Toiǵa jaldaǵan asabańyz alǵan aqshasyn aqtady ma?
Ýaqyttyń talaby solai ma, álde halyq tym talǵampaz bolyp ketken be, áiteýir qazirgi toilar asabaǵa tolyqtai táýeldi bolyp qalǵan. Jurt aitqandai «ómirde bir-aq ret bolatyn» toidyń kimge de bolsa qyzyqty, mándi-maǵynaly ótkeni kerek.
Al osy máseleniń bári túbinde asabanyń paiym-parasatyna, tájiribesi men darynyna tikelei qatystylyǵyn eskersek, olarǵa degen suranystyń da joǵary ekenin baiqaimyz.
«Ánniń de estisi bar, eseri bar». Dál sol siiaqty asabanyń da túr-túri bolady (estisi de, eseri de) eken. Ony biz keshegi senbide Shymkent qalasyndaǵy «Eki juldyz» saltanat saraiynda ótken úilený toiynan baiqap qaittyq.
Qanshama jyldan beri qyzmet babymen ózge qalada turyp, zeinetkerlikke shyqqan soń elge qonys aýdarǵan bir týysymyz ulyn úilendirdi. «Apyr-ai, pálenshe elge kelip, aǵaiyn-týystyń basyn qosyp toi jasaǵaly jatyr eken», «Oibai, ne deisiń, toiyna anaý-mynaý emes, Týkany («Aldaraspan» teatrynyń direktory Nurjan Tólendievti) tamada etip jaldapty» degen áńgimeler toi kúni belgilengen sátten bastap týma-týystyń arasynda aitylyp jatty. «Qudai qalasa, toiǵa baramyz, Týka basqarǵan toidy kórip qaitpaimyz ba?» – degender de boldy arasynda.
Qosh, sonymen ne kerek, kópten kútken toi kúni de kelip jetti. Jurt toi saǵynyp qalǵan ba, álde Týka asabadan uialdy ma, áiteýir bári aitylǵan ýaqytta jinala qaldy. Qysqasy, kópten kútken toi bastaldy. Jurttyń nazary da, bar ynta-yqylasy da tanymal asabada. Biz de onyń ár aitqan sózine mán bere tyńdadyq.
Biraq, ókinishke qarai, jurt qansha aidan beri asyǵa kútken, el aýzynda júrgen asabanyń bul kúngi toiǵa daiyndyǵy az boldy ma, álde onyń toi basqaratyn qabileti osy deńgeide me, áiteýir toi biz oilaǵandai qyzyq bolmady. Dálirek aitsaq, asaba qyzyqtyra almady.
Á degennen naǵashy jurtqa sóz kezegin berýge ortaǵa shyqqan Nurjan asaba: «Myna tizimniń bárin oqýym kerek pe? «Naǵashylar» dep shaqyra bersem qaitedi, a? Obshii naǵashylar, ortaǵa kelińizder!» – dep mikrofonmen búkil zalǵa aiqai salǵany jinalǵan jurtty tań-tamasha etti.
Ol ol ma, álden ýaqytta bilep júrgen qyzdardyń sońynan qarap: «Aihai, aihai-oi, myna qustardyń bireýin atyp alsam qalai bolar eken?» – dep, jurtty kúldirmek boldy. Biraq oǵan jurt kúlmedi, kerisinshe: «Mynaý ne ottap tur? Iship alǵan ba?» – degender kóp boldy.
...Taǵy bir toidan kórgenimizdi, kóńilge túigenimizdi aita otyraiyq. Asaba oiyn oinatam dep «svejii» qudalardy ortaǵa shyǵardy. Oiyn sharty boiynsha qudalar bir-birine shapan jabýy kerek eken. Jabylatyn shapan – ústerindegi kostiými. Sol jerde kostiým aýysty. Qapsaǵai deneli qudanyń kiimi shynashaqtai qudaǵa rasynda shapan bop kiile qaldy da, kerisinshe, kishkentai kostiým kigen jigit aǵasynyń turysy jurtqa kúlkili kórindi.
