Shetelde dini bilim alý durys pa?
Sebebi nazardan tys qalady. Qazirgi elimizdegi dini talastyń artýyna kóptegen sebepter bar. Qazir tek bireýine ǵana toqtalsam. Bul halyqtyń ǵasyrlar boiy ustanyp kele jatqan din túsinigine qaishy kórinister men dini praktikalar. Ony taratqan aýyzeki tilde dástúrli emes dep belgi taǵyp júrgen aǵym ókilderi. Olar qalai tarady elimizde deitin bolsaq, shet elde dini bilim alýdan, shet elden dini bilim beretin adamdardyń kelýimen bastaldy. Ózimizde dini ýaǵyz aitatyn, shariǵattyń aq pen qarasyn ajyratatyn bilimdi adam az boldy. Bar bolǵandarynyń ózi salt pen sabaqtastyryp, dástúrmen kómkerip dindi túsindire almady. Mine sol kezde shet elden elimizge dini bilim beretin oqý oryndary men ýaǵyzshylar kelip, ártúrli oqý oryndaryn ashty, qazirde olardyń barlyǵy derlik jabyldy. Sonymen birge olar ózderine unaǵan, zerek sanaǵan, talpynysy bar balalardy óz elderine jiberip oqytty. Jas balalar barǵan soń ol jaqtaǵy dini ahýaldy, jamaǵattyń «qamqorlyǵyn», áleýmettik qoldaý kórdi. Dini bilimmen qatar sol halyqtyń mentalitetin de boiyna sińirdi. Negizgi bilim men rýhani qundylyqty elimizde boiyna sińirmei barǵan jastar bar tapqanyn aqiqat sanady. Mine solar elge kelgen kezde nemese kelmei sol jaqtaǵy ýaǵyzyn bastaǵan kezde dinge ashyq halyqtyń arasynda kóp suraqtar týyndady. Qarsy kelýge qudaidan qoryqty, qarsy kelmese ondaidy kórmegen aqyry birazy solardyń artynan erip jamaǵat boldy. Qarsy kelgenderi dinnen beze bastady. Ortada qara halyq qarap otyr. Endi ne isteý kerek?! Endi shet elge ásirese belgisiz dini ortalyqtarǵa jastardy múlde jibermeý kerek! Sol jaqta júrgender qatań baqylaýǵa alynýy tiis! Sebebi, qazir elimizde dindi oqyta alatyn mamandar qalyptasty. Oqý oryndary ashyldy. Biz kim bolǵanbyz degenge jaýap bere alatyn dindarlar shyqty. Kim bolýymyz qajet degendi uǵyna alatyn ustazdar bar. Elimide qazir jumys istep jatqan medresekolledjjerimiz bar. Jalpy islamtaný baǵytynda joǵary bilim beretin otandyq oqý oryndary da bar. Osylardyń biri Almatydaǵy Nur-Múbárák ýniversiteti. Mundaǵy ustazdar da qazirde dinniń ár taqyrybyn tereń meńgergen bilikti mamandardan quralady. Sondyqtan da býyny qatpaǵan, beli bekimegen jastardy shet elderde dini oqý oryndarynda oqytý «bi ekeý bolsa, daý tórteý boladydan» basqa eshteńege ákelmeidi. Al qoǵam ishindegi dini suranysty sapaly medreseler men oqý oryndary arqyly qamtamasyz etýimiz kerek.
Keńshilik Tyshhanuly
