Ekonomikalyq sarapshy Ǵalymjan Aitqazin bul joly teńgeniń qunsyzdanatyndai jóni joq edi dep sanaidy. "Eger, Ulttyq bank "teńge reseilik rýbl baǵamyna táýeldi emes" degeni ras bolsa", - deidi. Alaida,onyń aitýynsha, valiýta naryǵyndaǵy jaǵdai basqany kórsetip otyr, dep jazady Dalanews.kz.
"Qunsyzdanyp jatqan Resei rýblin esepke almaǵanda, mańyzdy irgeli faktorlardyń joqtyǵyna qaramastan bizdiń ulttyq valiýtamyz qaitadan "quldyrai" jóneldi. Jaqynda Resei ortalyq banki atap ótkendei, qarjy sektoryna salynǵan jańa sanktsiialar eksporttan túsetin túsim merzimderine eleýli áser etip, bul valiýta naryǵyndaǵy jaǵdaidy qubyltyp, baǵamnyń álsireýine ákelip soqty. Reseilik retteýshi organnyń pikirinshe, buǵan jekelegen qarjylyq emes kompaniialardyń bankter aldyndaǵy ýaqytsha mindettemesin óteý úshin shetel valiýtasyn satyp alý boiynsha mámileleri de qosylǵan, ol da rýblge qosymsha qysym jasaýda", dep jazdy Tengenomika Telegram arnasynyń avtory.
Ol, jalpy alǵanda, KASE-degi valiýta sektsiiasy naryǵyna qatysýshylardyń Resei rýbli jaǵdaiyn baǵdar etýi jáne ulttyq valiýtalar arasyndaǵy "5-ten 1-ge deiin aralyǵynda jasyryn paritettiń" saqtalýy, bir jaǵynan, Resei Federatsiiasynyń valiýta naryǵyndaǵy kúizelisterge jaýap berýge múmkindik beredi jáne teńge baǵamynyń rýblge shaqqanda nyǵaiýyna jol bermeidi dep sanaidy.
"Ekinshi jaǵynan, saýda-sattyq jáne basqa da salalar boiynsha qoian-qoltyq aralasyp jatqan ári kedendik aimaqtaǵy bir Resei ekonomikasynda bolyp jatqan qubylystardy elemeý jergilikti biznestiń básekege qabilettiliginiń tómendeýi arqyly bizdiń ekonomikamyzǵa keri áserin tigize bastaidy. Mundai jaǵdaidy táýelsiz Qazaqstan tarihynan kórip kelemiz, Ulttyq banktiń burynǵy basshysy Grigorii Marchenko da jaqyndaǵy óz suqbatynda ony rastady", - deidi ol.
Al Marchenko bul rette ne dep edi?
"Teńge baǵamy Resei rýbline belgili bir deńgeide bailanǵan, óitkeni bul magnit sekildi áserdegi daiyn taýarlar importy, sol sekildi investitsiialyq (aralyq) taýarlar boiynsha biz táýeldi úlken ekonomikanyń basty taýarlyq seriktesiniń ózdiginen baryp túsetin tuzaǵy ispetti. Shegendelgen aqsha baǵamy jaǵdaiyndaǵy burynǵy barlyq teńge devalvatsiialary, sol sekildi qazirgi ózgermeli baǵam jaǵdaiynda da teńgeniń kúrt quldyraýy belgili bir deńgeide osy "idilliia" saldarynan bolýda", - dedi ol.
Bolashaqta mundai jaǵdaidy qalai boldyrmaýǵa bolady?
"Bolashaqta mundai jaǵdaidy boldyrmaýǵa bolady, árine. Qalai deisiz be? Eger biz Resei Federatsiiasymen aradaǵy saýda-sattyqtaǵy tepe-teńdikti jaqsartatyn bolsaq, iaǵni ózara saýdadaǵy tapshylyqty azaita alsaq. Máselen, soǵys bastalǵannan jáne sanktsiialar engizilgennen keiingi kezeńdegidei. Iaǵni, Qazaqstan Resei Federatsiiasyna reeksport jasap, Resei Federatsiiasynyń importyn ýaqytsha ótegendei. Nemese Qazaqstan ekonomikasy munai-gaz sektorymen bailanysty emes valiýtalyq kirisin edáýir arttyra alsa, bul Resei Federatsiiasymen arada týyndaǵan tapshylyqtyń qatty áser etýine múmkindik bermesi edi", - deidi sarapshy.
Búgin, 12 jeltoqstanda saǵat 15-30-da Qazaqstan qor birjasynda (KASE) shetel valiýtalary boiynsha kúndizgi saýda-sattyq jabyldy. Onyń qorytyndysy boiynsha 1 AQSh dollarynyń ortasha baǵamy 522,91 teńgeni qurap, birden 5,17 teńgege kóterildi. Iá, tańerteń ǵana Ulttyq banktiń 1 AQSh dollary boiynsha bekitken resmi baǵamy 516,93 teńge bolǵan edi. Al 10 jeltoqsandaǵy tańerteńgi resmi baǵamy 510,08 teńge bolsa, sol kúni keshke dollar taǵy da 1,50 teńgege arzandap, 508,05 teńge deńgeiinde qalyptasqan bolatyn.