Qazaqstandaǵy “Arlandar” fýtbol klýby men Portýgaliiadaǵy "Bragalona" klýbynyń quryltaishysy Fazylbek Ábsattaruly eldegi ádiletsizdik jaily sóz qozǵady.
Aitýynsha, jazǵy demalysta Portýgaliiadan Qazaqstanǵa kelgen 13 jastaǵy balasy fýtbol týrniri kezinde jaisyz jaǵdaidy bastan ótkergen. Bul týraly kásipker Dalanews.kz agenttigine baiandap berdi.
Fazylbek Ábsattaruly 2014 jyly "Arlandar" fýtbol klýbynyń negizin qalaǵan. 2017 jyldan beri fýtbol salasynda Portýgaliia elimen seriktes bolyp jumys istep keledi. Qazirgi tańda ol eki el arasyn fýtbol klýby arqyly jalǵap, qazaq balalarynyń sheteldik arenaǵa shyǵýyna úles qosyp júr.
Birneshe jyl is-saparmen ǵana Portýgaliiaǵa at basyn burǵan kásipker, sol eldiń tynys-tirshiligimen tolyq tanysqannan keiin 2023 jyly otbasymen qonys aýdarǵan.
Kásipker osy jyldyń jaz mezgilinde úsh ailyq demalysty syltaýratyp bala-shaǵasymen Qazaqstanǵa kelgen.
Osylaisha Portýgaliianyń eń úzdik "Sporting Braga" fýtbol klýbynda dop tebetin Ultqanat esimdi uly "Bylǵary dop" atty týrnirge qatysýǵa niet bildiredi. Ol "Arlandar" fýtbol klýbymen qatysýǵa bel bailaidy. Alaida balasy oiynnan keiin úlken psihologiialyq qysymǵa ushyraǵan.
“Ádiletsizdik degen – úlken taqyryp. Meniń buǵan etim úirenip ketken. Ainalamda bireý qyrylyp, ádiletsizdik oryn alyp jatsa da aýyz ashpai keldim. Biraq ata-ana úshin eń aýyr nárse bul – balasynyń qinalǵany eken. Balamnyń basynan ótken jaǵdai maǵan da aýyr tiip jatyr.
Ol elin-jerin saǵynyp, Portýgaliiadan Qazaqstanǵa keldi. Fýtboldan týrnir óteiin dep jatqanyn estigen soń qatysqysy keletinin aitty. Munda nominatsiialar men júldeli oryndarǵa aqshalai syilyq beriletini habarlandy. Balam mańdai terimen aqsha taýyp úirenip qalǵan. Qulannyń qasýyna myltyqtyń basýy dóp keldi de týrnirge “týyn” kóterip shyqty.
“Bylǵary dop” týrniriniń uiymdastyrýshylary ákimdik bolsa kerek. Oiyn barysynda biryńǵai ádiletsizdikti bastan ótkerdik. Balama aýyr tigeni myna nárse boldy. Ol Portýgaliiada bilim alyp, sol jerdiń eń úzdik fýtbol klýbynda oinap keledi. Munda joǵary mádeniet qalyptasqan. Biz úshin tańsyq nárseler jetip artylady. Bizdegi mádenietpen salystyrýǵa kelmeidi. Balalar jeńilip jatsa da, qarsylasyn syilai biledi. Ainalasyn taza ustaidy. Bári bir-birin qatty qurmetteidi. Fýtboldyń eń joǵary mádenieti Portýgaliiada damyǵan dep aitar edim. Al balam Qazaqstannyń fýtboldaǵy jaǵdaiyn kórip, unjyrǵasy túsip, eńsesin kótere almai qaldy", - deidi ol.
Onyń sózinshe, týrnir uiymdastyrýshylary men tóreshileri erejege qaishy keletin áreketterge jol bergen.
