قازاقستانداعى “ارلاندار” فۋتبول كلۋبى مەن پورتۋگاليياداعى "براگالونا" كلۋبىنىڭ قۇرىلتايشىسى فازىلبەك ەبساتتارۇلى ەلدەگٸ ەدٸلەتسٸزدٸك جايلى سٶز قوزعادى.
ايتۋىنشا, جازعى دەمالىستا پورتۋگالييادان قازاقستانعا كەلگەن 13 جاستاعى بالاسى فۋتبول تۋرنيرٸ كەزٸندە جايسىز جاعدايدى باستان ٶتكەرگەن. بۇل تۋرالى كەسٸپكەر Dalanews.kz اگەنتتٸگٸنە بايانداپ بەردٸ.
فازىلبەك ەبساتتارۇلى 2014 جىلى "ارلاندار" فۋتبول كلۋبىنىڭ نەگٸزٸن قالاعان. 2017 جىلدان بەرٸ فۋتبول سالاسىندا پورتۋگالييا ەلٸمەن سەرٸكتەس بولىپ جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا ول ەكٸ ەل اراسىن فۋتبول كلۋبى ارقىلى جالعاپ, قازاق بالالارىنىڭ شەتەلدٸك ارەناعا شىعۋىنا ٷلەس قوسىپ جٷر.
بٸرنەشە جىل ٸس-ساپارمەن عانا پورتۋگاليياعا ات باسىن بۇرعان كەسٸپكەر, سول ەلدٸڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸمەن تولىق تانىسقاننان كەيٸن 2023 جىلى وتباسىمەن قونىس اۋدارعان.
كەسٸپكەر وسى جىلدىڭ جاز مەزگٸلٸندە ٷش ايلىق دەمالىستى سىلتاۋراتىپ بالا-شاعاسىمەن قازاقستانعا كەلگەن.
وسىلايشا پورتۋگالييانىڭ ەڭ ٷزدٸك "سپورتينگ براگا" فۋتبول كلۋبىندا دوپ تەبەتٸن ۇلتقانات ەسٸمدٸ ۇلى "بىلعارى دوپ" اتتى تۋرنيرگە قاتىسۋعا نيەت بٸلدٸرەدٸ. ول "ارلاندار" فۋتبول كلۋبىمەن قاتىسۋعا بەل بايلايدى. الايدا بالاسى ويىننان كەيٸن ٷلكەن پسيحولوگييالىق قىسىمعا ۇشىراعان.
“ەدٸلەتسٸزدٸك دەگەن – ٷلكەن تاقىرىپ. مەنٸڭ بۇعان ەتٸم ٷيرەنٸپ كەتكەن. اينالامدا بٸرەۋ قىرىلىپ, ەدٸلەتسٸزدٸك ورىن الىپ جاتسا دا اۋىز اشپاي كەلدٸم. بٸراق اتا-انا ٷشٸن ەڭ اۋىر نەرسە بۇل – بالاسىنىڭ قينالعانى ەكەن. بالامنىڭ باسىنان ٶتكەن جاعداي ماعان دا اۋىر تيٸپ جاتىر.
ول ەلٸن-جەرٸن ساعىنىپ, پورتۋگالييادان قازاقستانعا كەلدٸ. فۋتبولدان تۋرنير ٶتەيٸن دەپ جاتقانىن ەستٸگەن سوڭ قاتىسقىسى كەلەتٸنٸن ايتتى. مۇندا نوميناتسييالار مەن جٷلدەلٸ ورىندارعا اقشالاي سىيلىق بەرٸلەتٸنٸ حابارلاندى. بالام ماڭداي تەرٸمەن اقشا تاۋىپ ٷيرەنٸپ قالعان. قۇلاننىڭ قاسۋىنا مىلتىقتىڭ باسۋى دٶپ كەلدٸ دە تۋرنيرگە “تۋىن” كٶتەرٸپ شىقتى.
