بۇل اقپارات جارييالانعان سوڭعى كٷندەردە بٸرتالاي ەل شۋلاپ, نارازىلىعىن بٸلدٸرٸپ جاتىر. ولاردى دا تٷسٸنۋگە بولادى.
27 ميلليون بولسا, "ە بوپتى" دەر ەدٸ. 27 ميلليارد دەگەنٸڭٸز باسىڭىزدى اينالدىرىپ, جٷرەگٸڭٸزدٸ لوبىتاتىن سوما عوي. 27 ميللياردقا قانداي كەڭەس الۋعا بولادى? ونداي التىنمەن اپتالىپ, كٷمٸسپەن قامتالعان كەڭەستٸ بٸر تىڭداۋ ٸشەرگە اس, كيەرگە كيٸم تابا الماي وتىرعان قارا حالىققا بۇيىرماس. ال, بۇيىرتقانداردىڭ سول اقىلدى پايدالانىپ, "كٷندٸ باتىستان شىعارىپ, شىعىستان باتىرعانىن" ەل-ەزٸر ەستي قويمادىق. سوعان قاراعاندا بٸر اقيقاتتىڭ بەتٸ اشىلعان سيياقتى.
"سامۇرىق-قازىنالىقتار" ٶزدەرٸنٸڭ قاي دەرەجەدە اقىماق ەكەندٸكتەرٸن 27 ميلليارد تەڭگەنٸ شاشۋىمەن تولىق دەلەلدەدٸ. قازاق مۇندايدا "سەندە تاۋىقتىڭ ميىنداي دا مي جوق ەكەن" دەپ جاتادى.
سوندىقتان, "تاۋىق مي" "سامۇرىقتاردى" اياۋ كەرەك... بٸز بۇعان دەيٸن اقىماقتىقتىڭ شەگٸ بولار دەپ ويلاۋشى ەدٸك. بولمايدى ەكەن.
مەسەلەن, جىلدا "مەملەكەتتٸڭ بيۋدجەتٸن ٷنەمدەڭدەر" دەپ شىرىلدايتىن ەلباسىنىڭ اقىلى "سامرۇق-قازىناعا" ەسەر ەتپەگەنٸ مە? بٷگٸنگٸندەي داعدارىس القىمنان العان تۇستا اقىلدىڭ ٷلكەنٸ وسى بٸر "مەملەكەتتٸڭ بيۋدجەتٸن ٷنەمدەڭدەر" دەگەن بٸر اۋىز سٶزدٸڭ ٸشٸنە سىيىپ كەتٸپ وتىرعان جوق پا? مۇنى بٸر دەڭٸز.
ەكٸنشٸدەن, زاماننىڭ زاڭعار تۇلعاسى ەلباسىدان "سامۇرىقتىقتار" كەڭەس سۇراسا, 27 ميللياردتى شىعىنداماي-اق , تەگٸن اقىلعا قارىق بولار ەدٸ. شەتەلدەن ارنايى الدىرعان اقىلماندار ەلباسىدان كٶپ بٸلەدٸ دەيتٸندەر بولسا, ونى دا ايتسىن!
ٷشٸنشٸدەن, قازاقستاننىڭ كەز-كەلگەن ەر سالاداعى بٸلٸكتٸ مامانى 1 ملن. تەڭگەگە بٸر جىل بويى كەڭەس بەرۋگە دايىن ەكەنٸن "سامۇرىقتىقتار" نەگە ويلاماعان? 27 ميللياردقا 27 ميلليارد رەت اقىل تىڭداۋعا بولادى. وسىنى ويلاعان كەزدە كٶكەيٸمٸزگە "ولار وسىنشاما اقىلدى بٸر جىلدىڭ ٸشٸندە قالاي تىڭداپ ٷلگەرگەن?" دەگەن سۇراق تىعىلدى.
تٶرتٸنشٸدەن, 27 ميلليارد دەگەنٸڭٸز ەلٸمٸزدەگٸ 270 مىڭ ادامنىڭ (ورتاشا جالاقى 100 مىڭ دەپ الساق) بٸر ايلىق تابىسى. 270 مىڭ وتباسىن اشتان قالدىرىپ, اقىلدى بولىپ الماق بولعانداردى قالاي دا جازالاۋ كەرەك سەكٸلدٸ.
بەسٸنشٸدەن, بۇل اقشاعا ٷيسٸز جٷرگەن 2700 وتباسىعا (بٸر باسپانانى 10 ملن. تەڭگە دەپ ەسەپتەپ وتىرمىز) باسپانا ەپەرۋگە بولادى. دەمەك, "سامۇرىق-قازىنانىڭ" باسشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرٸ كەڭەس السىن دەپ, 2700 وتباسى باسپاناسىز قالىپ وتىر.
التىنشىدان, قازٸر قازاقستاننىڭ سىرتقى قارىزى 10,9 ترلن تەڭگەدەن اسىپ كەتتٸ. 110-نان اسا مەملەكەتكە بەرەشەكپٸز. بۇل اقشامەن سول مەملەكەتتەردٸڭ تىم قۇرىعاندا بٸرەۋٸنٸڭ قارىزىن جابار ەدٸك. جاپپاسا دا, قارىزدىڭ بٸر بٶلٸگٸ قايتار ەدٸ.
جەتٸنشٸدەن, "سامۇرىقتىقتار" ەلٸ قانشا اقشانى جەلگە ۇشىرارى بٸر قۇدايعا ايان. 2017-2019 جىلدارى (مەملەكەتتٸك قارىزدى ازايتۋ ماقساتىندا) قازاقستاندا بيۋدجەت تاپشىلىعى بولاتىنىن ساراپشىلار ايتىپ جاتىر. بيۋدجەت تاپشىلىعى قىسقان تۇستا "سامۇرىق-قازىنانىڭ" "اقىماقتانا" قالۋى نەنٸڭ بەلگٸسٸ?
ەرينە, سۇراق كٶپ. جاۋاپ جوق. وسى ورايدا بٸز 27 ميللياردتىڭ جايىن عانا ايتىپ وتىرعانىمىزدى ەسكەرتەمٸز. 2016 جىلى "سامۇرىق-قازىنا" ەكٸمشٸلٸك شىعىندار ٷشٸن 345 ملرد تەڭگە جۇمساعان (27 ميلليارد وسىنىڭ ٸشٸندە). مۇنى جوعارىداعىداي ەسەپكە سالساق, ۇيقىمىز بۇزىلار.
بٸزدٸڭ عانا ەمەس, كٷللٸ قازاقتىڭ ۇيقىسىن سانسىز نٶلدەرمەن بۇزعان كورعا كٸم تەجەۋ قويماق?
شەرٸپحان قايسار
Abai.kz