"Týrnirde sol baiaǵy ádet boiynsha qarsylas komandalar jasy úlken balalardy ákelgen. Bul - fýtbol erejesindegi eń aýyr qylmys. Sóitip jartylai finalda biryńǵai iri deneli úlken balalar shyqty. Uiymdastyrýshylarǵa bunyń úlken qylmys ekeni aityldy. Olar eskertýimizdi elemedi. Áiteýir tezirek bitse eken dep tur. Tóreshiler de ne tiri emes, ne óli emes únsiz qaldy. Osylaisha klýbymyz olardan utylyp, 3-orynǵa ie boldy. Onda da balam komandany jalǵyz ózi súirep shyqty. Al "Úzdik nominatsiialardy" tabystaǵan kezde, Eýropanyń shańyn shyǵaryp, týrnirde tamasha oiyn kórsetip, kózge túsken balama eshqandai nominatsiia berilmedi. Kerisinshe nashar oinaǵandar ádiletsiz túrde enshilep ketti. Tipti olardyń kóbi erejege qaishy keletin úlken jastaǵy balalar edi. Soǵan balam qatty renjidi", - deidi kásipker.
Bul oqiǵadan keiin Ultqanattyń kóńili qulazyp, psihologiialyq turǵydan aýyr soqqy alǵan.
"Balam Portýgaliiada komandasyn súirep júrgen fýtbolshy ǵoi. Endi oǵan “Qazaqstan ulttyq quramasynda oinaisyń” dep qalai aitamyn? Sózimniń ótpeitinin bilemin. Al jurt tek jaman oilaidy. Biraq bir shyndyq bar: balamdy qazir "Real Madrid" akademiiasyna alýy múmkin, alaida Qazaqstannyń sonaý túkpirindegi qirap qalǵan klýb almaityny anyq...”, - deidi ol.
Kásipkerdiń ázirge Qazaqstanǵa oralatyn oiy joq.
“Negizi balamdy kásibi fýtbolshy etemin degen maqsatym joq. Balam fýtboldy erekshe unatady. Soǵan qoldaý bildirý maqsatynda Portýgaliiaǵa bardyq.
Meniń negizgi maqsatym – balamnyń jaqsy jerde júrýi boldy. Bir shetinen elden ketýge de jaqsy syltaý edi. Portýgaliia balalar fýtbolynda álemdik reitingte birinshi orynda. Sol úshin óz qarajatymmen apardym. Eshqandai demeýshilik almadym. Bala-shaǵamdy alyp, sol jaqqa kóship kettik. Men bul jerde de fýtbol klýbyn satyp aldym. Sony júrgizip jatyrmyn.
Jalpy sybailas jemqorlyq, qoǵamdyq azǵyndyq, balalar ólimi, sýitsid, býlling, balalar kedeishiligi men olarǵa kórsetilgen zorlyq-zombylyq, t.b. jaǵynan Qazaqstan álemde aldyńǵy orynǵa shyǵypty. Sodan bolar barlyǵy “Qazaqstanǵa kelmeńder, tezirek ketińder” dep keńesterin beredi. Ony estip júrgen balalarym: "bizdi Qazaqstannan nege qýyp jatyr?" dep oilap qalady. Olarǵa balalardyń kózinshe ótirik qarsylyq bildiremin. Sebebi saǵynyp kelgen balalarymnyń kóńiline kirbiń túsirgim kelmeidi. Sóitsem olar da qoimaidy: buny "qyzyń mektepte zorlanyp, ulyń sýitsid jasasa ǵana túsinesiń" degen pikirler aitady. Al men mundai jaǵdaida ishtei kúrsinip, únsiz qalyp jatamyn", - deidi ol.
Onyń sózinshe, Qazaqstanda fýtbol jaily aýyz toltyryp aitatyn eshteńe joq. Sebebi bul salany damytýǵa esh jaǵdai jasalmaǵan.
“Óz-ózimizdi aldap qaitemiz. Tipti bizde qarapaiym standartqa sáikes fýtbol alańy da joq.
Máselen, stadiondarda arnaiy tabiǵi gazon bolýy kerek. Al bizde Astana arenanyń ózinde jasandy gazon tóselgen. Sondyqtan shetelden keletin komandalar osyǵan shaǵym aityp jatady. Mysaly, boksshynyń qolǵaby nemese tennisshiniń raketkasy joq bolsa, qalai oiyn alańyna shyǵady? Bul da soǵan uqsas jaǵdai. Bizde qarapaiym fýtbol alańy bolmaǵannan keiin onyń ar jaǵyn qazbalaýǵa áli erte. Eshqandai infrastýktýra men tartylyp jatqan investitsiia joq. Negizi barlyq salaǵa ǵylymi turǵydan qaraý kerek. Ǵylymi qadam bolsa, damý bolady. Al ǵylym joq jerde, ókinishke qarai eshqandai ózgeris te bolmaidy”, - dep sózin qorytyndylady ol.
