Atap aitqanda, ǵylymi baiandama avtorlary jastar damýynyń demografiialyq, densaýlyq saqtaý, bilim jáne ǵylym, ekonomika, qoǵamdyq-saiasi protsesterge qatysý jáne 10-20-30 jyl aralyǵyndaǵy memlekettik jastar saiasatyn damý siiaqty mańyzdy parametrlerin qarastyrdy. Sondai – aq, «Táýelsizdik urpaqtarynyń portreti», «Jastar statistikasy» jáne «Táýelsizdik jetistikterine jastardyń kózqarasy» atty arnaiy illiýstratsiialyq bólimder usynyldy.
Qazirgi qazaqstandyq jastardyń áleýmettik jaǵdaiy men kóńil-kúiiniń kórneki beineleriniń biri – Táýelsizdik urpaqtarynyń portreti dep aitýǵa bolady. Máselen, portrette jastardyń damý kórsetkishteri densaýlyq, bilim, qundylyqtar, ekonomika jáne saiasat siiaqty mańyzdy salalarda kórinis tapqan.
Mysaly, jas urpaqtyń densaýlyǵy baǵytynda kelesi trend baiqalady. Saýalnamaǵa qatysqan jastardyń kópshiligi, atap aitqanda 72,3%-y ózin tolyq saýmyn dep sanaitynyna qaramastan, tek 44,8 paiyzy ǵana profilaktikalyq tekserýden ótedi.
Ókinishke orai, olardyń úshten biri – 34,5%, reprodýktivti densaýlyq týraly aqparatty internetten biledi. Bul rette jastardy buqaralyq sportqa tartý úderisinde oń dinamika baiqalady – jastardyń 60,9 paiyzy sportpen júieli túrde shuǵyldanady.
Bilim berý salasyna keletin bolsaq, qazirgi ýaqytta jastardyń 50,8%-y dástúrli oqytý formaty qyzyqty ári yńǵaily dep sanaidy. Ǵylym salasynda da oń dinamika baiqalady: sońǵy 9 jylda 35 jasqa deiingi ǵalymdar sany 21%-ǵa artqan (2011 jylǵy 6,4 myń adamnan 2020 jyly 8,1 myń adamǵa deiin).
Zertteýdiń negizgi baǵyttarynyń biri biri ekonomikalyq minez-qulyq ereksheligi bolyp tabylady. Búgingi kúni jas qazaqstandyqtar jalaqy deńgeii (52,3%) boiynsha jumysty tańdaidy. Jastardyń nemese olardyń otbasylarynyń 49,5%-ynda tutynýshylyq nemese ipotekalyq nesie túrinde qarjylyq mindettemeler bar.
Ótken jyldardaǵydai jastar arasyndaǵy basty qundylyq – otbasy 82,5%, ekinshi orynda – densaýlyq (45,6%), úshinshi orynda – dostyq (23,1%) ornalasqan. Árbir besinshi jas qazaqstandyq (20,7%) – basty qundylyq retinde materialdyq qamtamasyz etilgen ómirdi atap ótken. Negizgi qundylyqtar sońǵy 5 jyl boiy ózgerissiz qalýda. Jalpy, jastardyń 47,3%-y bolashaqqa senimmen jáne optimizmmen qaraidy.
Búgingi tańda qoǵamnyń saiasi-ekonomikalyq jáne áleýmettik qurylymyn aiqyndaityn, odan ári damý men jańa ózgeristerdiń uiytqysy retinde áreket etetin kúshtiń tulǵasy – jastar. Al bul Portret jastardyń búgingi kúni qalai ómir súretinin kórýge múmkindik beredi, bul óz kezeginde memlekettik jastar saiasatyn qalyptastyrýǵa men iske asyrýǵa sapaly áser ete alady.
