Freedom Inside '26

Túrkistan oblysynda jabaiy janýarlardy kóbeitetin fazanarii tabysty jumys isteýde

Túrkistan oblysynda jabaiy janýarlardy kóbeitetin fazanarii tabysty jumys isteýde
Túrkistan oblysynda jabaiy janýarlardyń ósimin molaitý maqsatynda ótken jyly fazanarii qurylǵan bolatyn. Syrdariia-Túrkistan memlekettik óńirlik tabiǵi parkinde qurylǵan fazanariide «Elik», «Qyrǵaýyl» tuqymbaqtary, al Sozaq orman jáne janýarlar álemin qorǵaý jónindegi memlekettik mekemesine qarasty memlekkettik orman qory jerinde «Qulan men qaraquiryq» tuqym baqtary jasaqtalǵan. Ondaǵy 200 gektar aýmaqta qulan jáne qaraquiryq, 10 gektar jerde Sibir eligi men 2 gektar aýmaqta qyrǵaýyl qusyn qoldan ósirilýde.

Osy jyly elik tuqymbaǵyna Almaty oblysynyń Ile ózeniniń boiynan 20 bas elikti, iaǵni, 3 atalyq, 12 analyq jáne 5 tólin aýlap, alyp kelý kózdelýde. Elik – buǵylar tuqymdasyna jatatyn juptuiaqty, sútqorekti janýar. Eliktiń Eýropa, Sibir, Manchjýr úsh túri taralǵan bolsa,  Qazaqstanda Sibir túri  kezdesedi.

Al qyrǵaýyl tuqymbaǵynda búginde 34 bas qus bar. Olardyń jumyrtqasy alynyp, inkýbatorlyq jolmen kóbeitý jumystary júrgizilýde.

Qyrǵaýyl – otyryqshy qus. Uiasyn ný qamystyń, qalyń butanyń arasyna jerge salady. Sáýir-mamyr ailarynda 7-18 jumyrtqa salyp, 21-27 kúnde balapan basyp shyǵarady. Balapandary jumyrtqadan jetilip shyǵady, mamyǵy kepken soń jemin ózi aýlaidy.

Sozaq orman jáne janýarlar álemin qorǵaý jónindegi memlekettik mekemesine qarasty memlekkettik orman qory jerinde salynǵanq qulan men qaraquiryq tuqymbaǵyna 2018 jyly ańnyń 20 basyn (15 atalyq, 5 analyq) jáne qaraquiryqtyń 20 basyn (3 atalyq, 12 analyq jáne 5 tóli) Altyn emel ulttyq tabiǵi saiabaǵynan aýlap, alyp kelý josparlanýda.

Qulan – taqtuiaqtylar otriadyna jatatyn jabaiy jylqy. Qazir Qazaqstanda 3 myńdai qulan bar. Qulannyń sany dúniejúzinde jyldan-jylǵa azaiýyna bailanysty qorǵaýǵa alynyp, halyqaralyq tabiǵat qorǵaý odaǵy men Qazaqstannyń «Qyzyl kitabyna» engizilgen.