“بىلعارى دوپ” تۋرنيرٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى ەكٸمدٸك بولسا كەرەك. ويىن بارىسىندا بٸرىڭعاي ەدٸلەتسٸزدٸكتٸ باستان ٶتكەردٸك. بالاما اۋىر تيگەنٸ مىنا نەرسە بولدى. ول پورتۋگالييادا بٸلٸم الىپ, سول جەردٸڭ ەڭ ٷزدٸك فۋتبول كلۋبىندا ويناپ كەلەدٸ. مۇندا جوعارى مەدەنيەت قالىپتاسقان. بٸز ٷشٸن تاڭسىق نەرسەلەر جەتٸپ ارتىلادى. بٸزدەگٸ مەدەنيەتپەن سالىستىرۋعا كەلمەيدٸ. بالالار جەڭٸلٸپ جاتسا دا, قارسىلاسىن سىيلاي بٸلەدٸ. اينالاسىن تازا ۇستايدى. بەرٸ بٸر-بٸرٸن قاتتى قۇرمەتتەيدٸ. فۋتبولدىڭ ەڭ جوعارى مەدەنيەتٸ پورتۋگالييادا دامىعان دەپ ايتار ەدٸم. ال بالام قازاقستاننىڭ فۋتبولداعى جاعدايىن كٶرٸپ, ۇنجىرعاسى تٷسٸپ, ەڭسەسٸن كٶتەرە الماي قالدى", - دەيدٸ ول.
ونىڭ سٶزٸنشە, تۋرنير ۇيىمداستىرۋشىلارى مەن تٶرەشٸلەرٸ ەرەجەگە قايشى كەلەتٸن ەرەكەتتەرگە جول بەرگەن.
"تۋرنيردە سول باياعى ەدەت بويىنشا قارسىلاس كوماندالار جاسى ٷلكەن بالالاردى ەكەلگەن. بۇل - فۋتبول ەرەجەسٸندەگٸ ەڭ اۋىر قىلمىس. سٶيتٸپ جارتىلاي فينالدا بٸرىڭعاي ٸرٸ دەنەلٸ ٷلكەن بالالار شىقتى. ۇيىمداستىرۋشىلارعا بۇنىڭ ٷلكەن قىلمىس ەكەنٸ ايتىلدى. ولار ەسكەرتۋٸمٸزدٸ ەلەمەدٸ. ەيتەۋٸر تەزٸرەك بٸتسە ەكەن دەپ تۇر. تٶرەشٸلەر دە نە تٸرٸ ەمەس, نە ٶلٸ ەمەس ٷنسٸز قالدى. وسىلايشا كلۋبىمىز ولاردان ۇتىلىپ, 3-ورىنعا يە بولدى. وندا دا بالام كوماندانى جالعىز ٶزٸ سٷيرەپ شىقتى. ال "ٷزدٸك نوميناتسييالاردى" تابىستاعان كەزدە, ەۋروپانىڭ شاڭىن شىعارىپ, تۋرنيردە تاماشا ويىن كٶرسەتٸپ, كٶزگە تٷسكەن بالاما ەشقانداي نوميناتسييا بەرٸلمەدٸ. كەرٸسٸنشە ناشار ويناعاندار ەدٸلەتسٸز تٷردە ەنشٸلەپ كەتتٸ. تٸپتٸ ولاردىڭ كٶبٸ ەرەجەگە قايشى كەلەتٸن ٷلكەن جاستاعى بالالار ەدٸ. سوعان بالام قاتتى رەنجٸدٸ", - دەيدٸ كەسٸپكەر.
بۇل وقيعادان كەيٸن ۇلتقاناتتىڭ كٶڭٸلٸ قۇلازىپ, پسيحولوگييالىق تۇرعىدان اۋىر سوققى العان.
"بالام پورتۋگالييادا كومانداسىن سٷيرەپ جٷرگەن فۋتبولشى عوي. ەندٸ وعان “قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىندا وينايسىڭ” دەپ قالاي ايتامىن? سٶزٸمنٸڭ ٶتپەيتٸنٸن بٸلەمٸن. ال جۇرت تەك جامان ويلايدى. بٸراق بٸر شىندىق بار: بالامدى قازٸر "رەال مادريد" اكادەميياسىنا الۋى مٷمكٸن, الايدا قازاقستاننىڭ سوناۋ تٷكپٸرٸندەگٸ قيراپ قالعان كلۋب المايتىنى انىق...”, - دەيدٸ ول.
كەسٸپكەردٸڭ ەزٸرگە قازاقستانعا ورالاتىن ويى جوق.
