Ulttyq bank tóraǵasy Timýr Súleimenov 11 qazanda ótken brifing barysynda sońǵy apta teńgege qysym kórsetip, ekpin alǵan AQSh dollary baǵamyna qatysty pikir bildirdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Timýr Súleimenov qazan aiynyń basynan bastap teńgeniń dollarǵa shaqqandaǵy baǵamynda turaqsyzdyq kúsheigenin basa atap ótti. Onyń aitýynsha, bul eń aldymen, ekonomikalyq belsendilikpen bailanysty.
"Biz sharýashylyq júrgizýshi sýbektiler, iaǵni ekonomikalyq agentter tarapynan dollarǵa degen suranystyń aitarlyqtai artqanyn baiqap otyrmyz. Bul jeke sektorǵa da, sol sekildi kvazimemlekettik sektor sýbektilerine de qatysty. Bilesizder me, qazir asa belsendi kezeń: investitsiialyq, infraqurylymdyq, saýda-ekonomikalyq kelisimsharttar jasalýda, kóbinese bul kelisimsharttar import shikizattaryn, jabdyqtaryn, tehnologiialaryn jáne t.b. paidalana otyryp jasalady. Munyń bári dollarǵa degen suranystyń artýyna alyp keledi, osylaisha atalǵan shetel valiýtasy baǵamynyń birshama kóterilgenin kórip otyrmyz", dep túsindiredi Ulttyq bank basshysy.
Sonymen qatar, Súleimenov teńgeniń kúsheiýi nemese nyǵaitýynan bólek, AQSh FRJ aqsha-kredit saiasatynyń nátijesinde dollar da kúsheiip, nyǵaiyp jatqany baiqalatynyn aitady.
"Qazan aiynyń basynan bastap negizgi alty valiýtaǵa shaqqanda dollardyń indeksi 2,1%-ǵa óskenin kórip otyrmyz. Iaǵni, bul evroǵa, ienaǵa, frankke jáne t.b. qatysty. Resei rýbline shaqqanda, mysaly, saýda seriktesi eliniń valiýtasy retinde dollar 4%-dan astamǵa ósti. Osylaisha, dollar qunynyń jahandyq nyǵaiýy teńgeniń ishki baǵamyna da áser etken", – dedi ol.
Taǵy bir mańyzdy faktor – BJZQ-nyń tiimdiligi men kiristiligin arttyrý aiasynda Ulttyq bank dollarmen kórsetilgen zeinetaqy aktivteriniń úlesin arttyratyn bolady. Bul teńgede ǵana emes, dollar túrinde de quraldar jiyntyǵynda joǵary tabys ákele alý úshin jasalady.
"Biz BJZQ-daǵy valiýtalyq aktivterdiń úlesin 40%-ǵa deiin jetkizemiz dep sheshtik, sondyqtan bul naryq, sonyń ishinde bizdiń de tarapymyzdan dollarǵa degen suranystyń artýyna túrtki boldy. Búgingi tańda osy kórsetkishke qol jetkizdik, iaǵni BJZQ-nyń 20,5 trln aktiviniń 40%-y dollarmen saqtaýly, sondyqtan biz BJZQ úshin dollar satyp alýdy doǵara turý týraly sheshim qabyldadyq, iaǵni óz maqsatymyzǵa jettik jáne endi dollar qajet emes, biz bul úlesti 40% deńgeiinde saqtaimyz", – deidi Timýr Súleimenov.
Úkimettiń Ulttyq qordan qosymsha transfer suraýy teńge baǵamyna áseri bolady ma?
"Qazan aiynda Qarjy ministrligi biýdjetti qamsyzdandyrý úshin Ulttyq qordan rekordtyq kólemde - 1,3-1,4 mlrd dollar alyp, satatynyn aldynda habarlanǵan edik. Sondyqtan, dollar usynysy turǵysynda bizde áli de jetkilikti kólemdi qarajat bar. Iaǵni, osy 1,4 milliard dollardyń úshten birin biz naryqta sattyp úlgerdik, al aidyń sońyna deiin taǵy úshten ekisin satý josparda bar. Tiisinshe, bul qarajat teńge baǵamyndaǵy qubylmalylyqty basý jáne aqsha baǵamynyń irgeli mánine qaita oralýy úshin jetkilikti bolady dep sanaimyz ", - dep atap ótti Ulttyq bank basshysy.
Sonymen qatar ol Úkimettiń 2024-2026 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomikalyq damý boljamynda 1 dollardyń quny 460 teńge kóleminde belgilengenin atap ótti.
"Bizdiń ortasha jyldyq boljamdy baǵam – 460-tyń mańaiynda. Tiisinshe, eger aqsha baǵamy turaqtanǵan bolsa jáne onyń jyl sońyna deiin qatty qunsyzdanbaitynyn kórip otyrsaq, ortasha baǵam báribir osy mańaida bolady. Sondyqtan biz Úkimetke 2024 jyl boiynda dollar baǵamy ózgerisine qatysty usynys jasaýdy josparlap otyrǵanymyz joq... Ulttyq valiýta álsireitindei, dollardyń quny 500 teńge bolatyndai biz irgeli faktorlardy baiqap otyrǵanymyz joq. Biraq, jalpy aqsha baǵamy boiynsha men eshnárseni kesip aita almaimyn, óitkeni bul meniń fýnktsiiama jatpaidy", dep sózin túiindedi ol.
Aita ketsek, buǵan deiin ekonomist Ǵalymjan Aitqazin Ulttyq banktiń BJZQ úshin dollar satyp alýdy doǵarýy neni bildiretinin aitqan bolatyn.
