda Berlin qabyrǵasynyń qulatylǵanyna 25 jyl tolmaq. Osynaý aitýly sharanyń qarsańynda reseilik baspasóz betinde «Gorbachev bolmaǵanda Keńes úkimetin saqtap qalýǵa bolar edi» degen syńaidaǵy maqalalar birinen soń biri jaryq kórip jatyr. Sonyń birine nazar aýdardyq. «Erkin baspasóz» (Svobodnaia pressa) gazeti Reseidegi saiasi orta sanasyn jetik biletin, tarihshy Valerii Skýrlatovpen áńgimelesken eken. Suhbattyń syńaiy «Gorbachev satqyn» degenge saiady.
- Ol (Gorbachev) kommýnistik jobany kúiretip tyndy, júieniń sońynan ergen halyqtyń senimine selkeý túsirdi. Ol baryp turǵan satqyn. Qazirgi halyqaralyq qatynastardyń ýshyǵyp otyrǵany gorbachevtik saiasattyń saldary. Aldaǵy 10, 20, 50 jylda Reseidi ne kútip turǵany belgisiz. Syrttan da, ishten de qaýip kóp. Sebebi, Gorbachevtiń jolyn jalǵastyryp júrgender áli de bar. Dál osyndailardyń kesirinen Resei 1990 jylǵy jeltoqsanda qulap tynǵan KSRO-nyń taǵdyryn keshýi múmkin dep qorqamyn.
- Biraq qazirgi kúni Resei óziniń ulttyq múddesin qaitadan qolǵa aldy ǵoi?
- Sebebi qazir Gorbachev nemese Eltsin bilik qurǵan kezeń emes. Tarihi úrdistiń ózi reseilikterdi óziniń geosaiasi múddesin qorǵaýǵa, burynǵy keńestik elderdi óz orbitasynda ustaýǵa itermelep otyr. Mysalǵa, 2008 jyly biz Ońtústik Osetiiany qorǵap qala aldyq. Bizdiń ásker Tbilisige 50 shaqyrym jetpei toqtady. Negizinde Grýziiaǵa basyp kirip, bul jerde óz biligimizdi ornatar jáne reseishil jetekshilerdi otyrǵyzyp keter jaǵdaiymyz bar tuǵyn. Bulai bolǵanda grýzinder óz máselesin etnikalyq emes, múlde basqa deńgeide sheshýge májbúr bolar edi. Ázir Donbass áskerin Mariýpolǵa 7-8 shaqyrym jetkizbei toqtatyp qoidyq. Túsiniksiz. Qalany basyp alatyn bolsaq, tarazy basy biz jaqqa aýar edi ǵoi!
P.S. Reseilik basylymdardyń Skýrlatovty alǵa shyǵarýy tegin emes.Onyń «Keńes úkimeti «ólmeýi» tiis edi. Sondyqtan reseilikter úshin Gorbachevtan ótken jeksuryn adam joq» degen pikiriniń ózi arandatý. Óz suhbatynda Ýkraina biligin neofashisterge teńep, al grýzinderdi «basyp alamyz» dep qorqytyp-úrkitpek bolǵan Skýrlatov erteń Qazaqstanǵa til tigizbesine kim kepil?
Dýman BYQAI