“نەگٸزٸ بالامدى كەسٸبي فۋتبولشى ەتەمٸن دەگەن ماقساتىم جوق. بالام فۋتبولدى ەرەكشە ۇناتادى. سوعان قولداۋ بٸلدٸرۋ ماقساتىندا پورتۋگاليياعا باردىق.
مەنٸڭ نەگٸزگٸ ماقساتىم – بالامنىڭ جاقسى جەردە جٷرۋٸ بولدى. بٸر شەتٸنەن ەلدەن كەتۋگە دە جاقسى سىلتاۋ ەدٸ. پورتۋگالييا بالالار فۋتبولىندا ەلەمدٸك رەيتينگتە بٸرٸنشٸ ورىندا. سول ٷشٸن ٶز قاراجاتىممەن اپاردىم. ەشقانداي دەمەۋشٸلٸك المادىم. بالا-شاعامدى الىپ, سول جاققا كٶشٸپ كەتتٸك. مەن بۇل جەردە دە فۋتبول كلۋبىن ساتىپ الدىم. سونى جٷرگٸزٸپ جاتىرمىن.
جالپى سىبايلاس جەمقورلىق, قوعامدىق ازعىندىق, بالالار ٶلٸمٸ, سۋيتسيد, بۋللينگ, بالالار كەدەيشٸلٸگٸ مەن ولارعا كٶرسەتٸلگەن زورلىق-زومبىلىق, ت.ب. جاعىنان قازاقستان ەلەمدە الدىڭعى ورىنعا شىعىپتى. سودان بولار بارلىعى “قازاقستانعا كەلمەڭدەر, تەزٸرەك كەتٸڭدەر” دەپ كەڭەستەرٸن بەرەدٸ. ونى ەستٸپ جٷرگەن بالالارىم: "بٸزدٸ قازاقستاننان نەگە قۋىپ جاتىر?" دەپ ويلاپ قالادى. ولارعا بالالاردىڭ كٶزٸنشە ٶتٸرٸك قارسىلىق بٸلدٸرەمٸن. سەبەبٸ ساعىنىپ كەلگەن بالالارىمنىڭ كٶڭٸلٸنە كٸربٸڭ تٷسٸرگٸم كەلمەيدٸ. سٶيتسەم ولار دا قويمايدى: بۇنى "قىزىڭ مەكتەپتە زورلانىپ, ۇلىڭ سۋيتسيد جاساسا عانا تٷسٸنەسٸڭ" دەگەن پٸكٸرلەر ايتادى. ال مەن مۇنداي جاعدايدا ٸشتەي كٷرسٸنٸپ, ٷنسٸز قالىپ جاتامىن", - دەيدٸ ول.
ونىڭ سٶزٸنشە, قازاقستاندا فۋتبول جايلى اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن ەشتەڭە جوق. سەبەبٸ بۇل سالانى دامىتۋعا ەش جاعداي جاسالماعان.
“ٶز-ٶزٸمٸزدٸ الداپ قايتەمٸز. تٸپتٸ بٸزدە قاراپايىم ستاندارتقا سەيكەس فۋتبول الاڭى دا جوق.
مەسەلەن, ستاديونداردا ارنايى تابيعي گازون بولۋى كەرەك. ال بٸزدە استانا ارەنانىڭ ٶزٸندە جاساندى گازون تٶسەلگەن. سوندىقتان شەتەلدەن كەلەتٸن كوماندالار وسىعان شاعىم ايتىپ جاتادى. مىسالى, بوكسشىنىڭ قولعابى نەمەسە تەننيسشٸنٸڭ راكەتكاسى جوق بولسا, قالاي ويىن الاڭىنا شىعادى? بۇل دا سوعان ۇقساس جاعداي. بٸزدە قاراپايىم فۋتبول الاڭى بولماعاننان كەيٸن ونىڭ ار جاعىن قازبالاۋعا ەلٸ ەرتە. ەشقانداي ينفراستۋكتۋرا مەن تارتىلىپ جاتقان ينۆەستيتسييا جوق. نەگٸزٸ بارلىق سالاعا عىلىمي تۇرعىدان قاراۋ كەرەك. عىلىمي قادام بولسا, دامۋ بولادى. ال عىلىم جوق جەردە, ٶكٸنٸشكە قاراي ەشقانداي ٶزگەرٸس تە بولمايدى”, - دەپ سٶزٸن قورىتىندىلادى ول.
