Bul aqparat jariialanǵan sońǵy kúnderde birtalai el shýlap, narazylyǵyn bildirip jatyr. Olardy da túsinýge bolady.
27 million bolsa, "á bopty" der edi. 27 milliard degenińiz basyńyzdy ainaldyryp, júregińizdi lobytatyn soma ǵoi. 27 milliardqa qandai keńes alýǵa bolady? Ondai altynmen aptalyp, kúmispen qamtalǵan keńesti bir tyńdaý isherge as, kierge kiim taba almai otyrǵan qara halyqqa buiyrmas. Al, buiyrtqandardyń sol aqyldy paidalanyp, "kúndi batystan shyǵaryp, shyǵystan batyrǵanyn" ál-ázir esti qoimadyq. Soǵan qaraǵanda bir aqiqattyń beti ashylǵan siiaqty.
"Samuryq-qazynalyqtar" ózderiniń qai dárejede aqymaq ekendikterin 27 milliard teńgeni shashýymen tolyq dáleldedi. Qazaq mundaida "sende taýyqtyń miyndai da mi joq eken" dep jatady.
Sondyqtan, "taýyq mi" "samuryqtardy" aiaý kerek... Biz buǵan deiin aqymaqtyqtyń shegi bolar dep oilaýshy edik. Bolmaidy eken.
Máselen, jylda "memlekettiń biýdjetin únemdeńder" dep shyryldaityn Elbasynyń aqyly "Samruq-Qazynaǵa" áser etpegeni me? Búgingindei daǵdarys alqymnan alǵan tusta aqyldyń úlkeni osy bir "memlekettiń biýdjetin únemdeńder" degen bir aýyz sózdiń ishine syiyp ketip otyrǵan joq pa? Muny bir deńiz.
Ekinshiden, zamannyń zańǵar tulǵasy Elbasydan "samuryqtyqtar" keńes surasa, 27 milliardty shyǵyndamai-aq , tegin aqylǵa qaryq bolar edi. Shetelden arnaiy aldyrǵan aqylmandar Elbasydan kóp biledi deitinder bolsa, ony da aitsyn!
Úshinshiden, Qazaqstannyń kez-kelgen ár saladaǵy bilikti mamany 1 mln. teńgege bir jyl boiy keńes berýge daiyn ekenin "samuryqtyqtar" nege oilamaǵan? 27 milliardqa 27 milliard ret aqyl tyńdaýǵa bolady. Osyny oilaǵan kezde kókeiimizge "Olar osynshama aqyldy bir jyldyń ishinde qalai tyńdap úlgergen?" degen suraq tyǵyldy.
Tórtinshiden, 27 milliard degenińiz elimizdegi 270 myń adamnyń (ortasha jalaqy 100 myń dep alsaq) bir ailyq tabysy. 270 myń otbasyn ashtan qaldyryp, aqyldy bolyp almaq bolǵandardy qalai da jazalaý kerek sekildi.
Besinshiden, bul aqshaǵa úisiz júrgen 2700 otbasyǵa (bir baspanany 10 mln. teńge dep eseptep otyrmyz) baspana áperýge bolady. Demek, "Samuryq-Qazynanyń" basshylary men qyzmetkerleri keńes alsyn dep, 2700 otbasy baspanasyz qalyp otyr.
Altynshydan, qazir Qazaqstannyń syrtqy qaryzy 10,9 trln teńgeden asyp ketti. 110-nan asa memleketke bereshekpiz. Bul aqshamen sol memleketterdiń tym quryǵanda bireýiniń qaryzyn jabar edik. Jappasa da, qaryzdyń bir bóligi qaitar edi.
Jetinshiden, "samuryqtyqtar" áli qansha aqshany jelge ushyrary bir Qudaiǵa aian. 2017-2019 jyldary (memlekettik qaryzdy azaitý maqsatynda) Qazaqstanda biýdjet tapshylyǵy bolatynyn sarapshylar aityp jatyr. Biýdjet tapshylyǵy qysqan tusta "Samuryq-Qazynanyń" "aqymaqtana" qalýy neniń belgisi?
Árine, suraq kóp. Jaýap joq. Osy oraida biz 27 milliardtyń jaiyn ǵana aityp otyrǵanymyzdy eskertemiz. 2016 jyly "Samuryq-Qazyna" ákimshilik shyǵyndar úshin 345 mlrd teńge jumsaǵan (27 milliard osynyń ishinde). Muny joǵarydaǵydai esepke salsaq, uiqymyz buzylar.
Bizdiń ǵana emes, kúlli qazaqtyń uiqysyn sansyz nóldermen buzǵan korǵa kim tejeý qoimaq?
Sháriphan Qaisar
Abai.kz
