Májilis depýtaty Ermurat Bapi jańa bastama kóterip, Úkimetke saýal joldady, – dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ol premer-ministr Oljas Bektenovke, qorǵanys ministri Rýslan Jaqsylyqovqa joldaǵan saýalynda Ulttyq qarý-jaraq mýzeii nemese Ulttyq qarý-jaraq palatasyn ashýdy usyndy.
"Frantsiiada Orta ǵasyrdan bergi áskeri tarihtyń kýási Parij áskeri mýzeii bar. Londondaǵy Koroldik qarý-jaraq palatasy men Imperiialyq áskeri mýzeii britandyq eldik pen erliktiń eren úlgisin pash etedi. Reseide Kremldiń qarý-jaraq palatasy álemge áigili. Kórshiles Ózbekstanda Ámir Temir murajaiynyń bir bóligi qarý-jaraqqa arnalǵan. Bakýdegi Ázirbaijan kóshpendiler mýzeii Túrki mádenietiniń qarý-jaraǵyn dáripteý ortalyǵy sanalady.
Al bizdiń táýelsiz Qazaqstanymyzda mundai ulttyq naqyshtaǵy qarý-jaraq mýzeii atymen joq. Biz Uly Dalany birneshe ǵasyrlyq jaýgershilikten saqtap qalǵan, ǵundar men saqtardan bergi túrki halyqtary shoǵyrlanǵan kontinettiń ortasyn mekendegen qazaq ultymyz. Endeshe bizde Ulttyq qarý-jaraq mýzeii nege joq?" - degen saýal tastady ol.
Depýtattyń pikirinshe, álemdik órkeniettiń damýyna túrtki bolǵan arbanyń aǵash dońǵalaǵynan bastap attyń aýyzdyǵy men úzeńgisine deiin qarý-jaraq retinde sanalýǵa tiis.
"Qazaq aýyz ádebietinde sadaqtyń qoldanylǵan materialdaryna qarai «qaiyń sadaq», «qaraǵai sadaq», «úieńki sadaq», tehnikalyq múmkindigine bailanysty «saryja», «sarsadaq», «qandaýyr sadaq», «kónsadaq», «buqarjaq» ataýlary bar. Qylysh, naiza men shoqpardyń túr-túrin bylai qoiǵanda, «saq eter», «silbi» qarýynyń birneshe úlgisi bolǵan. Dospanbet jyraýdyń bir jyrynda aitylatyn «Saqeter tidi sanyńa, saqsyryń toldy qanyńa» deitin «saq eterdiń» birneshe túri aǵaiyndy temirshi ustalar Qulmenteginiń úsh bólmeden ǵana turatyn mýzei-úiinde saqtaýly tur. Batyrlardyń joryq kiimderiniń neshe túri bolǵan: «aimaýyt saýyt», «kóbe saýyt», «qandy kóbe», «kebenek», «torǵaikóz», t.t. Men atap shyqqan qarý-jaraq ataýynyń kópshiligi ózbektiń Ámir Temir mýzeiinde nemese Ázirbaijan kóshpendiler mýzeiinde joq", - dedi ol.
Depýtat bul saýal buǵan deiin jaýapty adamdarǵa joldanǵanyn eske saldy.
"Búginde joǵalyp ketken bul qarý-jaraq túrlerin qaidan tabamyz?" degen suraq týýy ábden múmkin. Eshqandai qiyndyq joq! Qazan qalasy, Máskeý men Peterbordyń arhivteri men mýzeilerin aralap, kózmaiyn taýysyp, qazaqtyń qarý-jaraǵyn jyldar boiy zerttegen aǵaiyndy temirshi sheberler Qulmentegiler barlyq alǵyshart materialdy saqtap otyr. "DAT" gazeti bir top temirshilerdiń bastamasyn kóterip, kezindegi qorǵanys ministri, búginderi ultshyl atanyp júrgen Imanǵali Tasmaǵambetovke deiin shyǵyp, "Qazaq qarý-jaraq palatasyn" ashý jóninde usynys jasaǵan bolatyn. Biraq bastama bilik tarapynan baiandy bolmady", - dedi ol.
Ol elimizde Resei áskeri-tarihi mýzeiiniń filialy ashylǵanyna qynjyldy.
"Ózińde joq bolsa, ózgeniń qalǵan-qutqanyna kiriptar bolasyń degennen shyǵady: jýyqta Qazaqstanda Resei áskeri-tarihi mýzeiiniń filialy ashylypty. Bul qandai muqtajdyqtan týǵan bastama?
Bizde ult múddesi men memlekettik táýelsizdik tanymyna nuqsan keltiretin osyndai qoiyrtpaq qubylystarǵa qatysty qoǵamdyq daý-damaidy saiasi bilikpen bailanystyrý jaman úrdiske ainalyp barady. Shet eldiń soǵys mýzeii ashyldy degen habardy túrpidei qabyldaǵan, ózderin ult patriottary ataityn azamattar áleýmettik jelilerdi shýlatyp, Prezident Qasym-Jomart Toqaev pen Parlament depýtattarynyń atyna syn aityp jatyr.
Ai men kúnniń jaryǵynda osyndai qoǵamdyq dúrmek bizge qajet pe edi? Kórshi eldermen bailanysty geosaiasi jaǵdai teńselip turǵan kezde aiaq astynan osyndai áskeri mýzeige degen qajettilik qaidan týdy?" - dedi ol.
Depýtat bul saýalǵa berilgen jaýap reseilik mýzeidiń filialyna bailanysty týyndaǵan qoǵamdaǵy qajetsiz qozǵalystyń býyn basýǵa yqpal etedi dep esepteidi.