Asabanyń kelesi oiyny tipti soraqy eken. «Aǵa, qyz alýǵa keldińiz. Endi sonaý esiktiń aldyna baryp, tórge deiin atpen shaýyp kelińiz de, qudamen tós túiistirińiz», – dedi «aidy aspanǵa shyǵarǵan» asaba. Shaǵyn deneli kisiniń keń kostiými dalaqtap, balaǵa uqsap sanyn shapalaqtap esikten tórge deiin shaýyp kelgenin elestetińizshi. Asaba munysymen qoimai, at bop shapqan aǵasyn: «Mynaýyńyz at emes, esek qoi, qaita júgirińiz», – dep dúiim jurttyń aldynda taǵy masqara etti.
Biraz ýaqyttan soń Tashkentten kelgen bishi qyzdarǵa qarap bar daýsymen: «Kóiláginin etági jelman birgá ýchadi, jel kótárgán etákni men kótársám netádi?» – dep taǵy da jurttyń ashý-yzasyn týǵyzdy.
Osy jerde aita ketken jón shyǵar, Nurjan Tólendiev áý basta senbi kúni bolǵan toida qyzmet kórsetkeni úshin 600 myń teńge suraǵan eken. Toiǵa bir apta qalǵanda: «Tapsyrys kóp, odan da joǵary baǵa usynyp jatqandar bar. Sondyqtan kelisseńizder, 700 myń berińizder, bolmasa basqa asaba tabyńyzdar», – depti. Amal joq, el-jurtqa toiymyzdy Týka basqarady dep aityp qoiǵan týysymyz 700 myń teńge tóleýge májbúr bolǵan. Toi sońynda týysymyzdyń anasy: «Myna Týka degenge túk te riza bolmadym. Ataǵynyń jer jarǵanyn qaiteiin, jinalǵan jurtqa ádemi ázilin aityp, jurtqa jaqsy kóńil-kúi syilai almady», – dep renjip turdy.
Budan shyǵar qorytyndy, bizdiń halyq maqtanǵandy tym unatady, ony moiyndaýǵa tiispiz. Bireýler toidy júrgize alsyn, almasyn elge tanymal adamdy tańdaidy. Bul rette teleekrannan túspeitin «tulǵalardyń» dáýreni júrip turǵany ras. «Pálensheniń toiyn álgi túgenshe júrgizdi» degenniń ózi toi ieleriniń mártebesin kóteretindei.
Qazir toidyń qyzyp turǵan shaǵy. Bálkim siz de taiaýda toi isteitin bolyp, asaba tańdap júrgen bolarsyz. Aitarymyz, tańdaý jasaýda asyǵystyq tanytpańyz. Tańdaǵan asabańyz sizdiń qonaqtaryńyzdyń talǵamyna sai kele me, osyny ábden anyqtap alyńyz. Al endi tamadańyzdy tańdap bolsańyz, mindetti túrde bir-eki márte jolyǵyp, ózimen tanysyp-bilisip, jai-japsardy túsindirip, oi-pikir almasyńyz. Toida beiádep áńgime, anaiy qaljyń aitylmaýy kerek ekenin qatań eskertińiz. Asaba – dám iesi men qonaqtyń arasyndaǵy dáneker. Jiylǵan jurtqa toi iesiniń peiilin, nietin, sezimin, sózin jetkizýshi. Sol sebepti de toi qamyna kirisken aǵaiyn asaba máselesine asa jeńil qaramasa eken.
R.S. Biz bul jerde Nurjan Tólendievti jamandaiyn dep otyrǵan joqpyz. Tek onyń alǵan eńbekaqysyna sai qyzmet kórsetkenin, kóńilderge kirbiń túsirmegenin qalaimyz. Al eger Nurjan baýyrymyzdyń bul oraida aitar qandai da bir ýáji bolsa, biz ony da gazet betinde jariialaýǵa daiynbyz.
G. HALYQQYZY
Derekkózi: zamana.kz
