Qazaqstan sirek kezdesetin metaldardy óndirý boiynsha Qytaidy basyp ozatyn áleýeti bar, - dep habarlaidy Dalanews.kz The times of Central Asia-ǵa siltep.
Qazaqstan baǵaly ári sirek jer metaldaryn, sirek jer elementterin (RE) óndirý boiynsha halyqaralyq básekeniń negizgi qatysýshysy boldy.
Halyqaralyq damý sarapshysy Haver Pedramen basylymǵa bergen suhbatynda Qazaqstan Qytaimen básekege túsip qana qoimai, ony óndirý jaǵynan da basyp ozatynyn málimdedi.
AQSh halyqaralyq damý agenttiginiń (USAID) burynǵy ókili, qarjylyq keńesshi Pedra qazir Qytaidyń álemdik óndiristiń 70 paiyzyn baqylaitynyn aitty. Ol Qazaqstan Qytaidyń Batyspen shielenisken qarym-qatynasyna bailanysty osy saladaǵy otandyq ónerkásibin damytý úshin qolaily jaǵdaiǵa ie ekenin túsindirdi.
"Asia Times" gazetiniń baiandamasynda Pedra "Qazaqstan kompiýterler, týrbinalar men avtomobilder óndirisinde qoldanylatyn skandii, ittrii jáne 15 lantanidter siiaqty sirek jer elementterin óndirýde Qytaimen teń bolýy múmkin" dep málimdedi.
Batys elderinen basqa, Úndistan da Qazaqstannyń sirek jer elementterin óndirýden paida kóredi jáne Úndistannyń iskerlik baspasóziniń habarlaýynsha, Qazaqstan Úndistannyń sirek jer elementteri suranysyn ótei alady.
Qazaqstannyń sirek jer elementteri áleýeti 2010 jyldan beri belgili, biraq sheteldik investorlar Qytaida óz biznesin damytýdy jón sanap, kóbine elenbedi. Sirek jer elementterin óndirý – qymbat jáne qarjylyq jaǵynan táýekeli basym kásip. Ken oryndaryn barlaý da osyǵan uqsas shyǵyndy jáne aitarlyqtai ýaqytty qajet etedi. Degenmen sirek metaldardyń strategiialyq mańyzy artyp keledi.
AQSh pen Eýropalyq Odaq (EO) endi aýqymdy taý-ken jobalaryna qomaqty qarjy salýǵa daiyn jáne balama jetkizý arnalaryn zerttep jatyr. Búgingi tańda Qurama Shtattardaǵy ittrii men skandiidiń tutyný kólemi importqa bailanysty, al EO sirek metaldardyń 98 paiyzyn Qytaidan importtaidy.
Byltyr qyrkúiekte Niý-Iorkte prezidenttik sammit ótip, onda Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Túrkimenstan, Ózbekstan jáne AQSh ókilderi mańyzdy sirek metaldardy barlaý jáne óndirý máselelerin talqylady.
"Pedranyń pikirinshe, Qazaqstan óziniń sirek jer elementteri qorlarynan paida tabýǵa daiyn, biraq taý-ken óndirisi eń aldymen qazirgi ekologiialyq talaptarǵa sai bolý úshin jańartylýy kerek. Áleýetti investorlardy tańdaǵanda da muqiiat bolý kerek.
Bul rette Qazaqstan biligi sirek jer ken oryndaryn paidalaný múmkindikterin zertteýdi jalǵastyryp jatyr. Byltyr qarashada Astanada Qasym-Jomart Toqaev pen Emmanýel Makron strategiialyq mańyzdy paidaly qazbalardy óndirý máselesin talqylady, al ótken aida Qazaqstan men AQSh prezidentteri arasynda balamaly dialog ótti", - dep jazdy basylym.
