Takir Balyqbaev: «Joldaý ózekti máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan»
Prezident eń aldymen elimizdiń ekonomikalyq jáne áleýmettik damýynyń mańyzdy salalaryna toqtaldy. Aitalyq, Qazaqstan Táýelsizdigin alǵan 90-shy jyldary keńestik júieden qirandy ekonomika qalyp, kúizelis kezeńderin basynan ótkergeni málim. Tuńǵysh Prezidentimiz – Elbasy N.Nazarbaevtyń sara basshylyǵy men sarabdal saiasatynyń arqasynda alǵashqy onjyldyqtyń ózinde elimiz eńse tiktep úlgerdi. Qazaqstan ekonomikasyna jappai investitsiia tartý, óndiris oryndaryn batyl igerý, indýstrialdyq-innovatsiialyq jobalardy sheber júzege asyrý arqyly 20 jylda Qazaqstan álemge jedel damýshy el retinde tanyldy. Shikizat bazasynan shikizat óńdeýshi, shetelge ónim eksporttaýshy memleketke ainaldyq.
Prezident Q.Toqaev óz Joldaýynda el damýynyń osy úrdisin odan ári jalǵastyrý úshin álem moiyndaǵan Nazarbaev modelin jalǵastyrýdy usyndy. «Elimizdiń damý jolyn búkil álem moiyndap, qazaqstandyq, iaǵni Nazarbaev modeli dep atady. Qazir bizge Táýelsizdiktiń jetistikterin eselep, elimizdi damýdyń jańa sapaly kezeńine shyǵarý múmkindigi berilip otyr», – dedi ol.
Memleket basshysy Úkimet múshelerine memlekettik organdar men óńirlerdiń, memlekettik kompaniialardyń jáne mekemelerdiń basshylaryna tiisti reformalardy júzege asyrý úshin derbes jaýapkershilik júkteletinin málimdedi. Prezidaent reformany tek reforma úshin júrgizýge jol berilmeitinin, árbir ministrde jáne árbir ákimde nátijeli jumystyń negizgi kórsetkishteriniń tizimi bolýy tiis ekenin eskertti.
Q.Toqaev shikizatqa bailanǵan mentalitetten bas tartyp, ekonomikany ártaraptandyrý qajettigin, «Bilim ekonomikasy», eńbek ónimdiligin arttyrý, innovatsiiany damytý, jandy intellektini jahandyq damýdyń negizgi faktoryna ainaldyrý kerektigin nazarǵa saldy.
Sonymen birge eldiń kókeiinde júrgen kóptegen ózekti máseleler týraly oi órbite kele, jerdiń sheteldikterge satylmaityny týraly naqty aitty. Biraq árbir gektar jer tiimdi paidalanylýy talap etiletinin eskertti. Prezidenttiń qazaq halqynyń memleket qurýshy ult retindegi rólin bekemdeý, etnosaralyq tatýlyq pen dinaralyq túsinistikti odan ári damytý, qazaq tiliniń memlekettik til retindegi rólin kúsheitip, ultaralyq qatynas tiline ainaldyrý, Konstitýtsiiaǵa sáikes, azamattar óz oilaryn erkin bildirý quqyǵyna ie bolý úshin mitingiler týraly zańnamany jetildirý qajettigi týraly aitqandary da kókeidegi kóp oidy dóp basyp otyr.
Adamdarda meiirim men qaiyrym azaiyp turǵan búgingi álemde bizdiń elimizde de esirtki saýdasy, pedofiliia, jynystyq zorlyq, áielder men balalarǵa, jeke tulǵalarǵa qatysty jasalatyn aýyr qylmystar boi kórsetip otyrǵany jasyryn emes. Joldaýda osyndai qylmystarǵa qarsy qoldanylatyn jazalaý sharalaryn qatańdatý týraly másele kóterilip, Úkimetke bul jóninde tapsyrma berilýi óte oryndy is boldy dep bilemiz.
Memleket basshysynyń Joldaýynda bilim salasyna qatysty birqatar ózekti máseleler sóz boldy. Ásirese, orta jáne kásiptik bilim berý sapasyn arttyrýǵa airyqsha nazar aýdardy. Aýyl men qala mektepteri arasyndaǵy alshaqtyq áli de úlken, aýyl mektepterinde muǵalim kadrlary jetispeidi. Jylyna orta eseppen elimiz boiynsha 21 myń mektep bitirýshi oqýǵa túse almai qalady. Ne kásibi, ne jumysy joq bala buzaqylyqqa barmai qaitedi. Osyǵan bailanysty Prezident mektep bitirgen túlekterdi kásipke baýlý máselesin sóz etti. Sondai-aq, aýyl mektebin bitirgen jastardy shetelderde nemese elimizdiń beldi oqý oryndaryna túsýge daiyndaýdy usyndy. Mektep oqýlyqtarynyń sapasy tómen. Bul máseleni Bilim jáne ǵylym ministrligi sheshýi kerek ekenin Prezident eskertti.
Búginde joǵary bilim berý salasynda da qordalanǵan máseleler bar. Ýniversitet túlekterin jumysqa ornalastyrýdyń ortasha kórsetkishi 60 paiyzdan aspaýda. Bul óte oilandyratyn másele. Joǵary oqý oryndaryndaǵy maman daiarlaý sapasy syn kótermeitin aita kelip Q.Toqaev básekege tótep bere almaityn bilim ordalaryn qysqartý kerek degendi eskertti.
Muǵalim mártebesin kóterý týraly arnaiy zań qabyldanyp jatqanyn, aldaǵy úsh jylda olardyń jalaqysy 2 ese ósetinin aitty. Prezident Qazaqstan ǵylymyn damytýǵa bailanysty da óz oilaryn ortaǵa saldy.
Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń professor-oqytýshylar quramy men qyzmetkerleri jáne barlyq stýdentteri Prezident Joldaýyn telearnalar men áleýmettik jelilerden birge tyńdap, ózara oi bólisti. Olar Joldaýda eldiń kókeiinde kópten júrgen ózekti máselelerdiń qamtylýyn bir aýyzdan qoldady. «Qazaqstan – ortaq shańyraǵymyz! Men bárińizdi mereili mekenimizdi órkendetýge úles qosýǵa shaqyramyn! Syndarly qoǵamdyq dialog – tatýlyq pen turaqtylyqtyń negizi», – degen Memleket basshysynyń júrekjardy sózi jigerimizge jiger qosýda.
Takir BALYQBAEV, Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń rektory, professor.
