AQSH-tyń Chevron kompanıasy Qazaqstan bıligimen "Teńiz" ken orny boıynsha kelisimsharttyń bolashaǵyn talqylaýǵa kiristi. Qoldanystaǵy kelisim 2033 jyly aıaqtalady, al aldaǵy jeti jyl taraptar úshin sheshýshi kezeń sanalady, dep habarlaıdy Dalanews.kz.

"Teńiz" Qazaqstan ekonomıkasyndaǵy strategıalyq nysandardyń biri. Ol eldiń jalpy ishki óniminiń shamamen 10 paıyzyn qalyptastyryp, táýligine mıllıon barelge jýyq munaı óndirýge úles qosady. Qarapaıym tilmen aıtqanda, ekonomıkadaǵy árbir onynshy teńge Teńizben tikeleı nemese janama baılanysty.

Chevron bul jobada ondaǵan jyl boıy jumys istep keledi. Osy ýaqyt ishinde kompanıa Teńizdi keńeıtýge shamamen 48 mlrd dollar ınvestısıa salǵan. Bul bastapqy jospardan 11 mlrd dollarǵa artyq. Joba álemdegi eń qymbat ári aýqymdy munaı bastamalarynyń birine aınaldy. Qazir taraptar kelesi kezeńniń sharttaryn talqylap jatyr.

Kelissózderdiń dál qazir bastalýyna birneshe faktor áser etti. Birinshiden, qazaqstandyq munaı eksportynyń osal tustary aıqyn kórine bastady. Negizgi kólem ótetin Kaspıı qubyr konsorsıýmy baǵyty arqyly tasymal Reseı aýmaǵyna táýeldi, al Novorossıısk termınalyna jasalǵan dron shabýyldary táýekeldi kúsheıtti.

Ekinshiden, Qazaqstan OPEK+ aıasynda óndirý kvotalaryn saqtaý máselesinde qysymǵa jıi ushyrap otyr. Eldi lımıtten asyp ketti dep aıyptaıtyn pikirler kúsheıgen.

Sarapshylardyń aıtýynsha, Chevron jobadan ketse, ony almastyrý ońaı bolmaıdy. Áńgime tek qarjyda emes, basqarý tájirıbesi, tehnologıa jáne adam resýrstary týraly. Munda tutas salanyń tıimdiligi tarazyǵa túsedi.

Chevron basshylyǵy bolsa, Teńiz áli de áleýetin tolyq ashqan joq dep sanaıdy. Kompanıa dereginshe, óndiris ósip keledi, qýattar keńeıtilgen, al ınfraqurylym ken ornynyń erekshelikterine beıimdelgen.

AQSH Energetıkalyq aqparat basqarmasynyń baǵalaýynsha, Qazaqstandaǵy munaı qory shamamen 30 mlrd bareldi quraıdy. Bul álemdik rekord emes, alaıda Kaspıı óńirindegi eldi negizgi oıynshylar qataryna qosatyn aıtarlyqtaı kólem.

Salystyrý úshin, munaı qory eń kóp elder qatarynda Venesýela 303 mlrd barelmen kósh bastaıdy. Odan keıin Saýd Arabıasy, Iran, Kanada jáne Irak tur.

Sarapshylardyń pikirinshe, Teńiz boıynsha kelissózder tek bir ken ornynyń emes, jalpy qazaqstandyq munaı sektorynyń bolashaǵyn aıqyndaıdy.