Qazaqstanda energetika jáne kommýnaldyq sektordy jańǵyrtý jónindegi ulttyq joba aiasynda biyl 1 trln teńgeden astam qarjy baǵyttalady. Qarajat jylý, elektr jáne sý jelilerin, sondai-aq jylý kózderiniń jabdyqtaryn jańartýǵa jumsalady, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qazaqstannyń energetikalyq júiesi uzaq jyldar boiy jylý elektr ortalyqtaryna túsetin joǵary júktememen jáne injenerlik infraqurylymnyń aitarlyqtai tozýymen betpe-bet keldi. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen el energetika jáne kommýnaldyq sektorlardy keshendi jańǵyrtýǵa kóshti.
Energetika jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý jónindegi ulttyq joba táýelsizdik jyldaryndaǵy eń aýqymdy baǵdarlamalardyń biri. Biyl ǵana ony iske asyrýǵa 1 trln teńgeden astam qarjy bólinedi.
«Memleket basshysy bul úderisti táýelsizdik jyldaryndaǵy energetika jáne kommýnaldyq sektordaǵy eń aýqymdy reforma dep oryndy atady. Bul eldiń infraqurylymdyq qańqasyn júieli túrde jańartý. Úkimettiń osy baǵyttaǵy jumysyn oń baǵalaimyn. Senimdi infraqurylym jańa óndiristerdi iske qosýǵa, turǵyn úi qurylysyn damytýǵa jáne investitsiialyq tartymdylyqqa tikelei áser etedi. Bos qýaty joq, jelileri tozǵan ári apat qaýpi joǵary óńirge biznes investitsiia salmaidy. Baǵdarlamanyń jospardan naqty iske kóshýi asa mańyzdy qadam», – dedi Qazaqstannyń eńbek sińirgen energetigi, QR UKP «Atameken» basqarýshy direktory Jaqyp Hairýshev.
Ulttyq jobanyń alǵashqy nátijeleri de baiqala bastady. Qazirdiń ózinde 8 kommýnaldyq kásiporyn men tabiǵi monopoliia sýbektisi daǵdarystyq «qyzyl aimaqtan» shyǵaryldy. Jyl sońyna deiin taǵy 8 nysandy osy sanattan shyǵarý josparlanǵan.
Biyl turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasyn qarjylandyrý kólemi eki esege ulǵaidy. Jobalardy iske asyrý úshin jeke jáne sheteldik investitsiialar tartylyp, jalpy kólemi 625 mlrd teńge bolatyn qaryz qarajaty maquldandy.
Ótken jyly 6,6 myń shaqyrym injenerlik jeli jóndelse, biyl jyl sońyna deiin taǵy 12 myń shaqyrym jeli jańartylady. Sonymen qatar shamamen 1,9 myń shaqyrym sý qubyry jáne sý burý jelileri qaita jańǵyrtylyp, káriz-tazartý qurylystaryn jańǵyrtý boiynsha 45 joba júzege asyrylady.
Úkimet otyrysynda Premer-ministr Oljas Bektenov jańǵyrtý qarqynyn jedeldetýdi jáne bólingen qarajattyń tiimdi igerilýin qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Ol sharttar men offteik-kelisimsharttardy ýaqytyly jasasý, memlekettik saraptamadan jedel ótý, jóndeý jumystaryn belgilengen merzimde aiaqtaý, sondai-aq jańa óndirister ashý, qoldanystaǵylaryn keńeitý jáne turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasyna tsifrlyq quraldardy engizý qajettigin aitty.
«Árbir basshy ulttyq jobanyń maqsatty kórsetkishterine qol jetkizýge jáne kózdelgen barlyq is-sharalardy ýaqtyly oryndaýǵa derbes jaýapty. Barlyq qolda bar resýrsty jumyldyrý qajet. 2027 jylǵy is-sharalardy tolyqqandy iske asyrý úshin daiyndyq jumystaryn qazirden bastaýymyz kerek. Barlyq óńir ákimdikteri biylǵy 1 qyrkúiekke deiin 2027 jylǵa arnalǵan jobalaryn Ulttyq jobanyń (MEKS) elektrondyq platformasyna engizip, múddeli taraptarmen kelisýin qamtamasyz etýi tiis. Al barlyq konkýrstyq rásimder 2026 jylǵy 1 jeltoqsanǵa deiin aiaqtalýy qajet», – dedi Oljas Bektenov.
Ulttyq jobanyń mańyzdy artyqshylyqtarynyń biri – otandyq ónerkásipti qoldaý. Baǵdarlama qazaqstandyq qurylys materialdaryna, jabdyqtar men qosalqy bólshekterge suranysty arttyrady. Boljam boiynsha, 2026-2027 jyldary ulttyq jobany iske asyrý úshin qajetti qurylys materialdary men jabdyqtarǵa suranys 900 mlrd teńgeden asady. Onyń edáýir bóligin otandyq óndirýshiler qamtamasyz ete alady.
«Ulttyq jobany iske asyrýdaǵy basym baǵyttardyń biri – otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý ekeni mańyzdy. Bul Premer-ministrdiń naqty sózi. Úkimet deńgeiinde qoiylyp otyrǵan mindetter jobany iske asyrýdy jedeldetýge jáne oǵan qazaqstandyq taýarlar, jumystar men qyzmetterdiń keńinen tartylýyna múmkindik beredi. Ulttyq joba – otandyq óndirýshiler úshin úlken múmkindik ári búkil ekonomikaǵa serpin beretin joba. Jalaqy, salyq jáne jańa investitsiialar túrindegi qosylǵan qun elimizdiń ishinde qalady», – dedi Qazaqstannyń energetikalyq jóndeý, jobalaý, injiniring kompaniialary men energetikalyq jabdyq óndirýshileri qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Sergei Agafonov.
2029 jylǵa deiin Qazaqstanda injenerlik infraqurylymnyń ortasha tozý deńgeiin 40%-ǵa deiin tómendetý, apattylyqty 25%-ǵa qysqartý josparlanǵan. Jalpy turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasyna 13 trln teńge investitsiia tartý kózdelip otyr. Onyń ishinde 6,8 trln teńge kommýnaldyq sektorǵa, al 6,2 trln teńge energetika salasyn damytýǵa baǵyttalady.
Baǵdarlama aiasynda 84 myń shaqyrym injenerlik jeli jóndelip, jańǵyrtylady, 27 generatsiia nysany salynyp nemese jańartylyp, 70 kommýnaldyq kásiporyn daǵdarys aimaǵynan shyǵarylady.
Búgingi negizgi mindet – jańǵyrtý jumystarynyń joǵary qarqyny men sapasyn saqtaý. Osy jaǵdaida MEKS infraqurylymdy jańartý baǵdarlamasy ǵana emes, Qazaqstan ekonomikasynyń damýyna serpin beretin negizgi quraldardyń birine ainalmaq.
