Bul zańdy da. Qarsy tarap osy kúnge deiin oryssha oilap, oryssha sóilep keldi ǵoi. Olar eshteńeden tarshylyq kórmedi. Alar zatyn oryssha sóilep aldy, barar jerine oryssha sóilep bardy. Olarǵa tóńiregi túgel oryssha sóileitin kórindi. Jáne bul «dástúrdiń» ómir boiy saqtalaryna senimdi boldy.
Qazaqtildi ortanyń talap-múddesi eskerilmedi demeimiz, biraq qoǵamdyq ómirde myna biz tumsyq tyǵa almai otyrǵan salalar kóp. Kózimiz kórip júr. Birtindep aityp jatyrmyz. Aityp jatqanymyz qarsy taraptyń shymbaiyna batyp jatyr.
Kúni keshe ultshyl Muhtar Taijan men tanymal sáýletshi Nurlan Tórehanov daýlasty. Daý neden týdy?
Taijan bylai dedi:
«Bilikke bir suraǵym bar: oiyn-saýyq nemese qoǵamdyq oryndarda qazaq mýzykasy nege joq? Kelýshilerdiń 80-90 paiyzy qazaq, birde-bir qazaq áni joq! Qazaq estradasyna kóz juma qarap, tek reseilik nemese sheteldik ánderdi qoiý halyqty zombige ainaldyrý! Men barlyq qoǵamdyq oryndarda, sýpermarketterde, moldarda, kinoteatrlarda, shańǵy, konki tebetin jerlerde, stadiondarda qazaq mýzykasy, qazaq estradasy, kem degende, 80 paiyz ýaqytty alýy úshin zań qabyldaýdy usynamyn»
Baiqasańyz, Taijan kóp qazaqtyń oiyndaǵy, bálkim, aita almaǵan, bálkim, baiqai almai júrgen dúnieni aitty. Qiyndatýdyń qajeti joq. Taijannyń tapqyrlyǵy sonda, ol halyq túsine alatyn, qazaqtildi orta qoldaityn qarapaiym dúnieni jazady.
Qazaqtildi jáne orystildi ortanyń dúnietanymyndaǵy kereǵarlyq osyndaida baiqalady, biraq. Qarsy tarap qarsy shyqty buǵan.
Buǵan ázir Máskeýde turatyn Nurlan Tórehanov degen sáýletshi bylai dep jaýap qatypty:
«Taijannyń jazǵanyn oqydym. Endeshe, bylai jasaiyq. Barlyq jerde qazaq ánderi oinady eken, endeshe, eldiń bári shapan kiip júrsin. Al meiramhana men kafelerdegi as máziri beshbarmaq, irimshik pen qymyzdan tursyn. Al biz astymyzdaǵy kólikti atqa aýystyryp, kiiz úige kóship alaiyq. Mektepterdiń aǵylshyn, matematika pánderin alyp tastaiyq».
Aityńyzshy, sizdińshe, bul ekeýiniń qaisysy laǵyp otyr? Kósheniń tilimen sóilesek, qaisysy qýyp ketti. Bizdińshe, sońǵysy.
Taijan beshbarmaq pen kiiz úi týraly tis jardy ma? Joq. Onyń sóziniń óńin ainaldyryp jibergen Tórehanovtyń ózi.
Taijan aqylǵa syimaityn usynys tastaǵan joq, negizinde. Shynymen, qazaq mýzykasy nege qoiylmaidy? Orystyń áni, sheteldiń áni shyrqalady eken, endeshe, qazaqtyń ánine nege oryn joq?
Taijan men Tórehanovtyń aitysynda sońǵysy utyldy. Qazaq aýditoriiasy sany jaǵynan da, sapasy jaǵynan da áldeqashan ósken. Qazaqtildi orta áleýmettik jelini tolyqtai jaýlap alǵanyn da kórip otyrmyz. Sońǵysy, osyny eskermedi. Óz qazaǵynan syn estidi. Óz qazaǵynyń aldynda abyroiyn joǵaltty. Bul Tórehanovqa kerek pe edi? Al qazirgi túrin qarańyz. Aqtalǵan bolyp, áldenelerdi jazyp jatyr.
Bul bizdiń talap etken jáne talap etýge tiisti dúnielerimizdiń basy ǵana. Qarsy tarap áli talai shyryldaidy. Sebebi, olar osy kúnge deiin qarsylyqqa ushyraǵan joq. Qazaqtildi ortanyń kózi ashylady dep oilamady. Solai ǵoi?!
Óz tarapymyzdan biz de usynys aitaiyq. Elimizdegi radiolarda (Eýropa pliýs, Love radio) kúndizgi ýaqytta qazaq ánderi nege qoiylmaidy? Olar orys pen sheteldiń ánin shyrqatady eken, endeshe, Qairat Nurtas pen Tóreǵaliǵa da oryn bersin? Nege qazaq ánderi túngi saǵat 12-den bastap qoiylýy tiis? Bul ne? Qazaqtar kóz ilmeidi degeni me? Aitpaqshy, buǵan Tórehanov ne der eken?
Dýman BYQAI
