اتاپ ايتقاندا, عىلىمي بايانداما اۆتورلارى جاستار دامۋىنىڭ دەموگرافييالىق, دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم جەنە عىلىم, ەكونوميكا, قوعامدىق-ساياسي پروتسەستەرگە قاتىسۋ جەنە 10-20-30 جىل ارالىعىنداعى مەملەكەتتٸك جاستار ساياساتىن دامۋ سيياقتى ماڭىزدى پارامەترلەرٸن قاراستىردى. سونداي – اق, «تەۋەلسٸزدٸك ۇرپاقتارىنىڭ پورترەتٸ», «جاستار ستاتيستيكاسى» جەنە «تەۋەلسٸزدٸك جەتٸستٸكتەرٸنە جاستاردىڭ كٶزقاراسى» اتتى ارنايى يلليۋستراتسييالىق بٶلٸمدەر ۇسىنىلدى.
قازٸرگٸ قازاقستاندىق جاستاردىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايى مەن كٶڭٸل-كٷيٸنٸڭ كٶرنەكٸ بەينەلەرٸنٸڭ بٸرٸ – تەۋەلسٸزدٸك ۇرپاقتارىنىڭ پورترەتٸ دەپ ايتۋعا بولادى. مەسەلەن, پورترەتتە جاستاردىڭ دامۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ دەنساۋلىق, بٸلٸم, قۇندىلىقتار, ەكونوميكا جەنە ساياسات سيياقتى ماڭىزدى سالالاردا كٶرٸنٸس تاپقان.
مىسالى, جاس ۇرپاقتىڭ دەنساۋلىعى باعىتىندا كەلەسٸ ترەند بايقالادى. ساۋالناماعا قاتىسقان جاستاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ, اتاپ ايتقاندا 72,3%-ى ٶزٸن تولىق ساۋمىن دەپ سانايتىنىنا قاراماستان, تەك 44,8 پايىزى عانا پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدەن ٶتەدٸ.
ٶكٸنٸشكە وراي, ولاردىڭ ٷشتەن بٸرٸ – 34,5%, رەپرودۋكتيۆتٸ دەنساۋلىق تۋرالى اقپاراتتى ينتەرنەتتەن بٸلەدٸ. بۇل رەتتە جاستاردى بۇقارالىق سپورتقا تارتۋ ٷدەرٸسٸندە وڭ ديناميكا بايقالادى – جاستاردىڭ 60,9 پايىزى سپورتپەن جٷيەلٸ تٷردە شۇعىلدانادى.
بٸلٸم بەرۋ سالاسىنا كەلەتٸن بولساق, قازٸرگٸ ۋاقىتتا جاستاردىڭ 50,8%-ى دەستٷرلٸ وقىتۋ فورماتى قىزىقتى ەرٸ ىڭعايلى دەپ سانايدى. عىلىم سالاسىندا دا وڭ ديناميكا بايقالادى: سوڭعى 9 جىلدا 35 جاسقا دەيٸنگٸ عالىمدار سانى 21%-عا ارتقان (2011 جىلعى 6,4 مىڭ ادامنان 2020 جىلى 8,1 مىڭ ادامعا دەيٸن).
زەرتتەۋدٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ بٸرٸ ەكونوميكالىق مٸنەز-قۇلىق ەرەكشەلٸگٸ بولىپ تابىلادى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ جاس قازاقستاندىقتار جالاقى دەڭگەيٸ (52,3%) بويىنشا جۇمىستى تاڭدايدى. جاستاردىڭ نەمەسە ولاردىڭ وتباسىلارىنىڭ 49,5%-ىندا تۇتىنۋشىلىق نەمەسە يپوتەكالىق نەسيە تٷرٸندە قارجىلىق مٸندەتتەمەلەر بار.
ٶتكەن جىلدارداعىداي جاستار اراسىنداعى باستى قۇندىلىق – وتباسى 82,5%, ەكٸنشٸ ورىندا – دەنساۋلىق (45,6%), ٷشٸنشٸ ورىندا – دوستىق (23,1%) ورنالاسقان. ەربٸر بەسٸنشٸ جاس قازاقستاندىق (20,7%) – باستى قۇندىلىق رەتٸندە ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتٸلگەن ٶمٸردٸ اتاپ ٶتكەن. نەگٸزگٸ قۇندىلىقتار سوڭعى 5 جىل بويى ٶزگەرٸسسٸز قالۋدا. جالپى, جاستاردىڭ 47,3%-ى بولاشاققا سەنٸممەن جەنە وپتيميزممەن قارايدى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا قوعامنىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك قۇرىلىمىن ايقىندايتىن, ودان ەرٸ دامۋ مەن جاڭا ٶزگەرٸستەردٸڭ ۇيىتقىسى رەتٸندە ەرەكەت ەتەتٸن كٷشتٸڭ تۇلعاسى – جاستار. ال بۇل پورترەت جاستاردىڭ بٷگٸنگٸ كٷنٸ قالاي ٶمٸر سٷرەتٸنٸن كٶرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, بۇل ٶز كەزەگٸندە مەملەكەتتٸك جاستار ساياساتىن قالىپتاستىرۋعا مەن ٸسكە اسىرۋعا ساپالى ەسەر ەتە الادى.
